واکسن کرونا : چند پرسش ، چند ابهام
واکسن کرونا :
چند پرسش ، چند ابهام
سازمان غذاوداروی آمریکا(FDA) سرانجام اجازه ی استفاده ی اضطراری ازنخستین واکسن کروناویروس، ساخت شرکت "فایزر-بیونتک" رابرای افراد بالاترتز16 سال ، صادرکرد ومتعاقب آن ، واکسیناسیون در آمریکا، کانادا، انگلیس وبسیاری دیگرازکشورهاآغازشد.سازمان غذاوداروی آمریکا، این مجوزرا براساس اطلاعات جمع آوری شده ازتزریق آزمایشی واکسن به 37586 نفری صادرکرد که داوطلب شرکت درفازسوم آزمایشات بالینی این واکسن شده بودند. برخی کشورهای درحال توسعه نیزمانند عربستان، تزریق این واکسن رادردستورکارقرارداده اند ضمن اینکه برخی کشورهای دیگرهم چون ترکیه وامارات متحده عربی،ازواکسن ساخت شرکت چینی Sinovacاستفاده می کنند.علاوه برواکسنهای ساخت فایزر-بیونتک و مادرنا، اکنون واکسنهای شرکتهای "جانسون اند جانسون"، "نواواکس" ، و" آسترازنیکا" نیزمراحل پایانی تست بالینی واخذ مجوز راسپری می کنند. شرکت آسترازنیکا قصد دارد واکسن یاخت خودرا باواکسن روسی "اسپوتنیک-5" تلفیق کند ویک واکسن جدید تولید نماید که ازنظرقدرت وپوشش ، به مراتب قوی تر ازهریک ازاین واکسنها می باشد.دررابطه بااین واکسنها، سئوالات وابهامهای متعددی مطرح است.عوارض جانبی واکسن چیست؟ آیاواکسن ، بی خطراست؟ آیا واکسیناسیون باید هرسال تکرارشود؟ و...
درحال حاضر، بیش از200 واکسن برای کرونا، دردست ساخت است که 52 عددازآنها، مراحل تست بالینی راازسرمی گذرانند.به گزارش"مرکزکنترل وپیشگیری بیماری امریکا"، حداقل پنج واکسن درحال ساخت درآمریکا، فازسوم تست بالینی راسپری می کنند.کشورهای آمریکا، انگلیس، وکانادا،مجوزتزریق واکسن ساخت شرکت فایزر-بیونتک راصادرکرده وواکسیناسیون عمومی راشروع کرده اند.چین وروسیه نیز واکسیناسیون رابا واکسن های ساخت خود، که هنوز مراحل تست بالینی را بطورکامل ازسرنگذرانده اند، آغازکرده اند.
آیا واکسن بی خطراست؟ سازمان غذا وداروی آمریکا، باانتشاریک گزارش 53 صفحه ای، داده های علمی موجود درباره ی واکسن فایزر-بیونتک رادردسترس همگان قرارداد.براساس این گزارش، واکسن مزبور، کاملاً بی خطر است وتا 95 درصد دربرابر کوید-19 ، مصونیت ایجاد می کند.
آیا کسانی که قبلاً به کرونا مبتلا شده اند نیزباید واکسن دریافت نمایند؟ این افراد، "بهتراست" واکسن دریافت نمایند زیرا کوید-19 بیماری مسری بسیارخطرناکی است که ابتلاء مجدد به آن امکانپذیرمی باشد. فردی که به کرونامبتلاشده وبهبود یافته، ازمصونیت طبیعی( Natural Immunity) برخوردار می گردد.براساس اطلاعات موجود، این مصونیت ممکن است ماهها تاسالها ادامه پیداکند. امامشخص نیست این مصونیت چقدرپابرجاخواهد ماند.
