ف.م.هاشمی

دانیل السبرگ

(استراتژیست و افشاگر)

پنجاه سال پیش، هفت هزارصفحه ازاسناد فوق سرّی دولت آمریکا منتشرشد که حاکی ازفریبکاری ودروغگوئی سیاستمداران وابسته به چهاردولت آمریکا، از" هری ترومن" تا " لیندن جانسون" به مردم آمریکابود. استراتژیست نظامی "دانیل السبرگ"(D.Ellsberg) باانتشاراین اسناد، موجب تقویت جنبش ضد جنگ آمریکا گردید. به موجب این اسناد،که درسال 1971 وتحت عنوان "اسناد پنتاگون"(Pentagon papers) درنیویورک تایمز منتشرشد، دولت آمریکا،افکارعمومی را درمورددخالت این کشوردرجنگ ویتنام، گمراه کرده است.

***************************

السبرگ در7 آوریل1931 ، درشیکاگو متولدشد ودوران جوانی خودرادر"هایلند پارک" میشیگان سپری کرد.پدرش مهندس راه وساختمان ومادرش امدادگربیمارستان ملی یهودیان بود. پدرومادرالسبرگ، یهودی اشکنازی بودند که به مسیحیت گرویده بودند وخوداو نیز گرایش چندانی به یهودیت نداشت.همسایگان وهمکلاسیهای السبرگ، اوراشخصی درونگرا وغیرعادی می شناختند. معهذا، السبرگ فردی بااستعداد بود ودرریاضیات وپیانو ازخود نبوغ نشان می داد. اودائماً مشغول مطالعه بود وحافظه ای عجیب داشت. السبرگ با رتبه ی ممتازازدبیرستان فارغ التحصیل شد وبورسیه ی تحصیل دردانشگاه هاروارد دریافت کرد.اودردانشگاه، اقتصاد خواند وجزوه ای تحت عنوان " تئوریهای تصمیم سازی درشرائط عدم قطعیت" منتشرنمود.السبرگ سپس به قلم زنی در" اکونومیک ژورنال" و"امریکن اکونومیک ریویو" پرداخت. السبرگ درسال 1952 ازهاروارد فارغ التحصیل شد وبرای ادامه ی تحصیل به دانشگاه کمبریج رفت. اوپس ازبازگشت به کشور، داوطلبانه به نیروی دریائی آمریکا پیوست وسه سال درآنجا به خدمت پرداخت. السبرگ سپس به مدت شش ماه، درناوگان ششم آمریکادرمدیترانه خدمت کرد ودرجریان بحران سوئز، حاضربود.پس ازپایان خدمت سربازی، السبرگ به هاروارد بازگشت تابه مطالعات مستقل خود درزمینه ی اقتصاد ادامه دهد.درهمین دوران، بعنوان تحلیلگراستراتژیک درموسسه ی " راند "(RAND) که یک موسسه ی بانفوذ غیرانتفاعی است، مشغول بکارشد وبه دولت آمریکا درزمینه ی استراتژی نظامی مشورت می داد.اوبه زودی، به مشاورت فرمانده ی ستاد پاسیفیک منصوب شد ورهنمودهائی رانیزدرزمینه ی برنامه ی عملیاتی جنگ هسته ای، دراختیاروزیردفاع قرارمی داد. یک سال بعد، بحران موشکی کوباروی داد والسبرگ به واشنگتن احضارشد تادر کارگروههای وابسته به کمیته ی اجرائی شورای امنیت ملی آمریکا، به فعالیت بپردازد.درهمین زمان، السبرگ دکترای خودرادررشته ی اقتصاد ازدانشگاه هاروارد گرفت وتز دکترای خویش را نیزتحت عنوان " خطر، عدم قطعیت ، وتصمیم " نوشت. السبرگ درمقاله ای که درنشریه ی " کوارترلی ژورنال آف اکونومیکز" منتشرکرد، مفهومی راابداع نمود که بعد هاازآن به " پارادوکس السبرگ" یاد شد که به معنی گزینه هائی برخلاف فرضیه های موجود ومورد انتظارمی باشد.

