خانه درآتش : چرا آمازون می سوزد ؟
خانه درآتش
چرا آمازون می سوزد ؟
دربعدازظهر19 اوت2019 ،آسمان شهرسائوپولو،بزرگترین شهربرزیل،تاریک شد.یک جبهه هوای سرد که ذرات خاکسترراهمراه داشت،همچون ابری غلیظ فضای شهرراپوشاند وجلوی نورخورشید راگرفت.به زودی جهان ازفاجعه ای بزرگ آگاه شد:جنگل آمازون،این ریه ی زمین،درآتش می سوزد.جنگل بارانی آمازون،بزرگترین جنگل استوائی جهاناست.این جنگل که به سبب قرارداشتن درمنطقه ی مرطوب،بندرت دچارآتش سوزی طبیعی می گردد، هفته هاست که درآتش می سوزد ودود حاصل ازآن آسمان شهرسائوپولو راتیره کرده است.مقامات ایالتی آمازون،دراین ایالت وضع فوق العاده اعلام کرده اند. مواضع اخیرپرزیدنت "بولسانارو" رئیس جمهور برزیل،بدون تردید زمینه سازاین بحران بوده است.کاهش مداوم بودجه ی آژانس ملی حفاظت ازمحیط زیست برزیل وعدم حمایت دولت از جوامع بومی وشیوه ی سنتی معیشت آنها،ازجمله ی این مواضع بوده اند که درآتش سوزی های اخیرآمازون نقش داشته است.
رئیس جمهورقبلی برزیل "مایکل تمر"،حمایت ازمزارع بزرگ خانوادگی را مدّ نظر قرارداد وازبودجه ی فدرال برای حفاظت ازمحیط زیست کاست. اوتنهادرسال 2017 بالغ بر 44 درصدازاین بودجه راحذف کرد.بولسانارو نیزهمین مسیرراادامه داد و24 درصددیگراز بودجه ی این آژانس کاست.بدین ترتیب،آژانس محیط زیست برزیل عملا فلج شد وازعملیات حفاظتی خوددرجنگل آمازون کاست.فقدان منابع مالی واراده ی سیاسی،جنگل آمازون رادر برابرسودجوئی کشاورزان،معدنکاران،قاچاقچیان چوب وسرمایه داران منفعت طلب ،بی دفاع گذاشت.بولسانارو اخیرا یکی ازمدیران ارشدآژانس محیط زیست برزیل را که سال گذشته اورابدلیل ماهیگیری غیرمجاز جریمه کرده بود،ازکاربرکنارکرد.اخیراآژانس فضائی برزیل،باانتشارعکس های ماهواره ای،میزانجنگل زدائی دراین کشوررا درماه ژوئن سال جاری،287 درصد بیشترازمدت مشابه سال قبل اعلام کرد.
بخش کشاورزی دربرزیل ازقدرت فراوان برخورداراست ودائما برمنابع جنگلی این کشورفشارواردمی کند.طی سالیان اخیر،کشاورزی سهم عمده را درتولید ناخالص داخلی کشور داشته است.جنگ تجاری میان چین وآمریکا،براهمیت برزیل به عنوان جایگزین آمریکا درصادرات دانه های روغنی افزوده است.افزایش ناگهانی تقاضا برای دانه های روغنی،موجب گردیده که کشاورزان به پاکسازی جنگلها به منظورکاشت این محصول،شتاب بیشتری ببخشند.کشاورزان ازآتش زدن جنگل برای ایجاد مزارع بزرگ کشاورزی ومرتع استفاده می کنند.ضمن اینکه قاچاقچیان چوب نیز باآتش زدن جنگل،جمعیت بومی را که پاسدار محیط زیست بوده وموی دماغ آنهامی باشند، مجبوربه ترک منطقه می کنند. سناتور "ویوبولسانارو" پسربزرگ رئیس جمهور،یکی ازسرمایه دارانی است که به این تجارت پرسود مشغول است.بولسانارو بخاطرسیاستهای ضد محیط زیستی اش،معروف است وبه شدت مورد انتقاد قراردارد.پس ازآتش سوزی اخیرآمازون،"امانوئل مکرون" رئیس جمهورفرانسه، مسئولیت این آتش سوزی را رابرعهده ی بولسانارو قرارداد وآنرا یک " بحران بین المللی" نامید.اوبولسانارورابه تعلل دراجرای وظیفه اش متهم کرد وقول داد که مسئله رادراجلاس "گروه 7" مطرح کند.امابولسانارو دربرابراین انتقادات گفت:"آمازون متعلق به ماست وما بیش ازدیگران برای آن دل می سوزانیم. هیچ کشوری درجهان حق ندارد برای ماتکلیف معین کند.