ف.م.هاشمی

کوید-19 و توزیع عادلانه ی واکسن

درحال حاضر، سه واکسن کوید-19 ساخت شرکتهای "فایزر"(pfiser)، " مادرنا" (Moderna)، و " استرازنیکا " (Astrazeneca)، باعبورازمراحل آزمایشی، درآستانه ی اخذ مجوز تولید انبوه وعرضه به بازارقراردارند.این سه واکسن، درمراحل آزمایشی توانسته اند بین 70 تا95 درصد مصونیت ایجاد نمایند واین، خبری امیدوارکننده برای پایان گرفتن پاندمی می باشد. اما این امیدواری، برای کشورهائی که ازماهها قبل اقدام به خرید میلیونها دوز ازاین واکسن ها کرده اند، بیشتروپررنگترمی باشد.اتحادیه اروپائی وکشورهای عضواین اتحادیه، برروی هم 8/2 میلیارددوز ازاین واکسن راسفارش داده اند.علاوه براین،برخی کشورهای اروپائی نیزبطورجداگانه، میلیونهادوز واکسن به شرکتهائی سفارش داده اند که واکسن آنها هنوزمراحل آزمایشی راسپری می کند.ازهم اکنون مشخص است که چهارکشورکانادا،ژاپن،انگلیس وآمریکا، به همراه اتحادیه اروپا، بیش ازنیاز همه ی جمعیت خود، واکسن تهیه کرده اند.مثلاً آمریکا که تانیمه ی اوت سال جاری، حدود 700 میلیون دوز واکسن پیش خرید کرده، قصددارد یک میلیارددوزدیگرخریداری نماید وانگلیس نیزبه لحاظ سرانه ی خرید واکسن، مقام اول دنیا رادراختیاردارد.روسیه هم علیرغم کامل نکردن فازسوم تست واکسن "اسپوتنیک-5" ، موافقت سازمان بهداشت جهانی رابرای استفاده ی محدود ازآن دریافت کرده واحتمالاً قادربه تامین نیازداخلی خود می باشد.این خریدها، احتمالاً موجب توزیع ناعادلانه ی واکسن درجهان خواهد گردید.براساس تحقیقی که اخیراً انجام گرفته، چهارکشورصدرجدول خریداران واکسن، به همراه اتحادیه اروپا،کل ظرفیت تولیدی این سه شرکت رادرسال جاری وسال آینده خریداری کرده اند واگرتغییری دراین روند صورت نگیرد، واکسینه شدن کامل مردم این کشورها، به قیمت ازدست رفتن جان میلیونها نفرازمردم دنیا، تمام خواهد شد.

جامعه ی جهانی برای توزیع عادلانه ی واکسن، سازمانی بنامCOVAX تاسیس کرده که موتورمحرکه ی آنراشرکت سوئیسی GAVI تشکیل می دهد که پیشتازخرید واکسن برای کشورهای فقیردنیا می باشد. اتحادیه ی COVAX،که علاوه بر GAVI، بامشارکت سازمان بهداشت جهانی، بنیاد بیل وملینداگیتس، وچند سازمان نوعدوست دیگرتاسیس شده وهدف خودرا توزیع عادلانه ی واکسن درجهان اعلام کرده، تاکنون توانسته 2 میلیارددلار کمک ازکشورها، اشخاص خیّر وگروههای بشردوست،جمع آوری نماید.اما، براساس برآوردهای انجام گرفته،برای تحت پوشش قراردادن بقیه ی جهان( غیراز20 کشوری که واکسن راپیش خرید کرده اند) حداقل به پنج میلیارددلاردیگرنیازدارد.COVAX تاکنون 300 میلیون دوزواکسن به آسترازنیکا، و200 میلیون دوز نیزبه شرکتهای SANOFI وglaxosmithkline سفارش داده که البته هنوز مراحل اولیه ی تست واکسن خودرا سپری می کنند.برخی از واکسن های دردست ساخت، ازجمله واکسنهای ساخت فایزر، نواواکس، و مادرنا،دومرحله ای هستند وواکسن های ساخت استرازنیکا ، و جانسون اند جانسون، دردونوع تک مرحله ای ودو مرحله ای تولید می شوند. اما این مقدار، برای تحت پوشش قراردادن جمعیت 92 کشوری که نیازمند خرید واکسن می باشند، کفایت نمی کند.مشکل دیگر، به بهای واکسن مربوط می شود. اطلاعات مربوط به قراردادهای پیش فروش واکسن، تاکنون منتشر نشده است اما گفته می شود که بهای هردوز واکسن خریداری شده ی آمریکاازشرکت آسترازنیکا 4 دلار، وازشرکت مادرنا 25 دلارمی باشد.

