جهان بدون گرسنگی
جهان بدون گرسنگی
( به مناسبت " روزجهانی غذا " )
سازمان ملل متحد ، 16 اکتبر را " روزجهانی غذا " اعلام کرده است. گرسنگی درجهان که بین سالهای 2005 تا2014 روند نزولی داشت ، ازآن به بعد ، روبه افزایش گذاشت تاجائیکه اکنون گرسنگی درجهان ، به سطح سال 2010 بازگشته است. تنها استثناء دذاین میان ، چین است که موفق شده فقرمطلق را درسال2020 ریشه کن نماید. درآوریل 2020 ، یک ماه پس ازاعلام پاندمی کرونا توسط سازمان بهداشت جهانی ، هشداری توسط " برنامه ی غذای ملل متحد" منتشرشد که درمیان هیاهوی کرونا گم شد وکمتررسانه ای به آن پرداخت : تعداد گرسنگان جهان تا سال2020 ، دراثرپاندمی دوبرابرخواهد شد. به ازچین ، ونزوئلا ، ویتنام وکوبا ، کسی این هشدارراجدّی نگرفت وبرنامه های لازم رابرای مقابله باشیوع گرسنگی وقحطی ، پیش بینی نکرد. اکنون کاربه جائی رسیده که ازهردونفرجمعیت جهان ، یک نفربه نحوی بامشکل گرسنگی دست به گریبان می باشد. این درحالی است که وجدان بشری اجازه نمی دهد کسی شب ، سرگرسنه بربالین بگذارد. بنابراعلام برنامه ی غذای ملل متحد ، تعداد گرسنگان جهان ، نسبت به قبل ازپاندمی ، دوبرابرشده است. این درحالیست که به گفته ی دانشمندان ، غذای کافی برای تغذیه ی جمعیت فعلی جهان ، وجوددارد ودرواقع ، عرضه ی سرانه ی کالری درجهان ، افزایش نیزیافته است. مردم جهان گرسنه اند اما، گرسنگی آنها نه بدلیل کمبود غذا ویازیادی جمعیت ، بلکه بدلیل تسلط شرکتهای چند ملیتی کشت وصنعت بر زمینهای کشاورزی ، خانه خراب شدن کشاورزان وهجوم آنها به حلبی آبادهای حومه ی شهرها می باشد. آنها دیگر نه تنها خود تولید نمی کنند، بلکه برای خرید غذا، به پول نیازدارند. بدین ترتیب ، میلیاردهانفرازمردم جهان ، بدلیل بی پولی ، ازغذای کافی محروم مانده اند.
قحطی های تاریخ ، همیشه بعلت کمبود مواد غذائی بوجود نیامده اند. چه بسا قحطی ، که بعلت ناتوانی ازخرید غذا ایجاد شده باشد. سیستمهای موجود تولید وتوزیع غذا درجهان، ازتامین غذابرای جمعیت دنیا عاجزمانده اند. درشرائطی که کشاورزی امروزدنیا قادراست غذای 12 تا14 میلیارد نفرراتامین کند، 850 میلیون نفر یا یک هشتم جمعیت دنیا ، در " گرسنگی مزمن " به سرمی برند درحالیکه به گزارش " اتحادیه بین المللی حفاظت ازمحیط زیست "(IUCN) تنها بااحیای تنوع زیستی خاک(soil biodiversity) می توان 3/2 میلیاردتن برتولید سالانه ی محصول درجهان افزود که ارزش آن معادل 4/1 تریلیون دلار می باشد. ازاین گذشته ، یک سوم کل غذائی که درجهان تولید می شود ، یادرجریان فرآوری وحمل ونقل به هدرمی رود ویا فاسد می گردد. بنابر"شاخص ضایعات غذائی " ، هر17 درصد مواد غذائی جهان که هدرمی رود ، مسئول انتشار10 درصد ازگازهای گلخانه ای می باشد. این ضایعات ، درجریان کشت ، ذخیره سازی ، حمل ونقل ، بسته بندی ومصرف ، ایجاد می شوند. سازمان ملل متحد ، سرانه ی ضایعات مواد غذائی را74 کیلوگرم درجهان اعلام کرده است. به موجب این گزارش ، رژیم غذائی جهان درنیم قرن اخیر، بسیاریکدست شده ومواد غذائی پرکالری وکم خاصیت را شامل گردیده است. ازصدها نوع گیاه وجانوری که درگذشته برای تغذیه ی بشر استفاده می شد، اکنون کمتراز 200 نوع باقی مانده که ازآن میان نیز ، هفتاددرصد تغذیه ی بشرفقط از 9 نوع آنها تامین می گردد. دربسیاری ازموارد، بویژه درکشورهای روبه توسعه ، مردم مواد غذائی مناسب برای سلامت خود دریافت نمی کنند. کاهش ضایعات غذائی وتغییرالگوهای رایج تغذیه ، موجب کاهش انتشار گازهای گلخانه ای ناشی ازسیستم های غذائی به میزان 50 درصد می گردد. برخلاف نظررایج ، ازدیاد جمعیت ، علت گرسنگی نیست ، بلکه نابرابری اجتماعی وسود جوئی شرکتهای چند ملیتی، علت این پدیده می باشد.
