ترامپیسم
ترامپیسم
از خودشیفتگی تا اندیشه های شیطانی
به نظراروپائیها ، تاثیری که پاندمی کوید برآمریکاباقی گذاشت ، مانند سقوط اتحاد شوروی بود. درآنزمان ، طوفانی آغازشد که مانند برق سراسر شرق اروپا رافراگرفت وبلوک شرق رابکام خود کشید. اما سقوط آمریکا ، ازسنخ دیگری است. اینجادیگرفقط مسئلۀ یک " اندیشۀ باطل " نیست بلکه مجموعه ای ازاندیشه هاست که ریشه درفرهنگ آمریکا دارد ودردهه های اخیر ، رشدی سرطانی پیدا کرده است. امروزه این اندیشه های شیطانی ، درگفتار ، کردار ، وشخصیت رئیس جمهور فعلی آمریکا تجلّی پیداکرده است. نظرات او ازقبیل دروغ دانستن تغییرات آب وهوائی ، سرطانزابودن توربین های بادی ، درمان پاندمی کوید باتزریق ضد عفونی کننده وغیره ، سرشارازبی خردی ، وخودشیفتگی فانتزی است که بازبان " تئوری توطئه " بیان می شود.
اگرچه آسیب شناسی رفتاری دونالد ترامپ ، نشانگراختلال روانی رئیس جمهورفعلی آمریکاست اما هنوز بخش بزرگی ازمردم این کشور ، ازاو حمایت می کنند واین نشانگرآن است که بدنۀ جامعۀ آمریکا نیزازاین آسیب درامان نمانده وپیامدهای این امر ، بسیارفراترازسقوط اتحاد شوروی است. بحران کرونا ، نقاط ضعف ساختارقدرت ترامپیسم را نمایان کرد – ساختاری که براساس اندیشه های شیطانی بناشده است. مبنای این اندیشه ها را " تقدیس نابرابری " تشکیل می دهد که درواقع اساس تفکراقتصادی نئولیبرال می باشد که بحرانهای مالی متعدد رابرای جهان به ارمغان آورده ونابرابری رادر دوران پس ازجنگ ، به سطحی غیرقابل تصور رسانده است.این تفکر ، دموکراسی راتضعیف کرده ، سیستمهای رفاه بخش رازیرضربه برده ، دارائیهای عمومی را خصوصی کرده ، فرآیند جهانی شدن را به نفع ثروتمندان منحرف نموده واین باور دروغین را اشاعه داده است که گویا برنده وبازنده ، به یکسان از سیستم کاپیتالیستی مبتنی بربازار منتفع می شوند. دراین سیستم ، هرکس برای کاهش نابرابری وبی عدالتی مبارزه کند ، به دزدی وبی کفایتی متهم می شود. آمریکای امروز ، ازنظربرخی جنبه های منفی ، به کشوری استثنائی درجهان تبدیل شده است. تمرکزثروت وفقردراین کشور، بسیاربیشترازدیگرنقاط دنیاست. خشونت دراین جامعه بیداد می کند وسطح جنایت ومکافات دراین کشور ، بسیاربالاترازدیگرکشورهای ثروتمند دنیاست. این اندیشه های شیطانی ، آنچنان دموکراسی راتضعیف کرده که اکنون ترامپ می تواند ارکان آنرابه بازی بگیرد. آمریکا درمیان کشورهای توسعه یافته ، تنها کشوری است که بیمۀ بهداشتی همگانی ندارد، پائین ترین نرخ امید به زندگی وبالاترین نرخ مرگ ومیر نوزادان رادارد. تعداد زندانیان دراین کشور نسبت به جمعیت ، بیشتزازهرکشورتوسعه یافتۀ دیگرجهان است وشکاف درآمد دراین کشور ، ازهمۀ کشورهای پیشرفته عمیق تراست. تلفات ناشی ازبرخوردهای خشونت آمیز داخلی نیز، درهیچ کجای جهان پیشرفته به اندازۀ آمریکا نیست.