درسال 1964 ، السبرگ به وزارت دفاع آمریکادعوت شد تابه عنوان دستیارمعاون وزیردفاع درامورامنیت بین المللی، خدمت کند. نخستین روزکاری او، باطرح" حمله ی بزرگ دوم به خلیج توگین" درسواحل ویتنام، مصادف شد.این رویداد، زمینه سازدخالت همه جانبه ی آمریکا درجنگ ویتنام گردید. السبرگ درآن زمان، این حمله رااشتباهی بزرگ می دانست وامیدواربود عملی نشود. دراین حال، السبرگ به سفارت آمریکا درسایگون منتقل شد اما دوسال بعد، به علت ابتلاء به هپاتیت، ویتنام راترک کرد وبه موسسه ی راند بازگشت. مدتی که السبرگ درسفارت آمریکادرسایگون کارمی کرد، به این نتیجه رسید که آمریکا درجنگ ویتنام پیروزنخواهد شد. دراین زمان،اوبرروی یک گزارش فوق سرّی به سفارش " رابرت مک نامارا" وزیردفاع آمریکا، کارمی کرد که عنوان " تصمیم سازی آمریکا درویتنام(1945-1968) برخودداشت.این گزارش، بعدها " اسناد پنتاگون" نام گرفت ودر7000 صفحه و47 مجلد جمع آوری گردید. نامه ها واسناد موجوددراین مجموعه، همه تایپ شده ویادداشتها وتوصیه هائی باقلم درحاشی آنها نوشته شده است. تمامی 7000 ورق این پرونده، مهر "فوق سرّی" برخوددارند. انتشاراسناد مزبور، مردم آمریکاراازفریبکاری مقامات دولتی واطلاع رسانی نادرست وزارت دفاع درزمینه ی جنگ ویتنام ، مطلع کرد ومدخلی برپایان جنگ وافول نیکسون قرارگرفت. السبرگ این گزارش را" شاهدی برربع قرن تجاوز، پیمان شکنی، عوامفریبی، تقلّب درانتخابات، دروغ وکشتار" نامید. به نظراو " از1960 به بعد، دیگرجنگ ویتنام یک جنگ داخلی نبود.آمریکا بادخالت دراین جنگ، آنرا به جنگ تجاوزکارانه ی یک قدرت خارجی علیه یک ملت تبدیل کرد." اگرچه السبرگ تاسال 1969 همچنان مشاوررئیس جمهورجدید ریچاردنیکسون، وهنری کی سینجر وزیرخارجه ی او، درامورویتنام باقی ماند اما، هرروز بیشترازروزپیش، ازآنها فاصله می گرفت.

السبرگ، تحت تاثیر آشنائی با یک دانش آموخته ی هاروارد بنام " رادنی کلر" (R.Kehler) که عضو اتحادیه ی ضد جنگ آمریکا بود وچند سال رادرزندان گذرانده بود، به مبارزه برای پایان دادن به جنگ پیوست. ازاواخرسال 1969 ، السبرگ به کمک همکارش " آنتونی روسو" درموسسه ی راند، کپی برداری ازاسناد پنتاگون راآغازکرد واین اسناد رابطورخصوصی دراختیاربرخی نمایندگان بانفوذ کنگره چون " ویلیام فولبرایت " وسناتور" جرج مک گاورن" قرارداد. اما ازآنجائیکه هیچکدام ازنمایندگان کنگره، تمایلی به افشاء وپیگیری این اسناد نشان ندادند، لذا السبرگ، درمارس 1971 اسناد مزبوررا بطورغیررسمی دراختیار" انستیتوی مطالعات سیاسی" و " نیل شیهان"(N.Sheehan) خبرنگار نیویورک تایمز قرارداد واونیز روایتی ازاین اسناد را منتشرنمود. وقتی نیویورک تایمز، تحت فشاردولت آمریکا، مجبورشد انتشاراسناد پنتاگون رامتوقف کند، السبرگ آنهارا دراختیارواشنگتن پست و15 نشریه ی دیگرقرارداد. این نخستین بارازدوران جنگ داخلی آمریکا وریاست جمهوری " آبراهام لینکلن" بود که یک روزنامه ی کثیرالانتشارآمریکا، ازچاپ مطلبی منع می شد. دولت سرانجام موضوع رابه دادگاه عالی آمریکا کشاند.اما دادگاه مزبور درحکمی به تاریخ 30 ژوئن1971، انتشار بدون سانسوراسناد مزبوررا، بلامانع اعلام نمود. درواقع دولت نیکسون، ازانتشاراسناد پنتاگون ترسی نداشت زیرا همه ی این اسناد به سالهای قبل از1968 بازمی گشت که دولت نیکسون برسرکارنبود.نیکسون ازآن بیم داشت که السبرگ به اسناد دیگری دررابطه باطرحهای سرّی دولتش برای گسترش جنگ درویتنام( ازجمله احتمال بکارگیری سلاح هسته ای ) دست پیداکرده باشد. لذا، نیکسون وکی سینجر، تلاش دیوانه واری رابرای بی اعتبار کردن اوآغاز کردند. دولت نیکسون، نخست سعی کرد مانع ازانتشار این اسناد گردد اما، ناکام ماند. دادگاه عالی آمریکا نیزدراقدامی که به دفاع ازآزادی جرائد تعبیرشد، به نفع السبرگ رای داد. اعلام جرم جنائی علیه السبرگ نیز که می توانست 115 سال زندان برای وی به ارمغان بیاورد، بارای منفی دادگاه ناکام ماند. هنری کی سینجر ، السبورگ را"خطرناکترین فرد جهان " اعلام کرد. معهذا، تلفن السبرگ توسط اف.بی . آی و سیا شنود شد ورفت وآمدهای وی نیز زیرنظرقرارگرفت. تااینکه سرانجام این تقابل، به رسوائی "واترگیت" وسقوط نیکسون انجامید. بعد ها نیز "باراک اوباما" باتهدید افشاگران اسناد فوق سرّی دولتی به سخت ترین پیگردهای حقوقی، نشان داد که دررویاروئی باافشاگران امنیتی، ازسلف خود " جورج بوش" نیزسختگیرتر وقاطع تراست. اوباما تاکید کرد که " افشای اسناد دولتی، درحالیکه ماموران برای حفظ آنها قسم خورده اند، خطائی مضاعف است وکیفری سخت خواهد داشت."