آنها مراقب باشند که به محیط زیست خودشان صدمه نزنند." رئیس یکی ازسازمانهای غیردولتی مدافع محیط زیست در"مانائو" می گوید:"مواضع بولسانارا،مهاجمان به جنگل را جری ترکرده تاجائیکه اقدام به آتش زدن جنگل می کنند.اکنون آنهادرغیاب محیط بانان وبدون ترس ازجریمه وپیگرد،به این کارمبادرت می ورزند." شواهدی دردست است که آتش سوزی اخیررا یک اقدام سیاسی درجهت اهداف رئیس جمهورنشان می دهد.کشاورزان منطقه،از ماه سپتامبرتاکنون،کمپین "هرروزیک آتش" رابرپاکرده اند تازمینهای جنگلی را برای کشاورزی وچرای دامها پاکسازی کنند.آنها که ازحامیان پروپاقرص بولسانارو هستند،به آتشی دامن زدند که طی48 ساعت تمام منطقه رافراگرفت وگونه های قدیمی،کمیاب وارزشمند گیاهی آنرا به خاکسترتبدیل کرد.امسال آمازون ازنظرآتش سوزی ،به یک رکورد تاریخی دست پیداکرد: 74 هزارآتش سوزی دریک سال. درجنوب ایالت آمازون،آژانس محیط زیست برزیل، با موارد متعدد آتش سوزی مشکوک روبرو شده است.آتش سوزی درآمازون، بدلیل مرطوب بودن همیشگی این جنگل،هیچگاه بطورطبیعی اتفاق نمی افتد وهمیشه دست انسان درآتش سوزی های آمازون مشاهده می شود.
دلیل آتش سوزی اخیرآمازون هنوزمعلوم نیست ودولت فعلی برزیل نیزتمایلی به تحقیق دراین باره ندارد.امارئیس آژانس ملی محیط زیست برزیل،پس ازاعلام بی سابقه بودن این آتش سوزی،ازکاربرکنارشد وبولسانارو رئیس جمهورپوپولیست برزیل،"جنگل زدائی سیستماتیک" دراین کشوررا"دروغ" خواند وسازمانهای غیردولتی رامسئول آتش سوزی اخیر اعلام کرد.وی این آتش سوزی راپاسخ سازمانهای مزبور به کاهش بودجه ی آژانس محیط زیست برزیل اعلام کردوگفت که دولتش به منابع کافی برای خاموش کردن آتش دسترسی ندارد.بولسانارو همچنین پیشنهاد "گروه 7"رابرای کمک به اطفاء حریق،دخالت درامورداخلی برزیل خواند وآنراردکرد.درهمین حال،بولسانارو باکاهش بودجه ی آژانس محیط زیست،درواقع محیط زیست کشوررازیرضربه قرارداده است.قبلا درماههای خشک سال(ژوئن تادسامبر)،آژانس محیط زیست برزیل،یک قرارگاه فوق العاده درمناطق جنگلی آمازون برپامی کرد.محیط بانان این قرارگاه،باافزایش گشت زنی درجنگل،باتخلفات زیست محیطی برخورد می کردند ودراجرای این وظیفه،ازحمایت پلیس وارتش نیزبرخورداربودند زیرابرزیل یکی ازخطرناکترین کشورهای جهان برای فعالین محیط زیست می باشد.اما امسال درآستانه ی فصل خشک،کشاورزان بااعتراض وآتش زدن لاستیک وپل ها،مانع ازاستقراراین قرارگاه گردیدند.لذاامسال نه ازگشت فوق العاده ی محیط بانان خبری بود ونه ازحمایتهای ارتش وپلیس. دراواخرماه اوت، بولسانارو دریک مصاحبه ی تلویزیونی ودریک ژست سیاسی،ازعدم تحمل خلافکاریهای زیست محیطی خبردادوگفت ازارتش برای مقابله با آتش سوزی های جنگلی استفاده خواهد کرد.اما او درعین حال براین نکته تاکید کرد که باید برای مردم منطقه ی آمازون اشتغال ایجاد کرد وکاملا روشن است که منظوربولسانارو از"اشتغال"، گسترش عملیات معدنی وایجاد مزارع بزرگ کشاورزی درزمینهای جنگلی آمازون است. زمینهای بومیان آمازون، ازجمله ی بکرترین وحاصلخیزترین زمینهای برزیل می باشند.یکی ازنخستین اقدامات بولسانارو پس ازرسیدن به قدرت، بردن آژانس حمایت ازبومیان برزیل زیرنظروزارت کشاورزی بود.این اقدام،ازتوانائی آژانس مزبوردرحمایت ازقلمرو بومیان می کاهد.