ایالت سرخ
ایالت سرخ
دستاوردها و چالش های " مدل کرالا "
امپریالیسم قرن بیست ویکم، دیگرنمی تواند برای انتقال مازاد ازجنوب به شمال جهانی ، به استعمارکلاسیک متوسّل شود. درعوض ، نئولیبرالیسم ، تولید را برونسپاری کرده وآنرابه کشورهای کم دستمزد منتقل می کند تا با پائین بردن سطح دستمزدها ، کالا راباهزینۀ کمترتولید نماید.لازمۀ این مدل ، وجود فقرپایدار درجنوب جهانی ، بعنوان پیش شرط اساسی براب انباشت سرمایه است. ریشه کن کردن فقر درایالت کرالای هند، باید دراین پس زمینۀ تاریک درک شود تابعنوان یک دستاورد استثنائی درتاریخ ثبت گردد.
مدل توسعۀ کرالا (Kerala) ، اکنون توجه بین المللی رابخود جلب کرده است. توجه جهان ، بویژه پس از انتشارشاخص توسعۀ انسانی سال 1990 ، به کرالا جلب شد. ازآن پس ، کرالا بعنوان مسیرتوسعۀ جایگزین مطرح می شود که نشان می دهد بهبود کیفیت زندگی، بدون تکیۀ صرف بر نرخهای بالای رشد اقتصادی، ممکن است. لذا ایالت کرالا ، نمونه ای منحصربه فرد دراقتصاد توسعه است. این ایالت ، به سبب دستیابی به سطوح بالای توسعۀ انسانی ، بویژه درحوزۀ سلامت وآموزش، که اغلب با کشورهای توسعه یافته قابل قیاس است ، مورد تقدیرقرار گرفته و " مدل کرالا " نامیده شده است.
کرالا پس ازچین ، یکی ازمعدود نقاط جهان است که درآنجا فقرمطلق ریشه کن شده است. این دستاورد ازدو نظراهمیت دارد. اول اینکه درکشورهند که صدها میلیون نفرهنوز درفقرمطلق به سرمی برند ، کرالا تنها ایالت از 28 ایالت هند است که توانسته فقرمطلق راریشه کن کند. دوم اینکه کرالا توسط جبهۀ دموکراتیک چپ (LDF) به رهبری حزب کمونیست اداره می شود ودرشرائطی به این موفقیت نائل شده که ازکمک دولت مرکزی هند به رهبری حزب راستگرای افراطی "بهاراتیاجاناتا" بهره مند نمی شود. درواقع پس ازیک قرن تحقیرتوسط قدرتهای امپریالیستی، انقلاب چین درسال 1949 واستقلال هند درسال ازبریتانیا درسال 1947 به دست آمد ودو مسیر متفاوت برای توسعه ترسیم گردید. هردوکشوراز فقرشروع کردند اما چین توانست 800 میلیون نفرراازفقرمظلق نجات دهد درحالیکه هند هنوز راه درازی برای رسیدن به این هدف ، درپیش دارد.
اما در منتهی الیه جنوب غربی هند ، درساحل دریای عرب (شمالشرق اقیانوس هند) ، ایالتی با 36 میلیون نفرجمعیت قراردارد که راه دیگری رادرپیش گرفته است : کرالا ! دراول نوامبر 2025 ، دولت این ایالت اعلام کرد که فقرمطلق راریشه کن کرده است. پس ازیک روند طولانی که ازسال 1957 باروی کارآمدن حزب کمونیست آغازشد ، نخست اصلاحات ارضی رادیکال صورت گرفت. زمین ها ازمالکان فئودال مصادره شد ودراختیارکشاورزان بی زمین قرارگرفت. این امر، کمر مناسبات فئودالی راشکست وطبقۀ متوسط روستائی را پدید آورد که مبنائی برای تبدیل شدن کرالا به باسواد ترین ایالت هند قرارگرفت. اکثرمردم این ایالت ، اکنون به سواد دیجیتال کامل دست پیداکرده اند. دولت کرالا ، نخستین دولت جهان است که دسترسی به اینترنت را حق مردم خود ازبدو تولد، اعلام کرده است.
