آمریکا ،فراترازقانون
آمریکا، فراترازقانون
«ایالات متحده،هرکاری که لازم باشددرحمایت ازشهروندان ومتحدین خود انجام می دهد تامانع ازتحت تعقیب قرارگرفتن آنها توسط دادگاهی غیرقانونی شود».این سخنان«جان بولتون» مشاورامنیت ملی آمریکا،اشاره به دادگاه بین المللی جنایات جنگی دارد که موجودیت آن توسط آمریکابه رسمیت شناخته نشده است.بولتون به این اکتفانکرده و خواستارتعقیب قضایی اصحاب دادگاه مزبورگردیده است:«مامانع ازورود قضات و بازپرس های دادگاه به خاک ومنابع مالی آنهارانیزمسدود خواهیم کرد وحتی ممکن است آنهارابراساس قوانین جنایی آمریکا تحت تعقیب قراردهیم.هرفردیادولتی نیزکه ازفعالیت این دادگاه علیه اتباع آمریکا حمایت کند،مورد مجازات قرار خواهد کرفت».
داستان مخالفت آمریکابادادگاه بین المللی جنایات جنگی،به دسامبر2017 بازمی گردد.درآن زمان،«فاتوبنزودا»بازپرس ارشددادگاه بین المللی جنایات جنگی اعلام کرد که این نهاد قصددارد درباره ی امکان ارتکاب جنایات جنگی توسط نظامیان وعوامل سیادرافغانستان ودیگرکشورهای جهان تحقیق نماید.اشاره ی بنزودا به «سایت های سیاه»بود که درنخستین سالهای پس از11سپتامبر2001 تشکیل شد ومظنونین به تروریسم به کرات دراین بازداشتگاههای مخفی مورد شکنجه،تجاوز وخشونت جنسی قرارگرفتند. سایت های سیاه درافغانستان،لهستان،رومانی، ولیتوانی برپاشده بودند.براین اساس،دادگاه بین المللی جنایات جنگی قصدداردعملکردبرخی شهروندان آمریکارادرسالهای نخست پس از11سپتامبر2001 موردبررسی قراردهد.هنوز39 زندانی دربازداشتگاه مخوف گوانتانامومحبوس هستندکه همچنان موردبدرفتاری وشکنجه قرارمی گیرند.بازجویی ازشهروندان آمریکامستلزم ورود بازپرسان به خاک این کشوراست.اما جان بولتون ومایک پومپیواعلام کرده اند که به ایشان ویزای ورود به آمریکارانخواهندداد.
سابقه ی دادگاه بین المللی جنایات جنگی،به دادگاه نورنبرگ برمی گردد که پس از جنگ جهانی دوم برای محاکمه ی عناصرنازی تشکیل شد.توافق برسرتشکیل دادگاه نورنبرگ،دراجلاس تهران بدست آمددراین اجلاس که رهبران آمریکا،انگلیس وشوروی شرکت داشتند،استالین خواستاراعدام تمامی 50 هزاراسیرآلمانی گردید که روزولت به طنز گفت که اعدام 49 هزارنفرکافی است.سرانجام سه کشوربه تشکیل دادگاهی رای دادند که هیچگاه دامان قدرتهای پیروزدرجنگ رانگرفت وعلیرغم ارتکابجنایات جنگی متعدد توسط ایشان،فقط به محاکمه یبرخی جنایتکاران نازی بسنده کرد.اگرچه بازپرسان وقضات دادگاه نورنبرگ،کنوانسیونهای ژنوودیگرقوانین بین المللی رادربرخورد بامتهمان رعایت کردند اماهرگزبانیان استفاده ازبمب آتشزا درشهر درسدن آلمان راکه به مرگ 25 هزارغیر نظامی ونابودی 75 هزارمنزل مسکونی انجامید،ونیزعاملان بکارگیری بمب اتمی علیه دوشهرژاپن که صدهاهزارنفرقربانی گرفتُ ،ودهها جنایتکارجنگی دیگررابه پای میز محاکمه نکشیدند.
ازآن زمان تاکنون،اندیشه ی تشکیل یک دادگاه بیطرف بین المللی برای محاکمه ی جنایتکاران علیه بشریت،پیوسته ذهن بشررابه خود مشغول کرده بود.تااینکه درسال1998 کنوانسیون مجمع عمومی سازمان ملل متحد در رم ، به نیم قرن انتظارجامعه ی جهانی پایان دادوتشکیل دادگاه بین المللی جنایات جنگی راازتصویب گذراند.وقتی 60 کشور جهان،کنوانسیون رم راموردتصویب نهایی قراردادند،دادگاه مزبور درسال 2002 تشکیل شد.اکنون حامیان این کنوانسیون،از120 کشورفراتررفته اند.معهذابرخی محافل،این دادگاه رابادیوان بین المللی لاهه اشتباه می گیرند.دیوان عدالت لاهه ،به اختلافات مدنی میان کشورهارسیدگی می کند درحالیکه دادگاه بین المللی جنایات جنگی،همانطورکه ازنامش پیداست،به جرایم علیه بشریت رسیدگی می نماید.آمریکاعضودیوان عدالت لاهه است اماازعضویت دردادگاه بین المللی جنایات جنگی،امتناع می ورزد.این درحالی است که ایالات متحده دربرپایی وتنظیم اسناداصلی کنوانسیون رم مشارکت فعال داشت اماهرگز این کنوانسیون رابه تصویب قانونی برساند.