بولسانارو همچنین خواستارگشوده شدن درب این سرزمین برروی فعالیتهای معدنی گردید وگفت که دیگربرای تاسیس سکونتگاههای جدید،به بومیان مجوزنمی دهد.بدون تردید این سیاست،علاوه براینکه برای بومیان آمازون مصیبت باراست،برای محیط زیست نیززیانبارمی باشد.براساس گزارش اخیرسازمان ملل متحد،به رسمیت شناختن حق مالکیت بومیان برزمین،به حفظ محیط زیست آمازون کمک می کند.درقانون اساسی برزیل نیزبراین حق بومیان تاکید شده است. بومیان همچون سدی محکم دربرابراقدامات مخرب کشاورزان، معدنکاران وسرمایه داران بزرگ کشاورزی ایستادگی می کنند.به فته ی یکی ازسناتورهای برزیل،بولسانارو بومیان رابه جرم دفاع ازقلمرو خود،تحت پیگرد قرارمی دهد درحالیکه آژانس محیط زیست برزیل،موجودیت 440 قلمرو بومی رادراین کشوربه رسمیت شناخته و مطالعه برروی ایجاد 127 قلمرو دیگررا نیزدردست اقدام دارد.اززمانی که این قلمروها برپاگردیده اند،ازمیزان جرم وجنایت درآمازون تاحدود زیادی کاسته شده است. شیوه های سنتی معیشت بومیان،مانعی بزرگ برسرراه جنگل زدائی است.جوامع سنتی برزیل،از اعقاب مهاجرنشین های اروپائی هستند که ازطریق کشاورزی خرد و تولید کالاهائی که ازمواد تجدیدپذیرجنگلی تهیه می شوند،روزگارمی گذرانند.
متاسفانه جوامع بومی برزیل،بدلیل عدم حمایت دولت،درخطرقرارگرفته اند.خانواده های بومی،گروه گروه مناطق سنتی خودراترک کرده وراهی شهرهامی شوند زیرافرزندان آنها بدلیل فقدان امکانات آموزشی قادربه ادامه ی تحصیل نیستند وآنهابایدبرای دسترسی به مراکزبهداشتی حداقل 200 کیلومترراه طی کنند.بعلاوه،ازآنجائیکه این مردم درخط مقدم تهاجم به جنگل قراردارند،لذا دائما مورد خشونت وتبعیض قرارمی گیرند.اگرآنهاباحضورمعدنکاران وکشاورزان درقلمروخود مخالفت کنند،به مرگ تهدید می شوند.دراین مناطق دورافتاده،ازقدرت دولت وقانون خبری نیست وبنابراین قطع درختان وآتش افروزی درجنگل، به آسانی میسّرمی باشد.لذا هرروزدرختان بیشتری قطع وبجای آنها مزارع بزرگتری سربرمی آورند. بولسانارو پس ازرسیدن به قدرت گفت:"پیام دولت فعلی، مصالحه نیست بلکه رویاروئی است."اکنون مشخص شده که منظوراوازرویاروئی،تقابل باطبیعت وبومیان بوده است.به همین دلیل اردوگاه رئیس جمهور،اکنون به یکی ازارزشمند ترین ذخائرکشور وجهان یورش برده وآنرابه آتش کشیده است.
امااین روزها،فقط آمازون درخشم دشمنان طبیعت نمی سوزد.چندی پیش نزدیک به سی هزارکیلومترمربع ازجنگلهای سیبری درآتش سوخت وخاکسترشد وبدنبال آن نیز جنگلهای جزائرقناری،آلاسکا،گرین لند ، کالیفرنیا،اسپانیا ،ایران و... درآتش سوختند.این جنگل زدائی پیامدهای گسترده ای دارد.بدون درختان که حافظ رطوبت خاک هستند،پوشش گیاهی زمینهای جنگلی می خشکد وبه آسانی قابل اشتعال می گردد.درختها همچنین بخش بزرگی ازآب محیط راتبخیرمی کنند ودرواقع ازاین طریق، باران مورد نیازخودرا تولید می نمایند.درحال حاضر، 15 درصد جنگل آمازون ازبین رفته ودانشمندان ازآن نگرانند که اگراین رقم به 25 درصد برسد،سیکل بارانی فوق مختل میگردد که پیامدهای گسترده ای برای زیست کره دارد.جنگل آمازون مقادیرمعتنابهی اکسیژن برای زیست کره تولید می کند ومیلیاردها متریک تن کربن رااز آتمسفرجذب می نماید.گزارش اخیرسازمان ملل متحد درباره ی تغییرات اقلیمی،حفاظت ازمناطقی چون آمازون رابرای کاهش تبعات تغییرات آب وهوائی ،ضروری می داند.
www.fmohammadhashemi.blogfa.com