درعین حال انقلاب آمریکا ، یکی ازبهترین اندیشه های بشری رابه جهان عرضه کرد وآن جدائی دین ازسیاست بود. هدف بنیانگذاران آمریکا ، نابودی دین نبود بلکه تضمین آزادی وجدان برای همه ، فارغ از وابستگیهای قومی ومذهبی بود. جدائی دین ازسیاست ، این امکان راازمتعصّبین مذهبی گرفت که دگمهای خویش را به مردم ودولت تحمیل کنند. اما این اندیشه که می توان باورهای مذهبی را بردیگران تحمیل کرد، نه تنهاازبین نرفت بلکه باظهور کلیسای انجیلی واتحادش باحزب جمهوریخواه ، تقویت نیزشد. اشکال کاردراینجاست که بنیادگرائی مذهبی ، مجموعه ای ازاندیشه های شیطانی رابه همراه می آورد که زن ستیزی ، خلقت گرائی (creationism ) ، تعصّب ، ضدیت بادگرباشی ، علم ستیزی ، ونگرش آخرالزمانی ، ازآن جمله می باشند. دردوران زمامداری ترامپ ، اندیشۀ آزادی وجدان جای خود رابه توجیهی مضحک داد که آزادی مذهب ووجدان راخلاف مصالح عامه می داند. ترامپیسم یک اندیشۀ شیطانی دیگررا نیزتبلیغ می کند که در فرهنگ آمریکا ریشه دوانده وآن اینکه گویا برندۀ جنگ داخلی آمریکا ، " برحق " نبوده است واین کشورباید سرزمین سفیدپوستان برتری طلب باقی می ماند. اخیراً دونالد ترامپ دراظهاراتی توهین آمیز ، از 4 نمایندۀ رنگین پوست کنگره که منتقد دولت اویند خواست تا " به محلی که ازآنجا آمده اند بازگردند." برای کشوری که برگوشت ، پوست واستخوان بردگان ومهاجرین بناشده، چنین اندیشه ای نه تنها غیرعقلائی است که موجودیت جامعۀ آمریکا رانیززیرسئوال می برد. جیمزبالدوین (James Baldvin) نویسندۀ مشهورآمریکائی زمانی گفته بود که " نژادپرستی فقط یک اندیشۀ شیطانی نیست بلکه تفکری شرم آوراست زیرا آنچه نژادپرستان معتقدند وآنراتبلیغ می کنند ، درواقع سنگدلی وبی عاطفگی ایشان است ونه پستی وخواری دیگرنژادها ! " متاسفانه درآمریکای ترامپ ، بسیاری ازمردم علناً وبه نحوی حیرت انگیز ، ازاین اندیشۀ شیطانی دفاع می کنند. نتیجۀ تراژیک این روند ، هدف قراردادن یک پسربچۀ 12 سالۀ سیاهپوست بایک هفت تیر پلاستیکی دردست است که به خیال خود دربرابر نیروی سرکوب یک رژیم اهریمنی سفید پوست ایستاده بود. اندیشه های شیطانی نابرابری ، بنیادگرائی مذهبی ونژادپرستی ، بافت جامعۀ آمریکا را ازهم گسیخته است.
یکی دیگرازاندیشه های شیطانی که درضمیرناخودآگاه آمریکائیها لانه کرده ، "استثناء گرائی آمریکائی " (American exceptionalism) است. این اندیشه برآن است که آمریکا یک تمدن منحصربفرد وبرترمی باشد که برای رهبری جهان خلق شده است. استثناء گرائی ، اسطورۀ بنیادین هویت وسیاست آمریکاست. آمریکا خودرا " شهری درخشان برفرازتپّه (shining city on a Hill) می داند. درواقع آمریکا ، کشوری قاره ای است که ازاقیانوس تااقیانوس گسترده شده و 4800 کیلومتر کرانۀ دریائی آن ، بستری مناسب برای احداث بنادرعمیق جهت تسهیل اعمال قدرت دردوپهنۀ وسیع آبی اطلس و آرام فراهم می آورد. اکثرمهاجرین اولیه به آمریکا را اروپائیان پروتستانی تشکیل می دادند که باایدۀ " قوم برگزیده " (chosen people ) قدم به این " ارض موعود " (promised Land)گذاشتند. ورود آنها به این سرزمین بکر ، پهناور ، وپرنعمت ، آنرابه ارض موعود ایشان تبدیل کرد ویکی ازمبانی استثناء گرائی آمریکائی راشکل داد. ازآن پس ، این استثناء گرائی مبنای سیاست خارجی آمریکا قرارگرفت که توسل به زور ، مداخله درامورداخلی کشورها ، وکاربرد روزافزون تحریم ، ازارکان اصلی آن بود. دراین مفهوم ، استثناء گرائی آمریکائی بارئالیسم تهاجمی درهم گره خورد. جای تعجب نیست که اکثرجهان اکنون دربرابراین توهّم خطرناک که اززبان ترامپ بیان می شود، قد علم کرده است. همین اندیشه است