براساس گزارشهای منتشره، تاکنون کشورهای زیر، واکسن کوید-19 را به مقادیر ذکرشده خریداری کرده اند :

اتحادیه اروپائی 700 میلیون دوز

آمریکا 700 میلیون دوز

هند 500 میلیون دوز

ژاپن 290 میلیون دوز

انگلیس 145 میلیون دوز

اندونزی 100 میلیون دوز

برزیل 100 میلیون دوز

کانادا 96 میلیون دوز

استرالیا 8/43 میلیون دوز

مصر 30 میلیون دوز

شیلی 4/24 میلیون دوز

آرژانتین 22 میلیون دوز

پرو 9/9 میلیون دوز

اکوادور 7 میلیون دوز

سوئیس 5/4 میلیون دوز

کاستاریکا 3 میلیون دوز

زلاندنو 5/1 میلیون دوز

روزنامه ی "فایننشال تریبیون" به نقل از" سعید نمکی" وزیربهداشت ایران گزارش داد که این کشورقصددارد 18 میلیون دوزواکسن ازیکی ازسه تولید کننده ی فوق خریداری نماید.خبرگزاری جمهوری اسلامی نیزازقول سعید نمکی گفته است که ایران قصددارد باخرید واکسن ازمنابع دیگر،مجموع واکسن خریداری شده ی خودرابه 42 میلیون دوزبرساند وازاین طریق،حداقل 21 میلیون نفر ازجمعیت کشوررا واکسینه نماید.درعین حال، سخنگوی وزارت بهداشت ایران می گوید، فعلاً تحریمهای آمریکا، مانع ازپیش پرداخت واکسن کروناگردیده است.

ظرفیت تولید واکسن توسط شرکتهای عمده ی دنیا به قرارزیرمی باشد :

ASTRA ZENECA94/2 میلیارددوز

PFIZER-BIONTECH 3/1 میلیارددوز

NOVAVAX35/1 میلیارددوز

MODERNA95/0 میلیارددوز

JOHNSON&JOHNSON 1/1 میلیارددوز

SANOFI/GSK 6/1 میلیارددوز

VALNEVA 100 میلیون دوز

SINOVAC 350 میلیون دوز

CURE VAC 1/1 میلیارددوز

GAMALEYA 100 میلیون دوز

همچنین گفته می شود که "انستیتوی سرم سازی هند"(SII) که تولید کننده ی عمده ی واکسن دردنیا می باشد،امتیازتولید سالانه ی یک میلیارددوزواکسن استرازنیکا راازدانشگاه اکسفورد خریداری کرده است. برآوردها نشان می دهند که اگرتمامی 23 واکسنی که درسراسردنیا دردست ساخت می باشند، مجوزتولید دریافت نمایند، تاپایان سال2021، بیش از 10 میلیارددوز واکسن به بازارعرضه خواهد شد.اما کارشناسان، این رقم رااغراق آمیزمی دانند ومعتقدند که کل ظرفیت تولیدی جهان از 4 میلیارددوزفراترنخواهد رفت.

منابع ومآخذ

1)CORONAVIRUS,HOW MANYcovid-19 vaccine has each country ordered? , www.weforum.org

2)Iran to purchase 18 million dose vaccine , www.financialtribune.com

3)Iran unable to buy covid-19 du to US sanctions , www.ifpnews.com

4)the unequal scramble for coronavirus vaccines-by numbers , www.nature.com