واکسنهای کوبائی
واکسن های کوبائی : ارزان و معتبر
وقتی پاندمی کوید-19 شروع شد، کوباتصمیم گرفت برای تهیه ی واکسن، منتظرجهان باقی نماند وخود اقدام نماید.تحریم اقتصادی 60 ساله ی اقتصادی آمریکاعلیه کئبا، این کشورراازدارو وتجهیزات پزشکی لازم برای درمان کرونا محروم کرده بود. لذا، مراکزبیوتکنولوژی کوبا به تکاپو افتادند تاواکسن های متعدد برای کروناتولید کنند تاشاید برخی ازآنها ، برپاندمی موثرواقع شوند.
صنعت آبرومند بیوتکنولوژی کوبا، توانست پنج واکس برای کروناتولید کند که " آبدالا" (Abdala)، " سوبرانا – 2 " (Soberana-2) ، و " سوبرانا – پلاس " (Soberana – plus) ازآن جمله می باشند. کوبامدعی است که این واکسن ها ، دردو یا سه دوز پیش بینی شده دریافت شوند، بیش از90 درصد دربرابرکوید – 19 مصونیت ایجاد می کنند. این کشور 11 میلیون نفری، تنها کشورمنطقه ی آمریکای لاتین وکارائیب است که توانسته یک واکسن تمام داخلی تولید نماید. تصویب ضمنی واکسن های کوبائی توسط سازمان بهداشت جهانی، ازاهمیت بسیاربرای کشورهای کم درآمد برخوردارمی باشد. تولید این واکسنها ، به گفته ی یک استاد دانشگاه گلاسکو ، " حاصل سیاست بسیارهوشمندانه ی دولت کوباست که باسرمایه گذاری درصنعت بیوتکنولوژی واهمیت دادن به بهداشت وسلامت عمومی، بدست آمده است." تاکنون 86 درصد ازکل جمعیت کوبابطورکامل واکسینه شده اند و 7 درصد دیگرنیزواکسیناسیون را بطورناقص انجام داده اند. این آمار، کودکان بالاترازدوسال رانیزشامل می شود که ازچند ماه قبل، دریافت واکسن راآغازکرده اند. مقامات بهداشتی کوبا، دوزتقویتی واکسن رانیزبرای همه ی مردم توصیه کرده وآنراازماه قبل به اجراء گذاشته اند. هدف این طرح، جلوگیری ازگسترش سویه ی " اومیکرون" (Omicron) است که بسیارمسری می باشد.
البته هنوز آزمایشات بالینی این واکسنها کامل نشده وآنها فقط مجوز استفاده ی داخلی درشرائط اضطراری رادریافت کرده اند.(1) دولت کوبا تاکنون دوباربه تبادل اطلاعات باسازمان بهداشت جهانی پرداخته وامیدواراست اجازه ی استفاده ی اضطراری رابرای واکسنهای خود ازاین سازمان دریافت نماید. برخلاف واکسنهای " فایزر " و " مادرنا " که باتکنولوژی mRNAتولید می شوند، واکسنهای کوبائی ، پروتئینی هستند( مانند واکسن نواواکس Novavax) وچون بسیارارزان تمام می شوند، برای کشورهای کم درآمد مناسب می باشند. این واکسنها رامی توان به سهولت ودرمقادیرانبوه تولید کرد ونیازی به نگهداری درفریزر ندارند. کارشناسان بهداشتی، عرضه ی واکسنهای کوبائی رابارقه ی امید برای کشورهای جنوب عنوان کرده اند. درحال حاضر، علیرغم واکسیناسیون 70 درصدی مردم دراروپا، فقط کمتراز10 درصد مردم آفریقاتاکنون واکسینه شده اند. لذا، دسترسی به واکسنهای کوبائی، برای آنها غنیمت است.
سازمان بهداشت جهانی، هم اکنون سرگرم بازدید میدانی ازتاسیسات تولید واکسن درکوبا وبررسی اسناد واطلاعات ارسالی ازسوی این کشوراست. اما ازآنجائیکه سازمان بهداشت جهانی ، تاسیسات تولید واکسن کوبارابابالاترین سطح استانداردهای بین المللی می سنجد، لذا، روند تایید واکسنهای کوبائی توسط این سازمان، به کندی پیش می رود. معهذا، وزارت بهداشت کوبااعلام کرده است که بقیه ی اسناد واطلاعات ضروری برای تایید واکسنهای کوبائی را تاپایان سه ماهه ی نخست سال2022 ، تقدیم سازمان بهداشت جهانی خواهد کرد. اگر این واکسنها، تاپایان سال جاری به تایید برسند، امید می رود که واکسیناسیون درکشورهای فقیردنیا، تاپایان سال 2025 کامل شود. تازمانی که این کشورهاواکسینه نشوند، کشورهای توسعه یافته نیز درامان نخواهند بود زیرا سویه های جهش یافته ی جدید دراین کشورها ظاهرشده وازآنجا به کشورهای توسعه یافته منتقل خواهند شد. کوبابرای فازسوم تست بالینی واکسنهای خود ، آنها رابه ونزوئلا ، ویتنام ، ایران ونیکاراگوا صادرکرد وهمزمان، ازسازمان بهداشت جهانی نیز تقاضای مجوز نمود.(2)
درساخت واکسن " سوبرانا-2 " ، ازتکنولوژی واکسن نوترکیب ( conjugated vaccine technology – نوعی واکسن که درآن ، یک آنتی ژن ضعیف با یک آنتی ژن قوی ، به عنوان حامل ، ترکیب می شود.) استفاده شده است. دراین واکسن، یک پروتئین یا قند ازباکتری یاویروس گرفته می شود وبه بخش بی ضرری ازپروتئین نوروتوکسین باکتری کزاز(Tetanus bacterium) متصل می شود. این ترکیب ، موجب تحریک قوی سیستم ایمنی بدن می گردد. قبلاً نیزواکسنهای نوترکیب " مننژیت " و "تیفوئید" وسیعاً درجهان مورد استفاده قرارگرفته اند وسالهای طولانی است که اطفال بااین واکسنها علیه بیماریها واکسینه می گردند. دانشمندان کوبائی، ازاین تکنولوژی برای ساخت واکسن کوید-19 استفاده کردند. آنها پروتئین نوروتوکسین باکتری کزاز رابا پروتئین اسپایک ویروس کرونا تلفیق نمودند. دانشمندان کوبائی، سپس واکسن " سوبرانا- پلاس " راباتکنولوژی پروتئین های نوترکیب(RBD) تولید کردند. این دانشمندان، واکسن سوبرانا – پلاس رابرای مبتلایان قبلی به کرونا وکسانی که دو دوز واکسن سوبرانا-2 رادریافت کرده اند، تجویزمی نمایند وتاکنون پاسخ مناسب نیزدریافت کرده اند.آنها پی برده اند که سطح ایمنی دردریافت کنندگان سوبرانا - پلاس تا 4/92 درصد افزایش می یابد.
