آنسوی تورّم جهانی
آنسوی تورّم جهانی
نرخ تورّم، به معن اندازه گیری آهنگ افزایش قیمت کالاها وخدمات ، دریک دوره ی مشخص زمانی است. دراقتصادهای پیشرفته ی سرمایه داری، بانک مرکزی مسئول نظارت برتورّم واندازه گیری نرخ آن است. افزایش نرخ تورّم ، به میزانی بیش ازآستانه ی تعیین شده توسط بانک مرکزی، به کاهش ارزش پول ملی وتضعیف قدرت خرید مردم می انجامد. مثلاً خزانه داری کل آمریکا، نرخ تورم رابرای این کشور،کمتراز2 درصد تعیین کرده است. این بدان معنی است ، اکنون که نرخ تورم دراین کشور از8 درصد فراتررفته، ارزش دلارکاهش یافته وقدرت خرید مردم این کشورنیزتضعیف گردیده است. نرخ تورم، به کمک دوشاخص " بهای مصرف کننده " (consumer price index) و " شاخص بهای تولیدکننده" (producer price index) اندازه گیری می شود. شاخص بهای مصرف کننده ، تغییربهای سبدی ازکالاها وخدمات مصرفی راطی یک دوره ی خاص نشان می دهد وشاخص بهای تولید کننده نیز تغییربهای سبدی از مواد اولیه شامل سوخت ، مواد خام کشاورزی ، محصولات شیمیائی ، فلزات وغیره رانمایش می دهد.(1)
درسال 1996 ، کتابی بنام " مرگ تورّم " توسط اقتصاددان انگلیسی " راجربوتل " منتشرشد(2)که سروصدای زیادی بپا کرد. نویسنده ی کتاب مدعی شد که تورم برای اقتصاد غرب، دیگرتهدید به شمارنمی رود زیرا اقتصاد غرب خودرابا سطح نازل تورم تطبیق داده وتثبیت کرده است. اما حوادث دودهه بعد ، بی پایگی این ادعا را به اثبات رساند ونشان داد که تورم ورکود، زائیده ی اقتصاد سرمایه داری است وگریزی ازآن نیست. تورم ، پدیده ای ساده است که علل پیچیده ای دارد وتوضیح ساده ی آن " پول فراوان وکالای کم" می باشد.
تورم کنونی درجهان ، ناشی ازسیاستهای انبساطی است که کشورهای عمده ی صنعتی پس ازدوران کوید ، درپیش گرفتند تابررکود حاصل ازپاندمی چیره شوند. کاهش نرخ بهره، موجب سرازیر شدن سیل اعتبارات ارزان به بازارشد که حاصلی جز افزایش نرخ تورم نداشت. تورم ، اکنون به پدیده ای شایع درجهان تبدیل شده است وایالات متحده ، منطقه ی یورو ، ودیگراقتصادهای توسعه یافته ودرحال توسعه ، این پدیده راتجربه می کنند. برای 60 درصد این کشورها، نرخ سالانه ی تورم به بالاتراز5 درصد می رسد که بالاترین رقم از دهه ی 1980 تاکنون می باشد. این درحالیست که میانگین نرخ تورم برای اقتصادهای نوظهور، بیش از7 درصد می باشد. دراین میان ، وضع چین وژاپن ، استثنائی است. این دوکشور، دهه هاست که ازتورم منفی رنج می برندوطی ماههای اخیر، تورمی ناچیزراتجربه می کنند. تورم ماه مارس سال2022 ، دربرخی کشورهای توسعه یافته ی جهان، به قرارزیر بوده است : آمریکا(5/8 درصد) ، چین (5/1 درصد) ، ژاپن (9/0 درصد) ، کانادا(7/5 درصد) ، وکره جنوبی(1/4 درصد). دراین حال، نرخ تورم برای کشورهائی چون ترکیه (70 درصد) ، آرژانتین (58 درصد) ، ایران(50 درصد) ، ونزوئلا، سودان ولبنان( بیش از200 درصد) ، دو رقمی می باشد.(3).
بیشتردولتهای دنیا، پس ازپاندمی ، محرکهائی رابرای به حرکت درآوردن چرخ اقتصاد خود ، درنظرگرفتند. برخی ازاین کشورها، مانند کانادا، آلمان ، اسپانیا ، وانگلیس ، که بیش ازدیگران دراین عرصه پیش رفتند، اکنون نیز بیش ازدیگران دچارتورم شده اندو بسته های تشویقی آنها ، ضمن اینکه چرخهای اقتصاد رابه حرکت دراورد، تقاضای اضافی نیزایجاد کرد وموجب تورم کنونی گردید. البته بخشی ازتورم فعلی نیز بعلت ترقی شاخص بهای تولید کننده ، یعنی افزایش بهای سوخت ، مواد اولیه ی کشاورزی وهزینه ی حمل ونقل ، که خود ناشی ازجنگ اوکراین می باشد، بوده است. بسیاری انتظارداشتند که این تورم، موقتی وگذراباشد. شاید اگربهای نفت ، درپی بحران اوکراین ، افزایش نمی یافت ، چنین می شد. اما باید توجه داشت که بازارنفت ، بازاری نسبتاً کشش ناپذیر(inelastic) است ولذا نمی تواند فوراً خودرا بانیازهای بازار وفق دهد. دراوج پاندمی، بازارنفت روندی نزولی راطی کردو تقاضا برای نفت کاهش یافت ونفت دربازار انباشته گردید. لذا، قیمتها سقوط کرد. اما پس ازبهبود تدریجی اقتصاد جهان ، ومتعاقب آن، حذف نفت وگاز روسیه ازبازارجهانی، تقاضا برای نفت افزایش یافت وازسطح قبل ازپاندمی، فراتررفت. جنگ دراوکراین ، نیزبازارانرژی را به شدت تحت تاثیر قرارداد. حاصل کار، افزایش بهای هربشکه نفت از 40 به 120 دلاربود. بیشترین ضربه را ازاین وضع ، کشورهای فقیر ودرحال توسعه می خورند که بافرارسرمایه به سوی کشورهای توسعه یافته نیزروبرو می باشند. درحال حاضر، سرمایه درکشورهای توسعه یافته، امن تر وبازده ی آن ( بعلت افزایش نرخ بهره) بیشترمی باشد.(4) کشورهای درحال توسعه همچنین مجبورند ازسرعت برنامه های توسعه ی خویش بکاهند زیرا این برنامه ها، تقاضاایجاد می کنند وافزایش تقاضا، برنرخ تورم می افزاید. دفترآمارایالات متحده ، نرخ تورم ماه مه 2022 رادراین کشور 6/8 درصد اعلام کرد که بالاترین نرخ درچهل سال اخیردرآمریکا می باشد. بیشترین افزایش قیمت، درکالاهای مصرفی روی داده که ازآن میان، اقلام خوراکی ، انرژی ومسکن ، بیشترین افزایش راداشته اند(5).
اکنون مشخص شده که تورم ، نه تنهانمرده است بلکه همچنان تهدیدی برای اقتصاد سرمایه داری وجهان به شمارمی رود. تورم ، همزاد سرمایه داری است وفقط وقتی می میرد که سرمایه داری مرده باشد.
زیرنویس
1)WHAT CAUSES inflation and who profits from it ? , www.investopedia.com
2)Roger Bootle , the death of inflation , www.books.google.com
3)globally , inflation is surging , www.nytimes.com
4)why is inflation so high ? , www.forbes.com
5)what is the story behind inflation ? , www.mronline.org
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037