درجریان انتشاراسناد پنتاگون، السبرگ به دزدی، توطئه وجاسوسی متهم گردید. امادادگاه این اتهامات رارد کرد. باوجود فشارهای ناشی از انتشاراسنادپنتاگون، السبرگ همچنان به انجام تحقیقات وفعالیت ضد جنگ خود ادامه داد.اودیک سخنرانی گفت : " درقانون اساسی آمریکا، برگزاری یک دادگاه عادلانه برای فردی که خلافکاری های طبقه بندی شده ی حاکمان راافشاء می کند، پیش بینی نشده است. من نخستین آمریکائی بودم که بااستناد به این قانون، ودرواقع به جرم مطلع ساختن مردم محاکمه شدم. اما آخرین نفرنخواهم بود.قانون جاسوسی آمریکا، میان افشاء گری وطن پرستانه وجاسوسی، تفاوتی قائل نمی شود." افشاءگریهای " جولین آسانژ" و "ادوارد اسنودن"، صحت این پیشگوئی السبرگ رانشان داد. السبرگ همچنین سه کتاب منتشرکرد : اسناد جنگ(1971) ، خاطرات ویتنام واسناد پنتاگون(2002) و خطر، عدم قطعیت وتصمیم سازی(2001). بعلاوه، تعداد بیشماری مقاله درباره ی اقتصاد، سیاست وخلع سلاح، نیزبه قلم السبرگ منتشرگردیده است.او جایزه ی " معاش درست"(Right livelihood Award) به خاطردفاع ازصلح وحقیقت را که جایزه ای همسطح جایزه ی صلح نوبل است، به خود اختصاص داد. السبرگ همچنین درسال 2018 جایزه ی " اولاف پالمه" رابه خاطر " شهامت اخلاقی مثال زدنی و انسانیت عمیق" دریافت کرد." بنیاد آزادی مطبوعات" درسال 2012 ، به کمک دانیل السبرگ، جان کیوسک بازیگرمعروف، وگلن گرینوالد همکار ادوارد اسنودن درانتشار اسناد محرمانه ی آژانس امنیت ملی آمریکا، تاسیس شد.

وقتی السبرگ درسال1971 تصمیم به انتشاراسناد پنتاگون گرفت، بسیاری ازافراد داخل وخارج ازحکومت آمریکا، وی رابه جاسوسی متهم کردند. السبرگ معتقد است اکنون نیز که پنجاه سال ازانتشاراین اسناد گذشته، هنوزاز قانون جاسوسی، استفاده ی ابزاری می کنند ونوک تیزاین قانون را متوجه افشاگران اسناد دولتی می نمایند تامانع ازافشای این اسناد درآینده گردند. او می گوید : " افشاگریهای بیشتری نیازاست تارئیس جمهور و دولتمردان آمریکا رادرچهارچوب قانون اساسی نگهدارد."

باگذشت زمان، جامعه ی آمریکااز السبرگ یک قهرمان ساخت. اما بحث درباره ی انتشاراسناد پنتاگون دوباره داغ شده است. علت این امرنیز افشای صدهاهزارسند سرّی دیپلماتیک آمریکا توسط" جولیان آسانژ"(J.Assange) درسایت " ویکی لیکس" (Wikileaks) می باشد. السبرگ صریحاً به دفاع ازآسانژ پرداخت وآنرا ادامه ی اقدام خویش درافشای اسناد پنتاگون نامید. وی گفت : " همه ی دولتها می خواهند اشتباهات، دروغها، وسوء استفاده های خویش ازقدرت را پنهان سازند. دولتمردان نیز وفاداری به رئیس جمهوررا بروفاداری به قانون اساسی، مقدم می شمارند."

منابع ومآخذ

1)Daniel Elsberg , www.biography.com

2)Snowden would not get a fair trial , www.theguardian.com

3)the deceit and conflict behind the leak of the Pentagon Papers , www.newyorker.com

4)Daniel Elsberg , www.wikipedia.org

5)the most dangerous man turns 90 , www.mronline.org

6 ) انتشاراسناد فوق سرّی جنگ ویتنام ، www.sharghdaily.ir

Like

Comment

Share