آیا واکسن برای کودکان وزنان باردارخطرناک است؟ هیچ واکسنی تاکنون برروی زنان باردار تست نشده است زیراممکن است برای مادروجنین ، خطرناک باشد. زنان باردار وشیرده، درواکسن فایزر نیزمورد مطالعه قرارنگرفته اند.لذا، ، هیچ توصیه ای درباره ی تزریق یاعدم تزریق واکسن به این زنان نشده است. اما به نظرکارشناسان، زنان باردار، کودکان و وکسانی که ازنقص سیستم ایمنی رنج می برند، باید برای واکسیناسیون، بطورموردی مورد بررسی ومعاینه قرارگیرند. البته ، برخی کارشناسان بربی خطری واکسن برای زنان شیرده تاکید می کنند زیرامعتقدند که واکسن درشیرمادر ترشح نمی شود. واکسن فایزر فقط برای افراد بالاتراز16 سال توصیه شده ومطالعه برروی افراد کمترازاین سن، همچنان ادامه دارد.اما آنچه مسلم است اینکه مزایای واکسن، برخطرات آن می چربد.نوجوانان 16-17 ساله وکمتر، بندرت به کرونا مبتلا می شوند اما ممکن است آنها، بدون هیچ علامتی، ناقل بیماری باشند.
عوارض جانبی واکسن کدام است؟ تاکنون برخی عوارض جانبی درمیان دریافت کنندگان آمریکائی واکسن که زیر55 سال سن داشته اند، مشاهده شده است.این عوارض، موقت وگذرا می باشند ومهمترین آنها عبارتند از: التهاب وتورم بازو به اندازه ی تخم مرغ ، خستگی(60 درصد پس ازتزریق نوبت دوم)، دردهای عضلانی(37 درصد)، تب تا40 درجه، لرز( 35 درصد). 28 درصد ازدریافت کنندگان واکسن پس ازدریافت دوزاول، و45 درصد پس ازدریافت دوزدوم، مجبوربه استفاده ازداروهای مسکن می شوند.اما اغلب این عوارض جانبی، 12 ساعت پس ازتزریق ، بتدریج فروکش می کنند.
آیامی توان یک دوز ازیک واکسن، ودوزدوم را ازواکسن دیگردریافت کرد؟ واکسنهای فایزر-بیونتک مادرنا، شبیه یکدیگرند اما، تفاوتهای جزئی وکم اهمیتی نیزدارند. مثلاً مصونیتی که هردوواکسن ایجاد می کنند 95 درصد اعلام شده اما به نظرمی رسد مصونیت واکسن فایزر ف اندکی کمتر ازواکسن مادنا باشد. حداقل سن نیز برای تزریق واکسن فایزر 16 وبرای واکسن مادرنا 18 سال می باشد. واکسن های ساخت شرکت فایزر و شرکت "مادرنا"، دونوبته هستند وبافاصله ی 21 و 28 روز تزریق می شوند. ازآنجائی که ترکیب این واکسنها، نحوه ی نگهداری و زمان یادآور آن ها، متفاوت است، بهتراست که واکسیناسیون بایک واکسن انجام شود.
مصونیت واکسن چقدر دوام دارد؟ هیچ مطالعه ای دراین باره صورت نگرفته است ومقامات سازمان غذاوداروی آمریکا، فقط بدلیل اضطراری بودن شرائط وبی خطربودن واکسن فایزر-بیونتک، اجازه ی تزریق آنراصادرکرده اند.یافتن پاسخ این سئوال، حداقل دو سال زمان می برد وشرکتهای سازنده، باجدیت آنرادنبال می کنند.
آیابا واکسیناسیون،هنوز امکان انتقال بیماری وجوددارد؟ بلی ، این امکان وجوددارد. هیچیک ازواکسنهای موجود، مصونیت صددرصدی ایجاد نمی کنند.ازسوی دیگر، چند هفته ازواکسیناسیون باید بگذرد تاتاثیرآن نمایان شود.دراین فاصله، ممکن است فرد واکسینه شده، مبتلاشود.حتی پس ازواکسیناسیون نیزمشخص نیست که فرد دریافت کننده، تاچه حدّ ناقل ویروس است.بنابراین ، افرادی که واکسینه می شوند، فقط تاحدودی باید نسبت به مصونیت خویش مطمئن باشند.
آیاابتلاء به بیماری، پس ازواکسیناسیون، شدیدترخواهد بود؟بسیاری ازمردم نگرانند که پس ازدریافت واکسن،به کرونا مبتلا شوند ودراین رابطه، به واکسن "تب دنگو" استناد می کنند. باید هنوزدراین مورد تحقیقات صورت گیرد اما آنچه مسلم است اینکه، باکاسته شدن ازقدرت واکسن به مرورزمان، احتمال ابتلا به بیماری افزایش می یابد که البته باید میزان احتمال مورد بررسی قرارگیرد. به لحاظ تئوریک، واکسن باید هم مانع ابتلاء به بیماری شود وهم راه انتقال به بیماری را سد نماید.اما درمورد واکسن فایزر-بیونتک،نمی توان باقطعیت این حکم راصادرکرد زیراسازندگان این واکسن، فرصت تحقیق دراین مورد وموارد فراوان دیگررانیافته اند.لذا، کارشناسان توصیه می کنند که افراد واکسینه شده، پس ازبازگشت به زندگی عادی، تامدتها ماسک بزنند و ازحضوردرتجمعات پرازدحام خودداری نمایند زیرا آنهاهنوزمی توانند ناقل بیماری باشند.
