جنگ داخلی درسودان
جنگ داخلی وبحران انسانی درسودان
ازآغاز رویاروئی میان ارتش سودان (SAF) وگروه شبه نظامی موسوم به "نیروهای پشتیبانی سریع " (RSF) درآوریل 2023 تاکنون ، سودان درگیریک جنگ داخلی خونین می باشد. ادامه ی این جنگ، وضعیت انسانی درسودان راکه قبلاً نیزبسیارشکننده بود ، وخیم ترکرده است. درحالیکه جنگ هنوز ادامه دارد ، سودان بابزرگترین بحران آوارگی داخلی جهان مواجه است که گروههای حقوق بشری آنراناشی از نسل کشی گروههای رقیب می دانند.
اخیراً شهر " الفاشر " ، آخرین شهربزرگ تحت کنترل دولت درمنطقه ی " دارفور"
پس از18 ماه محاصره ، به تصرف نیروهای پشتیبانی سریع درآمد وخطرتقسیم کشورراافزایش داد.این درحالیست که طرفین درگیری ، قبلاً متحد یکدیگربودند وتوانستند درسال 2019 ، رژیم " عمرالبشیر" راپس ازسه دهه حکمرانی، سرنگون کرده وژنرال " عبدالفتاح البرهان " فرماندۀ ارتش را بجای او بنشانند. ژنرال البرهان ، درکودتای دوم درسال 2021 نیزکه به سرنگونی دولت موقت انجامید ، ازحمایت ژنرال " محمد حمدان دگالو" معروف به " حمیدی " فرماندۀ نیروی پشتیبانی سریع برخوردارگردید. اما تلاش البرهان برای ادغام نیروهای واکنش سریع درارتش ، به شورش حمیدی انجامید. تلاش بین المللی برای میانجیگری و انجام مذاکرات صلح ، تاکنون موفق نبوده است. البته بامیانجیگری آمریکا وعربستان ، حدود 12 ماه آتش بس میان دوطرف برقرارگردید اما دوام نیاورد. طرح صلح اتحادیۀ آفریقا ودیگربلوکهای منطقه ای نیزتاکنون به جائی نرسیده است. این فقط جنگی میان دوشخصیت قوی نیست بلکه ، مبارزه برسرغارت منابع سودان توسط قدرتهای خارجی وعمال داخلی آنهاست. به نوشته ی حزب کمونیست سودان "مبارزۀ نظامی کنونی ، برای قدرت نیست بلکه عرصه ی پیچیده ای ازدرگیری جناحهای انگلی سرمایه داری داخلی برسرقدرت ومنابع کشوراست."
سودان پیش ازآغازدرگیری ، بابحران انسانی جدّی مواجه بود ونزدیک به 16 میلیون نفرازجمعیت این کشور، باناامنی شدید غذائی روبرو بودند و7/3 میلیون نفرنیزدرداخل کشورآواره بودند. این کشور همچنین میزبان 3/1 میلیون نفر آواره ازسودان جنوبی بود. اما وضعیت کنونی ، اززمان آغاز جنگ ، به مراتب وخیمترشده است. طبق اعلام آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد، تانوامبر2025 ، حدود 14 میلیون نفرازجمعیت 51 میلیونی سودان ، آواره شده اند که 5/7 میلیون نفرازآنها درداخل کشورمی باشند. تاکنون بین 150 تا 200 هزارنفر دردرگیریها جان باخته اند. باتصرف " الفاشر" توسط شبه نظامیان دراکتبر2025 ، دههاهزار نفرآواره شدند وگروه بیشماری نیز قتل عام گردیدند. هدف قراردادن عمدی غیرنظامیان ، همراه بااستفاده ازگرسنگی ، خشونت جنسی ، ناپدید سازی وآوارگی به عنوان سلاح جنگی ، فاجعه ای انسانی درابعادی بی سابقه شکل گرفته است. بنابراعلام حزب کمونیست سودان ، " نیروهای پشتیبانی سریع، مرتکب اعدامهای میدانی ، بازداشتهای خودسرانه ، غارت اموال ، تخریب خانه ها ، وآواره سازی گستردۀ مردم بی دفاع شده اند." بنظراین حزب ، عقب نشینی ارتش از الفاشر، غیرمسئولانه وقابل پیگرد می باشد. فاجعه ی کنونی دارفور ، ادامه ی قتل عام 400 هزارنفر طی سالهای 2003 تا 2005 توسط شبه نظامیان " جنجاوید " است که توسط عمرالبشیر تشکیل شدند وسپس به نیروهای پشتیبانی سریع سودان تغییر نام دادند.