که دولت آمریکا رابه مقابله باقدرت روزافزون چین واداشته است. جالب اینکه هردوحزب دموکرات وجمهوریخواه ، دراین توهّم شریکند. باراک اوباما درسخنرانیهای دوران ریاست جمهوری خود ، 31 درصد بیشترازمجموع روسای جمهوردیگرآمریکا دردوران پس ازجنگ ، از عبارت استثناء گرائی آمریکائی استفاده کرد. اودریکی ازاجلاسیه های ناتو گفت : " استثناء گرائی منحصربه آمریکا نیست. انگلیسی ها ویونانی ها نیزاستثناء گرا هستند اما استثناء گرائی آمریکائی ، واقعاً استثنائی است زیرااین کشور ازنظراقتصادی ، نظامی وفرهنگی ، قدرت برترجهان می باشد." تلاش برای متوقف کردن توسعۀ اقتصادی یک پنجم جمعیت جهان بخاطرحفظ سطح زندگی 4 درصد جمعیت دنیا- که مبنای استثناء گرائی است ، نه تنها غیراخلاقی ونابخردانه است که به لحاظ ژئوپولتیک نیزخطرناک می باشد. معهذا چالش اصلی آمریکا درقرن بیست ویکم ، پافشاری برافسانۀ استثناء گرائی نیست بلکه دستیابی به سطوح جدیدی ازهمکاری برای غلبه برمشکلات مشترکی چون تغییرات آب وهوائی وپاندمی های آینده می باشد که فقط بااقدام فراملی قابل حل اند. البته استثناء گرائی آمریکائی ، دارای یک بارمثبت نیزهست وآن اینکه ایالات متحده ازویژگیهائی برخورداراست که به این کشورامکان می دهد تابه ساخت جهانی بهتر کمک کند. اما این نگرش مدتهاست که درآمریکا مهجورمانده است.
وبالاخره اندیشۀ شیطانی دیگر، افسانۀ خشونت رهائیبخش است که براساس آن ، خیر فقط با زور برشرّ پیروزمی شود. این اندیشه اکنون درتمامی ارکان جامعۀ آمریکا ریشه دوانده است. والترونیک (W.Wenique)، اندیشمند علوم الهی می گوید : " فرهنگ آمریکا باخشونت رهائیبخش عجین شده و بت من (Batman) به سمبل آن تبدیل شده است. کوماندوئی که به تنهائی به جنگ اهریمن می رود وسربازی که در ویتنام ، عراق ، افغانستان وایران ، درجنگ باترور حماسه می آفریند ، نماد یک آمریکائی اصیل معرفی می شوند." درعرصۀ بین المللی نیز مدتهاست که خشونت رهائیبخش خود رادرقالب شبکۀ پرهزینۀ 800 پایگاه نظامی آمریکا در 70 کشورجهان نشان داده است. درحال حاضر ، بودجۀ نظامی آمریکا ، بیشترازمجموع بودجۀ نظامی 7 کشوربعدی دررده بندی جهانی است. افسانۀ خشونت رهائیبخش ، خود رادرشیفتگی آمریکائیها به حمل سلاح وپذیرش خشونت مسلحانه نشان می دهد. ادامۀ فهرست اندیشه های شیطانی درآمریکا ، بسیارطولانی است وترامپیسم نشان داده که این اندیشه ها درآمریکا هرگزنمی میرند. ترامپیسم اکنون این اندیشه ها رابا خودشیفتگی تلفیق کرده است. ترامپ ، ائتلافی بزرگ ازکسانی راحول نام خویش تشکیل داده که به این اندیشه ها باوردارند. خود او درجائی سروده است :
خدایا ! سپاسگزارم که مرا آفریدی !
وبه من امکان دادی که کارهای بزرگی انجام دهم !
بی پرده بگویم ،
تومی توانی چیزهائی ازمن بیاموزی !
اندیشمندی زمانی گفته بود که " ذهن ما عرصۀ مبارزۀ خیروشرّ است وپیروز این مبارزه ، شخصیت مارامی سازد." این حکم ، درمورد جامعه نیز صدق می کند. کشوری که براساس اندیشه های شیطانی بنا شود ، محکوم به فناست. جامعۀ آمریکا پس ازترامپ ، به یک بازنگری دراصول وسیاستها نیازدارد. بخشی ازاین بازنگری ، متوجه جبران خساراتی خواهد بود که دونالد ترامپ براین کشور و جهان وارد آورده است.
منابع ومآخذ
1)the myth of American exceptionalism , www.foreignpolicy.com
2)American exceptionalism reclaimed , www.theatlantic.com
3)welcome to USA : a place where bad ideas never die , www.opendemocracy.com
4)seven bad ideas , www.amazon.com
5)ف.م.هاشمی ، ترامپیسم ، www.fmohammadhashemi.blogfa.com
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037