آیاواکسن تک مرحله ای نیزوجوددارد؟ واکسنی که شرکت جانسون اند جانسون می سازد، تک مرحله ای است. انتظارمی رود این واکسن باگذراندن مراحل تست بالینل، درفوریه ی سال 2021 ، مجوز عرضه به بازاردریافت نماید.
اجزاء واکسن کرونا کدامند؟ اجزاء واکسن کرونا ساخت فایزر-بیونتک، خمان اجزاء یک واکسن استاندارد می باشد.چهارجزء اصلی این واکسن عبارتند از: جزءفعال( شامل RNAپیام رسان-messenger RNA)، چربی ، شکر ونمک . درهیچیک ازواکسنهائی که درآمریکا ساخته می شوند، ازویروس زنده استفاده نمی شود.اغلب این واکسنها، ازپروتئینهای سطح ویروس استفاده می کنند تا سیستم ایمنی بدن بامشاهده ی این پروتئینها، ویروس راشناخته وبه آن حمله می کند. درساخت هردوواکسن فایزر ومادرنا، ازتکنولوژی جدیدی استفاده شده که " ریبونوکلئیک اسید پیام رسان" نام دارد.
واکسن چه تاثیری برافراد دارای حساسیت باقی می گذارد؟ حدود 6/1 درصد جمعیت جهان، حساسیتهای شدید غذائی یا محیطی دارند. اما این افراد می توانند واکسن فایزر-بیونتک رادریافت نمایند. کمتراز2 درصد دریافت کنندگان واکسنهای فایزر و مادرنا، ازخود واکنشهای شدید مانند تب 40 درجه، نشان می دهند. اگرهمانطورکه قراراست تاپایان دسامبرسال 2020 بیش از 35 میلیون نفرواکسینه شوند، دراین صورت،700 هزارنفر ازآنها دچارعوارض شدید واکسن خواهند شد که رقم کمی نیست. فقط افرادی که دارای حساسیت آلرژیک حاد به دوزاول واکسن ویایکی ازاجزای آن نشان دهند، نباید واکسن رادریافت نمایند. درهرحال، واکنشهای حساسیتی به دریافت واکسن، به آسانی قابل درمان می باشند ومطالعات بیشتردراین زمینه همچنان ادامه دارد. معهذا، باید افکارعمومی رادرجریان این عوارض قرارداد تابا آمادگی کافی وارد کارزار واکسن گردند. درغیراین صورت، عوارض مزبور، به "واکسن گریزی " (vaccine hesitancy) که کم وبیش دراغلب جوامع ریشه دارد، دامن خواهد زد.
واکسن های فایزر و مادرنا درکجاساخته می شوند ؟ دوکارخانه ی بزرگ فایزر، کارساخت واکسن را به پیش می برند. یکی ازاین کارخانجات در"کالامازو"(calamazoo-میشیگان) ودیگری در"پوورز" (puurs- بلژیک) می باشند. واحد توزیع واکسن نیز در " ویسکانسین" قراردارد که درآنجا، واکسن انبار می شود.شرکت مادرنا نیز تولید واکسن خودرا در "نوروود"(Norwood) ماساچوست آغازکرد وسپس ازشرکت "لانزابیولوژیک"(Lonza – Biologics) واقع در " پارتسماوث " نیوهمپشایر کمک گرفت.
حمل ونقل واکسن چگونه است ؟ نقل وانتقال واکسن دربسته های حاوی پنج دوز ویال شیشه ای ودرفریزرهای مجهز به دمای 70 درجه زیرصفرکه درکانتینرهای عایق بندی شده حاوی 975 دوز ویال وبه اندازه ی یک چمدان تعبیه شده، صورت می گیرد. کارتوزیع واکسن فایزر ، توسط شرکتهای ups و Fedex انجام می شود وواکسن مادرنا نیز توسط شرکت Mckessonتوزیع می شود. هربسته ی واکسن به GPSمجهزاست که درهرلحظه می توان به موقعیت آن درهرنقطه ازجهان پی برد.همچنین این کارتن را ازطریق بلوتوث میتوان درانبارهای عظیم پیداکرد.