معهذا دولت پرزیدنت کلینتون درسال1999 کنوانسیون رم راامضاکردامادولت جورج بوش این امضاراپس گرفت واعلام کردکه هیچگاه کنوانسیون رم رابه رسمیت نخواهد شناخت.مقامات دولت بوش،بویژه دیک چنی و کاندولیزارایس ،نه تنهااعمال شکنجه علیه مظنونین به شرکت درعملیات تروریستی راتاییذ کردند بلکه انواع واقسام«شکنجه ی مجاز»رانیزمورد بحث وگفتگوقراردادند.درآن زمان،جان بولتون که معاون وزارت خارجه ی آمریکادرامورامنیت بین الملل وکنترل تسلیحات بود،درنامه ا ی غیررسمی به «کوفی عنان» دبیرکل سازمان ملل متحد،بررد کنوانسیون رم توسط آمریکا تاکید نمود. او اکنون نیزدرمقام مشاورامنیت ملی دونالد ترامپ،همین نقطه نظررادنبال می کند.ضدیت بولتون بامجامع جهانی وقوانین بین المللی به حدی است که وقتی جورج بوش درسال 2005 وی رابه عنوان نماینده ی دایم آمریکا درسازمان ملل معرفی کرد،سنا این انتخاب راتایید نکرد.دولت جورج بوش همچنین«قانون حمایت ازکارکنان دولت آمریکا»رااز تصویب گذراند که به موجب آن همکاری بانهادهای بین المللی چون دادگاه جنایات جنگی، دشوارترمی گردد.معهذا درسالهای بعد،تبصره ای به این قانون افزوده شد که به موجب آن همکاری بادادگاه بین المللی جنایات جنگی،درزمینه ی محاکمه ی اتباع دیگرکشورهاکه متهم به نسل کشی ،جنایت جنگی ویاجنایت علیه بشریت هستند،مجازشمرده می شود.به عبارت دیگر،دادگاه مزبور،برای دیگران خوب وبرای آمریکا بد است.معهذا،دردوران باراک اوباما ،دولت آمریکا همکاری بادادگاه بین المللی جنایات جنگی راآغازکردو مناسبات دیپلماتیک باآن رادرقالب عضویت ناظردرمجمع عمومی این نهاد،برقرارنمود که تاامروزهمچنان ادامه دارد.
آغازجنگ تجاوزکارانه،یکی ازسه مصداق جنایت جنگی است که درکنوانسیون رم برآن تاکید شده است.رهبران نازی نیز برمبنای همین اصل محاکمه ومجازات شدند.براین اساس می توان حمله ی آمریکابه افغانستان وعراق را نیزتحت پیگرد قرارداد.همکاری اوبامابادادگاه بین المللی جنایات جنگی به حدی پیشرفت کرد که دولت او 5 میلیون دلاربه عملیات دستگیری مجرمین توسط این دادگاه کمک نمود.اماباتوجه به دکترین«آمریکااول» دونالد ترامپ،عقب نشینی ازسیاست اوباما،چندان دورازانتظارنبود .معماراصلی این عقبگرد نیز جان بولتون بود.بدنبال آمریکا،پوپولیستهایی چون :رودریگودوترته» دیکتاتور فیلیپین،نیزپادرجای پای ترامپ گذاشته وازکنوانسیون رم خارج شدند.دوترته ازآن بیم داشت که دادگاه مزبوربه جنایات وی علیه مردم فیلیپین رسیدگی کند.اومتهم است که پس ازبدست گرفتن قدرت درسال2016،هزاران نفرازمردم این کشورراتحت عنوان «جنگ بامواد مخدر» به قتل رسانده است.
حمله ی جان بولتون ومایک پومپیو به نهادهای بین المللی،ازجمله دادگاه رسیدگی به جنایات جنگی،ازقانون ستیزی دولتی حکایت می کند که تمامی قوانین وهنجارهای بین المللی راکه حاصل دهه ها مبارزه ی جهانیان استُ به چالش کشیده است.
www.fmohammadhashemi.blogfa.com