درعین حال ، برای غلبه برگرسنگی ، باید تولید غذا درجهان افزایش یابد وبرای نیل به این هدف ، به تکنولوژیها وروشهای ابتکاری نیازاست ضمن اینکه بایددر روشهای کار ومدیریت کیفیت غذا نیز تغییراتی صورت گیرد تا ازهدررفت مواد غذائی کاسته شود. برای کاهش ضایعات مواد غذائی ، باید تمامی مراحل تولید وفرآوری مواد غذائی ، دستخوش تغییرگردد. نخستین گام دراین جهت ، ایجاد توازن میان عرضه وتقاضاست. همچنین باید درشیوه های کاشت ، ذخیره سازی ، فرآوری وتوزیع موادغذائی نیزتغییراتی ایجاد شود. مصرف کننده هم باید الگوی غذائی خودرا به نحوی تنظیم کند که دورریزکمتری داشته باشد. اگرغذائی برای مصرف انسان مناسب نیست ، بایدازآن برای تغذیه ی دام استفاده شود واگربرای اینکارنیزمناسب نیست ، باید مورد بازیافت مسئولانه قرارگیرد.
ازسال 1996 ، دوعبارت "امنیت غذائی " (Food security) و " حاکمیت غذائی " (Food sovereignty) وارد ادبیات گرسنگی شد. امنیت غذائی که برآمده از مبارزات ضداستعماری وسوسیالیستی بود ، درکنفرانس جهانی غذا ، درقالب خودکفائی ملی غذائی، مطرح گردید ودرسال 1996 ، در"بیانیه ی رم" به تصویب رسید. این بیانیه ضمن تاکید برامنیت غذائی ، ازهمه ی دولتها می خواهد که ازطریق سیاستهای توزیع درآمد وغذا ، دسترسی همه ی مردم به غذا راامکانپذیرسازد. دراوائل دهه ی 1990 ، نیز اندیشه ی حاکمیت غذائی توسط Lavia compensia مطرح گردید که شبکه ای بین المللی متشکل از 200 میلیون کشاورز از 81 کشورجهان می باشد. این شبکه ، نه تنهاازدولتها می خواهد که دسترسی به غذا رابرای شهروندان خود میسّرسازند بلکه ، امکانات لازم رابرای تولید غذای مورد نیازنیز، دراختیارایشان قراردهند. بنابراین حاکمیت غذائی به معنی ایجاد آنچنان سیستم کشاورزی است که بتواند ازطریق روشهای پایدار، به تولید غذا بپردازد. درعین حال ، دانشمندان معتقدند که تغییرسیستم غذائی، یکی ازمهمترین ارکان نیل به اهداف 17 گانه ی توسعه ی پایدارمی باشد. یک دهه بعد، " مجمع جهانی حاکمیت غذائی " که درسال 2007 در کشور مالی برگزارشد، شش ویژگی برای حاکمیت غذائی برشمرد: 1) ترجیح نیازهای بشری به نیازهای سرمایه 2) ارزش قائل شدن برای تولید کنندگان غذا واتخاذ سیاستهای مناسب برای تقویت معیشت آنها 3) تقویت سیستم غذائی ازطریق همکاری شبکه های محلی، منطقه ای وملی ، وبامشارکت تولید کنندگان ومصرف کنندگان غذا 5) به مشارکت گذاشتن دانش ومهارت تولید غذا 6) فرآیند تولید غذا ، تاثیری شگرف برزیست کره باقی می گذارد. باتوجه به اینکه تاسال2030 حدود 40 درصد تاسال2050 بیش از70 درصد برتولید غذای جهان افزوده می گردد، برابعاد این تاثیرنیزافزوده می شود لذا، هماهنگی باطبیعت وبه حداقل رساندن آسیب به محیط زیست ، ازطریق اتخاذ سیاستهای دوستدارمحیط زیست، اهمیت مبرم کسب می کند.