موجودی انبارواکسن چقدراست؟ حدود 9/2 میلیون دوز واکسن فایزر- بیونتک ، ظرف چند روز درسراسر آمریکا توزیع شده است و 9/2 میلیون دوز دیگر برای نوبت دوم درانبارنگهداری می شود. درهفته ها وماههای آینده، واکسن بیشتری درراه است وانتظارمی رود تااواسط سال آینده ی میلادی، شرکتهای فایزر و مادرنا 300 میلیون دوز واکسن رادرآمریکا توزیع نماند که این به معنی واکسینه شدن نیمی ازجمعیت این کشور می باشد.
جدول زمانی تحویل واکسن چگونه است ؟ واکسن فایزر – بیونتک دراختیار 636 بیمارستان، کلینیک ومرکزدرمانی درسراسرآمریکا قرارگرفته است. شرکتهائی که مسئولیت پخش این واکسنها رابر عهده دارند درطول شبانه روز آماده اند که هرگونه اشکال درروند توزیع را برطرف نمایند. کادر عملیاتی طرح" باحداکثرسرعت ممکن" (warp speed) که ازطرف دولت آمریکا بر کارتوزیع واکسن نظارت می کنند نیز 24 ساعته آماده اند تامشکلات رابرطرف نمایند. یک سیستم نرم افزاری نیز دراختیار ایالات ومقامات محلی است تا تاهرمقدار واکسن که نیازدارند، سفارش دهند.
قیمت هردوزواکسن چقدراست ؟شرکتهای فایزر و مادرنا تعهد کرده اند که تانیمه ی سال آینده ی میلادی، به ترتیب 200 و100 میلیون دوز واکسن درآمریکاتوزیع نمایند. هزینه ی تولید وتوزیع این حجم ازواکسن، قبلاً توسط دولت آمریکا تامین وپرداخت شده است. واکسن بطورمجانی دراختیارمردم آمریکا قرار می گیرد.قیمت فروش واکسن فایزر به دیگرکشورها، هردوز 5/19 دلاروبرای هرنفر39 دلار تعیین شده است. قیمت واکسن مادرنا نیز هردوز25 دلار وبرای هرنفر 50 دلار می باشد.
آیاواکسن های موجود، برگونه ی جدید وجهش یافته ی ویروس کوید-19 موثرواقع می شوند ؟ یکی ازمدیران ارشد شرکت آلمانی " بیونتک" دربارهی نوع جدید وجهش یافته ی ویروس کوید-19 که اخیراً درانگلیس وچند کشوردیگرمشاهده شده گفته است : " هنوزمطمئن نیستیم که واکسن ساخت شرکت ما، صد درصد برگونه ی جدید ویروس اثرکند اما، شواهد علمی فراوانی دردست است که حاکی ازموثربودن این واکسن برگونه ی جدید ویروس می باشد.یکی ازمهمترین این شواهد، آن است که 99 درصد پروتئین های سطح ویروس جدید، مشابه ویروس قبلی است." مدیراین شرکت داروسازی آلمانی که درهمکاری با شرکت آمریکائی فایزر، واکسن فایزر – بیونتک راتولید وآنرادراختیار 45 کشورجهان گذاشته است، می گوید :"اگراین واکسن برگونه ی جدید ویروس کوید-19 کارسازنیفتد، شرکت بیونتک به لحاظ فنی، توانائی آنرادارد که طی شش هفته، واکسن مناسب این گونه راتولید کند."
منابع و مآخذ
1)your vaccine questions , www.ustoday.com
2)fever,aches from Pfizer , www.sciencemag.org
3)what we know about the shde effects of pfizers covid-19 vaccine , www.healthline.com
4)briefing document , www.fda.gov
5)covid vaccine: after unexplained illness , www.timesnownews.com
6)dose it matter which covid-19 vaccine you get? , www.fivethirtyeight.com
7)even after getting vaccinated you could still infect others , www.five thirty-eight.com
8)Biontec CEO says covid-19 vaccine will work on mutated uk variant , www.dailysabah.com
9)how much will a covid-19 vaccine cost? , www.forbes.com