مدل چینی مدرنیزاسیون

امیدی نو ، برای کشورهای جنوب

(فرازی از گزارش به کنگره ی بیستم حزب کمونیست چین)

یک قرن پیش ، گروه کوچکی ازرهبران چین، حزب کمونیست این کشور راتشکیل دادند وهدف خود را خروج ازباتلاق محرومیت وتحقیری قراردادند که سراسرقرن نوزده ودهه های اولیه ی قرن بیستم ، کشوررافراگرفته بود. مبارزات وتجربیات حزب کمونیست چین ، که به تحکیم مبانی تشکیلاتی حزب حول محور سوسیالیسم علمی منجرشد، به این حزب امکان داد که رهبری این بزرگترین وپرجمعیت ترین کشورجهان رابدست گرفته وجمهوری خلق چین رادرسال 1949 بنا نهد. ازهمان ابتداء ، حرکت این کشور، بااتکاء به منابع غنی داخلی وفرهنگ کهن خویش آغازشد. مردم برای نیل به اهداف عاجل در عرصه ی رفاه اجتماعی ، بسیج شدند وتوزیع زمین ، برابری جنسیتی ، امحاء بیسوادی ، توسعه ی علم وتکنولوژی ورفع نیازهای عمومی جامعه، دردستورکارقرارگرفت.

طی دهه های بعد، حرکت بسوی توسعه ی پایدار آغازشد وبه پیشرفتهای بزرگی نائل گردید. برنامه ی توسعه ی چین باامحاء فقر ، احیاء روستاها وابتکاریک کمربند یک راه، وارد مرحله ی جدیدی شد ومرزهای ملی رادرنوردید وبه الگوئی برای کشورهای جهان، بویژه جنوب تبدیل شد. محور این الگو راچند جانبه گرائی وحرکت بسوی آینده ی مشترک بشر تشکیل می دهد. این دستاورد، براعتبارومشروعیت حزب کمونیست چین افزود. کنگره ی بیستم حزب کمونیست چین درچنین شرائطی برگزارشد وبه جمعبندی دستاوردهائی پرداخت که حاصل تلاش بیش از 96 میلیون عضو حزب درسراسرکشوربود. گزارش شی جین پینگ دبیرکل حزب به بیستمین کنگره، که خلاصه ای از دستاوردهای فوق العاده ی این حزب دردهه ی گذشته وچشم انداز توسعه ی آینده ی سوسیالیسم با ویژگیهای چینی بود، حاوی نکات مهمی است که یکی ازآنها تاکید بر اهمیت جهانی مدل چینی مدرنیزاسیون می باشد.

کنگره ی بیستم درشرائطی برگزارشد که جهان تغییرات عمده ای راازسرمی گذراند. امپریالیسم آمریکا که ازنظراقتصادی واجتماعی ضعیف شده، همچنان ازنظرنظامی قدرتمند است وتلاش می کند تا عقب ماندگی اقتصادی خودرا ازطریق تقویت حضورنظامی خویش درسراسرجهان جبران نماید. آمریکا ، اکثرکشورهای اروپائی وژاپن رانیزبه دنباله روی ازخود واداشته است. دراین شرائط ، مدل مدرن بازسازی چین ، گزینه ی جدیدی رابرای نوسازی، پیش روی جهانیان قرارمی دهد. درتاریخ چند صد ساله ی هژمونی غرب برجهان ، " مدرنیته" همیشه با "غرب گرائی" مترادف فرض می شد. طی این مدت ، غرب که توانسته بود ازاستعمار و غارت منابع کشورهای دیگرونیز تجارت برده، به انباشت سرمایه نائل شود، خودرا پیام آور مدرنیته برای این کشورها معرفی می کرد وبه زبان " فوکویاما"(F.Fukuyama) از پایان تاریخ سخن می گفت که به معنی حاکمیت بلامنازع نئولیبرالیسم برجهان بود. طی این سالها ، مدلی که غرب برای مدرنیزاسیون جنوب ارائه می داد، چیزی جز خصوصی سازی وتضمین بازار آزاد برای انحصارات امپریالیستی نبود. این سیاست نئوامپریالیستی ، نه تنها توسعه رابرای کشورهای جنوب به ارمغان نیاورد بلکه بازمانده ی رمق زحمتکشان این کشورها رانیزکشید ومنابع ارزشمند آنهارا مانند دوران استعمار ، اما درقالبی " مدرن" ، به یغمابرد.