تولید ناخالص داخلی سرانۀ کرالا ، همچنان بطورقابل توجهی بالاترازمیانگین ملی است واین ایالت ازنظر تولید ناخالص داخلی ، همیشه بین ده ایالت برتر هند قرارداشته است. این ایالت بابالاترین نرخ سواد ، درهند پیشتازاست. معهذا این دستاورد، چالشهائی رانیزموجب گردیده که نرخ بالای بیکاری درمیان افراد تحصیلکره ، یکی ازمهمترین آنهاست. شاخص های سلامت درکرالا نیز یکی ازبهترینها درهند است وقابل مقایسه باکشورهای توسعه یافته می باشد. اما این موفقیت نیز، باچالشهائی همراه است که یکی ازمهمترین آنها، افزایش طول عمر ونرخ نازل زاد و ولد است که موجب گردیده کرالا ازبالاترین نرخ پیری جمعیت درهند برخوردارگردد. این تغییرجمعیتی ، باخود چالش دیگری به همراه آورده است که همانا افزایش نرخ بیماریهای غیرمسری وافزایش تقاضا برای مراقبتهای سالمندان می باشد که منابع دولتی رابشدت تحت فشارقرارداده است. به همۀ این دستاوردها باید ریشه کنی فقرمطلق رانیزافزود. کرالا اکنون پائین ترین سطح فقرعمومی را درمیان ایالات هند داراست. یکی دیگراز ابتکارات دولت کرالا ، "گشت صورتی " است که شبکه ای ازکارکنان زن پلیس رابسیج کرده که وظیفۀ آنها تامین امنیت وآسایش زنان، کودکان ، سالمندان وافراد دارای معلولیت است.
اگرچه شاخص فقرچند بعدی ) MPI – شاخص اندازه گیری فقر حاد) قبلاً نشان داده بود که کرالا کمترین نرخ فقررادرمیان ایالات هند دارد ( 07/0 درصد) اما دولت کرالا ، کمپینی رابرای محو کامل فقر راه اندازی کرد. 4/1 میلیون داوطلب دراین کمپین شرکت کردند. برای شناسائی افراد فقیر ، دولت کرالا چهارصد هزار مامورسرشماری ، ونیزکارکنان دولت ، اعضای تعاونی ها واعضای سازمانهای توده ای واحزاب چپ رابه کارگرفت. نقش جنبش تعاونی دراین کمپین ، اساسی بود. فرآیند برنامه ریزی برای ریشه کنی فقر، بدون سیستم خود گردان محلی که نتیجۀ تمرکززدائی ازقدرت درکرالاست ، میسّرنمی گردید. دولت بااستناد به 12 پارامتر ( ازجمله امنیت غذائی ، مراقبتهای بهداشتی ، مسکن واشتغال) ، این کمپین راتارسیدن به هدف نهائی رهبری کرد. این موفقیت درشرائطی به دست آمد که دولت مرکزی هند به ایالت کرالا به دیدۀ تحقیرمی نگرد وحزب حاکم هند ، مقامات کرالا را ستون پنجم هند می نامند. اما باوجود محاصره ، کمونیسم کرالا همچنان پابرجاست. درهند ، فقط بنگال غربی تجربه ای شبیه به کرالا داشته است. دراین ایالت ، جبهۀ چپ به رهبری کمونیستها ، چندین دهه قدرت رادردست داشت وبه اصلاحات بنیادین دست زد اما درسال 2011 ، شکست سنگینی رامتحمل گردید وازقدرت کناررفت.
دستاوردهای کرالا ، بادکترین نئولیبرالی TINA که پس ازفروپاشی شوروی شکل گرفت ، درتضاد آشکارقراردارد. به موجب این دکترین ، پس ازفروپاشی اردوگاه سوسیالیسم ، دیگرهیچ جایگزینی برای لیبرالیسم وجود ندارد. اما تاریخ پرازنمونه هائی ازاین گزینه هاست که امپریالیسم نتوانسته است باآنها کناربیاید وتلاش دولتها رابرای نیل به رفاه وسعادت مردم ، تحت عنوان " دفاع ازدموکراسی" ، ناکام گذاشته است – ازشیلی و بورکینافاسو گرفته تا برزیل و ونزوئلا! کرالا نیزاین واکنش امپریالیستی راتجربه کرده است. دربخش اعظم دورۀ 1957 تاکنون، ائتلاف تحت رهبری حزب کمونیست درکرالا قدرت را به دست داشته است. حتی زمانی که چپ درقدرت نبود، سازمانیافتگی وبسیج چپ ، موجب شد دولتهای راستگرا نتوانند این دستاوردها را برگردانند. معهذا ، اولین دولت چپ دراین ایالت ، بادخالت مستقیم سیا سرنگون شد. اما پروژۀ چپ ، دربرابرتمام فشارها دوام آورد وبه دستاوردهای درخشان نائل گردید. این دولت ، تنها دردهۀ گذشته ، درچهارچوب پروژۀ " ماموریت برای زندگی " ، پانصد هزارخانه ساخت وبه چهارصدهزارخانوارزمین داد. نرخ مرگ ومیرنوزادان درکرالا ، به 5 درهرهزارتولّد رسید که کمتر ازاین نرخ درآمریکاست (9/5 ). درحالیکه درآمد سرانۀ کرالا ، یک دهم ایالات متحده است. این درحالیست که کرالا درخط مقدم نبرد ایدئولوژیک علیه تهدید روبه رشد فاشیسمRSS ( یک سازمان ملی گرای افراطی هندو) قراردارد که ایدئولوژی مسموم نفرت ازاقلیتها راترویج می کند وبرتبعیت از سرمایۀ انحصاری تاکید می ورزد. این سازمان آشکارا موسولینی را الگوی خود قرارمی دهد. دردنیای نئولیبرال که خلق ثروت ونابرابری اقتصادی ، دوروی یک سکّه هستند ، کرالا توزیع عادلانۀ ثروت ودموکراتیزه کردن روند توسعه رادراولویت قرارداده است. سرمایه داری ، درتوسعۀ نیروهای مولۀد ، کارنامۀ درخشانی دارد اما اینکاررا فقط بااتکاء به سود انجام می دهد. دراین سیستم ، بزرگترین اختراعات ، ازدسترس میلیونها نفردورمی مانند.