اکنون کوبا می تواند ماهیانه 10 میلیون دوز واکسن سوبرانا -2 تولید کند. دانشمندان کوبائی برای انجام مطالعات بیشتر برروی این واکسنها، آنها رابرروی 24 هزار داوطلب ایرانی آزمایش کردند که نتیجه ی آن قراراست بزودی منتشرشود. واکسن " آبدالا " نیزدستاورد بزرگ صنعت داروسازی کوبا محسوب می شود. این واکسن نیز، مانند سوبرانا – 2 ، ازواکسنهای قبلی ( هپاتیت – بی ) اقتباس شده است که سالهاست مورد استفاده ی جهانیان قراردارند. دانشمندان ، سلولهای مخمّرآبجو رامهندسی کرده وبه ترکیب جدید پروتئینی متفاوت از سوبرانا – 2 دست پیداکردند. تاکنون 8 میلیون نفرازمردم کوبا، 24 میلیون دوز واکسن آبدالا دریافت کرده اند. قراراست یافته های مربوط به این واکسن نیز، به زودی منتشر شود.
واکسنهای پروتئینی، ازچند مزیت نسبت به دیگرواکسنهابرخوردارند. این واکسنها ، برخلاف واکسنهای mRNAنیازی به نگهداری دردمای بسیارپائین ندارند ولذا، قابل حمل به مناطق دورافتاده می باشند. ازاین گذشته، واکسنهای پروتئینی، عوارض به مراتب کمتری ازواکسنهائی چون " آسترازنیکا " و "جانسون اند جانسون " دارند که از " آدنوویروس" (Adenovirus – ویروس هائی که باعث طیف وسیعی ازبیماریها مانند سرماخوردگی ، گلودرد ، برونشیت ، ذات الریه، اسهال وغیره می گردند) ، به عنوان حامل پروتئین اسپایک ویروس کرونا، استفاده می کنند وعوارض جانبی چون احتمال لخته شدن خون نیز ندارند.(1) تکنولوژی بکاررفته در واکسن سوبرانا- 2 ، درواقع همان پلاتفرمی است که درتولید واکسن نوترکیب " آنفولانزای هموفیلوس "(Quimi – Hib) بکاررفته وایمنی واثربخشی آن برای همگان، ازجمله مادران شیرده ، به اثبات رسیده وازسال 2004 تاکنون ، در"برنامه ی ملی واکسیناسیون کوبا " گنجانده شده است. واکسنهای نوترکیب پلی ساکارید مانند سوبرانا – 2 ، مصونیت طولانی ایجاد کرده وبرخلاف دیگرواکسنها،حتی برای کودکان زیردوسال نیزتجویزمی شوند.(3)
کوبا ، برخلاف دیگرکشورها وکمپانیهای داروسازی، آمادگی خود رابرای انتقال تکنولوژی ویاتولید مشترک واکسن درکشورهای کم درآمد، اعلام کرده است. تولید واکسن " پاستوکووک"(Pastocovac) درایران نیز درهمین چهارچوب انجام گرفته است. این واکسن، همان سوبرانا-2 می باشد که باهمکاری انستیتو پاستورایران وکوبا تولید گردیده وتاکنون بیش از 10 میلیون دوزازآن درایران توزیع شده است. اینک بیش از100 کشورجهان درانتظاررسیدن به سقف واکسیناسیون 70 درصدی تا جولای آینده می باشند( ضرب الاجلی که توسط سازمان بهداشت جهانی تعیین شده است). آنها به واکسنهای کوبائی امید بسته اند.
زیرنویس
1)Cubas bet on home – grown covid vaccines , www.nature.com
2)why Cubas extraordinary covid vaccine success… , www.cnbc.com
3)Cuba Soberana covid-19 vaccine , www.precisionvaccinations.com
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732 – 9635 – 9973 – 6037