دراین مدت ، بویژه دردهه ی اخیر، چین چند تحول عمده راپشت سرگذاشت که اصلاح قانون اساسی ، بازنگری درسازمانهای حزبی ودولتی ،ادامه ی توسعه ی اقتصادی کشوربارویکرد سوسیالیستی، تقویت روند مدرنیزاسیون ، تصویب واجرای چهاردهمین برنامه ی توسعه ی اجتماعی اقتصادی کشورکه درآن، نیل به اهدافی برای سال 2035 گنجانده شده ، وسنتز کامل مبارزه ی صد ساله ی درون حزبی ، ازجمله ی این تحولات بود. طی سالهای منتهی به کنگره، حزب اهداف استراتژیک بلند پروازانه ای رابرای توسعه ی ملی درنظرگرفت، به ساختار تشکیلاتی حزب انسجام بخشید ، وضعیت ارتش وگروههای قومی راسروسامان داد وکشورراازبحرانهای پیچیده ی بین المللی ، به سلامت عبورداد. بدین ترتیب ، چین ازیک کشورحاشیه ای درعرصه ی بین المللی ، به قدرتی کلیدی تبدیل شد وبه یکی ازبازیگران اصلی دهه ی اخیرجهان مبدل گردید. به موازات این کامیابیها ، حزب مبارزه ی بی امان بافساد ، توسعه ی نامتوازن ، وسرپیچی ازقانون راآغازنمود وحفاظت ازمحیط زیست وتقویت امنیت ملی رانیز درراس اولویتهای خویش قرارداد. کنگره بیستم حزب کمونیست چین، علاوه برتاکید مجدد براین مسائل ، برآینده ی مشترک بشریت ولزوم پیشرفت همه ی کشورهای جهان نیزتاکید نمود. شی جین پینگ ، برای تحقق این هدف مشترک ، غلبه بربحرانهای جاری جهان راضروری دانست وپایان گرفتن مناقشات مسلحانه ، کاستن ازآلودگیهای هوا، دریا، وزمین ، احیای جنگلهاومراتع ، وتوقف روند روبه رشد بیابانزائی را ازاهم وظائف جامعه ی بین المللی اعلام نمود. به همین دلیل ، حزب از " تمدن زیست محیطی"(ecological civilization) سخن به میان آورد که به معنی اقدام هماهنگ جامعه ی جهانی برای مبارزه باآلودگی بیشترمحیط زیست وحمایت ازتوسعه ی سبز مبتنی بر حداقل انتشارکربن می باشد.

برنامه ی مدرنیزاسیون چین که براساس سوسیالیسم تنظیم گردیده، چشم اندازی نوین برروی جهان می گشاید که مدرن سازی درمقیاس کلان ، توسعه ی اقتصادی همراه باتقویت مبانی اخلاقی ومعنوی جامعه، وپایداری روند توسعه به نحوی که نه کشورهای دیگرغارت شوند و نه طبیعت به یغمارود ، مبارزه بافساد وتلاش برای امنیت جهان ، ازاجزای آن می باشد. این برنامه ی نوسازی سوسیالیستی، قراراست تاسال 2035 محقق شود. طی این مدت ، اصلاحات عمیق ، به موتورمحرکه ی مدرنیسم سوسیالیستی تبدیل خواهد شد وقید هائی که ذهن وعمل را محدود می کنند، خواهند شکست. رهائی وتوسعه ی همه جانبه ی نیروهای مولده ی اجتماعی ورفع موانع مزاحم توسعه، ضمانتی محکم برای ساختن یک کشورسوسیالیستی مدرن وقوی فراهم خواهد آورد. شی جین پینگ ، درجریان کنگره ی بیستم حزب ، خواستارتقویت بازارداخلی وتشویق مردم به مصرف شد وگفت که باید یک سیستم موثر برای تقویت بازارداخلی ایجاد شود. وی همچنین برضرورت حفظ گردش اقتصادی بدون مانع ، وایجاد مکانیسم هائی که نوآوری وپیشرفت فناوری راتسهیل کند ، تاکید نمود.

بنابراین، مصوبات کنگره بیستم حزب کمونیست چین ، نه تنها برای چین ، که برای جهان وکشورهای درحال توسعه مهم است. مدل مدرنیزاسیون چین ، بااحساس مسئولیت درقبال آینده ی این کشور، صلح جهانی ، وبهروزی جهانیان تنظیم گردیده است وچشم اندازی نوین به روی بشرمی گشاید. کنگره بیستم حزب کمونیست چین ، درواقع ، پاسخی به نویسنده ی نشریه ی گاردین است که پرسیده بود آیامی توان سوسیالیست ودرعین حال ثروتمند بود؟ مصوبات کنگره بیستم نشان داد که پاسخ به این سئوال، مثبت است.

*این نوشتار، براساس متن گزارش دبیرکل حزب کمونیست چین به کنگره بیستم این حزب ، تنظیم گردیده است.

کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-