معهذا مدل کرالا ، خالی ازانتقاد نیست وباچالشهائی درزمینۀ رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال وپایداری مالی روبروست. سطوح بالای تعهدات مربوط به رفاه اجتماعی ( حقوق ، مستمری ، یارانه) ، همراه با درآمد نسبتاً نازل اقتصادداخلی ، منجربه کسری مزمن درآمد ، افزایش باربدهی ، وابستگی به حواله های خارجی ، واتکاء به انتقالات دولت مرکزی گردیده است. حواله های بین المللی ازسوی کرالائی های مقیم خارج ، شریان حیاتی اقتصاد این ایالت می باشد. هند همچنان بزرگترین دریافت کنندۀ حواله های ارزی درجهان است. بنابراین ، ترکیب رکود اقتصادی بابحران مالی ، تغییرات جمعیتی ( پیری جمعیت) ، وفشارهای زیست محیطی درکرالا ، تردیدهائی رانسبت به پایداری مدل توسعۀ این ایالت ایجاد کرده است. چالشهای زیست محیطی کرالا عبارتند از کمبود زمین ، بحران مدیریت پسماند ، تخریب منابع آبی ، فرسایش ساحلی ، آسیب پذیری دربرابرسیل ، ورانش زمین ! باتوجه به این چالشها ، کرالا مدل توسعۀ خویش را تکامل داده وچشم انداز " ناواکرالام " ( Navakeralam – کرالای نو ) راتدوین کرده که به دنبال توسعه برپایۀ سرمایۀ انسانی قدرتمندی است که مدل قبلی ایجاد کرده است. دراین مدل جدید ، برتوسعۀ اقتصادی بویژه دربخشهای مدرن ودانش- محور مانند فناوری اطلاعات وزیست فناوری ، جذب سرمایه گذاری ، ارتقای قابل توجه زیرساختهای مادی ، ترویج شیوه های پایدار اقتصادی وتقویت حکمرانی غیرمتمرکز ، تاکید می شود.
تجربۀ کرالا نشان می دهد که چپ ، فقط یک نیروی مخالف نیست بلکه جایگزینی قابل قبول برای نظم موجود می باشد. سیاستهای کرالا ، دهه هاست که توسط جنبش سیاسی قوی کمونیستی ومشارکت فعال جامعۀ مدنی ، طراحی وهدایت می شود. در فوریه 2021 ، شی جین پینگ رهبرچین اعلام کرد که باخروج 99 میلیون چینی ازدامان فقرشدید ، مبارزه بافقرمطلق درچین ، یک دهه زودتر از تاریخ مقرر ، به پایان رسیده است. کرالا نیزبااین برنامه ریزیها ، توانست یکسال زودتر ازموعد مقرر ، به این هدف نائل شود. ویتنام هم کشور دیگری است که به این هدف نزدیک شده وقراراست تا 2030 به آن نائل گردد. تصادفی نیست که هرسه کشور توسط احزاب کمونیست رهبری می شوند. درعین حال باید توجه داشت که ریشه کنی فقر ، هدف نهائی نیست ، بلکه بخشی ازمسیرطولانی رهائی بشر محسوب می شود. تجربۀ کرالا نشان می دهد که حتی درچهارچوب محدودیتهای سرمایه داری ، جنبش متعهد چپ می تواند به دستاوردهای ملموسی برای طبقۀ کارگر ومحرومین جامعه دست پیداکند. اکنون وظیفۀ پیش رو ، یادگیری ازاین تجربه وتکرارموفقیتهای آن درمقیاس جهانی است.
منابع ومآخذ
1)the left is the Alternative, keralas path against imperialism , www.socialistvoice.ie
2)Kerala has abolished extreme poverty , www.tricontinental.org
3)Navakeralam Mission , www.jgu.edu.in
4)پایداری جنبش انقلابی درایالت کرالای هند ، نامۀ مردم شمارۀ 1029 ، www.tudehpartyiran.org
5)Kerala is still the stronghold of Indias communist movement , www.jaconbin.com
6)the achievements and challenges of Kerala Model , www.theindianforum.in
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037