این درگیری ، بخش بزرگی اززیرساختهای سودان رانابود کرده است. حملات هوائی ، گلوله باران بیمارستانها ، زندانها ، مدارس ومناطق مسکونی ، به حوادث روزمره درسودان تبدیل تبدیل شده اند. شیوع بیماریهای همه گیربویژه وبا، تب دنگی ، ومالاریا ، به دلیل اختلال درسیستم بهداشتی ، بیداد می کند. درحال حاضرنزدیک به 25 میلیون نفر درسودان ، درمعرض گرسنگی شدید وقحطی قراردارند. برنامۀ جهانی غذا (WFP) هشدارداده است که بدون توقف خصومتها ، سودان درمعرض تبدیل شدن به بزرگترین بحران گرسنگی جهان درتاریخ معاصرقراردارد. پناهندگان سودان که خاک این کشورراترک می کنند ، راهی چاد ، سودان جنوبی ، آفریقای مرکزی ، مصر ، اتیوپی ، لیبی ، و اوگاندا می شوند. اکثراین پناهندگان ، زنان وکودکان هستند که دربرابرتجاوزجنسی وخشونت مبتنی برجنسیت ، آسیب پذیرهستند. گزارشهائی نیزازقتل عام های قومی واستفاده ازخشونت جنسی علیه مردم " ماسالیت " (Masalit) در دارفور ، منتشرشده است. هردوطرف درگیری ، به انجام جنایات جنگی متهم اند.
هیچ جنگی دراین مقیاس ، یک علت ساده ندارد. البته دلیل سیاسی این جنگ ، ساده است : ضدانقلاب علیه قیام مردمی 2019 ! نیروهای چپ ومردمی ازجمله حزب کمونیست سودان ، نیروهای اجماع ملی ، انجمن حرفه ای سودان ، جبهۀ انقلابی سودان ، وگروههای مدنی وزنان ، ازانقلاب حمایت می کنند.آنها توانستند ارتش راواداربه پذیرش انتقال قدرت به غیرنظامیان کنند. اما دولت موقت ، که متشکل ازنظامیان وغیرنظامیان تکنوکرات بود ، باشناورکردن نرخ ارز ، وخصوصی سازی گسترده ، اقتصاد رانابود کرد ودست شبه نظامیان نیروهای پشتیبانی سریع را درقاچاق طلا ، بازگذاشت. ذخائرطلای سودان 60 درصد صادرات این کشوررا تشکیل می دهد که 90 درصد آن به امارات متحدۀ عربی می رود. سرمایه گذاران اماراتی ، بسیاری اززمینهای حاصلخیز کشاورزی سودان راتصرّف کرده ( بیش از 50 هزارهکتار) وکشت صنعتی را درآنجا پیاده نموده ومحصول به دست آمده را به امارات منتقل می کنند. آنها درمدیریت بنادرکلیدی سودان مشارکت دارند واغلب بانکهای این کشورراتحت کنترل خود گرفته اند. پس ازکنارگذاشتن غیرنظامیان ازشورای اداری کشور ، نظامیان برای کنترل سودان ، رو درروی یکدیگرقرارگرفتند. ارتش سودان که کنترل بیش از 200 بنگاه بزرگ اقتصادی این کشوررا دردست دارد ، حاضرنیست نیروی دیگری را دراین امر دخالت دهد. سهم قابل توجهی ازاقتصاد رسمی سودان درحوزۀ معدن ، مخابرات ، تجارت داخلی ، واردات وصادرات ، دراختیارارتش است ضمن اینکه معادن طلا ی دارفور ودیگرمعادن ارزشمند این منطقه ، دراختیارنیروهای پشتیبانی سریع می باشد.
باحمایت دولتهای خارجی ، دوطرف جنگ فرسایشی وحشتناکی به راه انداخته اند که قربانیان اصلی آن ، غیرنظامیان هستند. شاید امارات متحدۀ عربی ، بیش ازدیگرکشورها ، درامورداخلی سودان دخالت می کند. این کشور ، دوپایگاه درسودان دارد که ازآنها برای تدارکات واهداف اطلاعاتی استفاده می کند. امارات اکنون ازمحل طلاهای سودان ، به یک مرکزجهانی برای تجارت طلا تبدیل شده است. فشارزیست محیطی نیزبحران داخلی را بویژه درمنطقه ی دارفور تشدید کرده است. دهه هاست که این منطقه ، ازبارشهای نامنظم وموج شدید گرما رنج می برد ومنابع آبی آن به تحلیل رفته است.
گام نخست درمقابله بابحران انسانی درسودان ، توقف درگیری هاست. بنظر حزب کمونیست سودان ، گامهای بعدی برای خاتمه ی بحران ، به قرارزیرمی باشند:
1)آتش بس فوری وبازگشائی همۀ کریدورها برای ارسال کمکهای بشردوستانه.
2)پایان دادن به اقتصاد جنگی وآزادی مراوده باخارج ازکشور.
3)بازگشت امن تبعیدیان سیاسی به کشور وآغازروند بازسازی نهادهای سیاسی تحت نظردولت غیرنظامی.
4)بازسازی فوری قوۀ قضائیه برای تحقیق وتعقیب جنایتکاران جنگی.
5)پاسخگوکردن جنگ سالاران.
6)بازسازی فوری کمیسیون برنامه ریزی ووزارت دارائی کشور.
اما لازمۀ اجرای این طرح، توقف حمایت قدرتهای خارجی ازطرفین درگیری بویژه ازسوی مصر ، اتحادیۀ اروپا ، قطر ، روسیه ، عربستان ، امارات متحدۀ عربی ، وایالات متحده می باشد.