باید توجه داشت که لیبرالیزه کردن تولید وتوزیع غذا ، به هیچوجه راه حل بحران گرسنگی نیست وچه بسا آنراتشدید نیزمی کند. این سیاست ، به انحراف جدّی ازحاکمیت غذائی می انجامد وامکان واردات ارزانترمحصولات غذائی ، موجودیت سیستمهای ملی تولید غذا رابه خطرافکنده والگوهای کشت رابرنیازهای کشورهای ثروتمند جهان منطبق می سازد. دوقطعنامه ی سازمان ملل متحد ، یکی درباره ی حقّ آب(2010) ودیگری درباره ی حقوق دهقانان(2018) ، می تواند مبنای مناسبی برای شکل گیری یک سیستم کشاورزی قرارگیرد که درآن برحقوق تولید کننده تاکید شود ، طبیعت محترم شمرده شود ، وآب ، یک نعمت بشری ونه کالا، درنظرگرفته شود. اشکال کاپیتالیستی تولید غذا، دیگرناکارآمدی خودرابه جهانیان نشان داده است. اکنون باید درجستجوی اشکال نوینی برآمد که برمشارکت دموکراتیک بیشتردرایجاد وبازتولید سیستمهای غذائی استوارباشد. دراین اشکال نوین ، باید بجای مشارکت آژانسهای امدادرسان وبخش خصوصی ، بردخالت دولت پافشاری نمود. اصطلاح " سیستم غذائی " به مجموعه ای از فعالیتها شامل تولید، فرآوری ، حمل ونقل ، ومصرف غذا اطلاق می شود که درواقع ، تمامی عرصه های حیات بشری راشامل می گردد. سلامت سیستم غذائی ، مستقیماً برسلامت بدن انسان تاثیرمی گذارد ودرسلامت محیط زیست ، اقتصاد وفرهنگ نیزموثرواقع می شود. اما بحران کرونا نشان داد که اغلب سیستمهای غذائی دنیا شکننده اند. این بحران نشان داد که چگونه باناکارآمدی سیستمهای غذائی، فرهنگ ، بهداشت واقتصاد جامعه دستخوش اختلال می گردد وحقوق بشر ، صلح وامنیت اجتماعی درخطرقرارمی گیرد. دراینجا نیزمانند دیگرموارد، فقراو اقشارآسیب پذیر، بیشترین صدمه رامتحمل می شوند. دراین سیستمهای نوین ، باید موارد زیر، به توصیه ی سازمان خواروباروکشاورزی ملل متحد ، درنظرگرفته شوند : 1)انجام اصلاحات ارضی ودسترسی کشاورزان به زمین ومنابع لازم برای کشت آن 2) اتخاذ اشکال مناسب تولید جمعی، به منظوراستفاده ازمزایای تولید درمقیاس کلان(economies of scale)3) اعمال خودگردانی درروستاها به نحوی که دهقانان توانائی سیاستگذاری به نفع معیشت ومحیط زیست خود راداشته باشند.4) تقویت سیستمهای رفاه بخش به نحوی که بتوانند دردوران سختی ها (خشکسالی ، سیل...) ازکشاورزان حمایت کنند.5)ایجاد سیستمهای عمومی توزیع باهدف امحاء گرسنگی 6)توزیع مواد غذائی سالم درمدارس ومهد کودکها 7) جلوگیری از دمپینگ مواد غذائی توسط کشورهای ثروتمند شمال 
تسهیل دسترسی تولید کنندگان روستائی به اعتبارات بانکی به منظورکاستن ازاعتبارات غیررسمی 9) اتخاذ سیاست مناسب برای تثبیت بهای عوامل تولید دربخش کشاورزی10) تقویت وتوسعه ی سیستمهای پایدارآبیاری، سیستمهای حمل ونقل ، تاسیسات ذخیره سازی ، وزیرساختهای مربوطه باسرمایه گذاری بخش عمومی 11) تقویت بخش تعاونی تولید مواد غذائی وتشویق مشارکت عمومی درتولید غذا وسیستمهای توزیع 12) تدارک ظرفیت علمی وفنی برای کشاورزی پایدار ودوستدارمحیط زیست 13)حذف مقررات دولتی درزمینه ی ثبت بذرجدید ونیزلزوم حمایت ازبذرهای بومی 14) تدارک داده های مدرن کشاورزی باقیمت مناسب 15) طراحی یک سیستم دموکراتیک برای تجارت جهانی که لازمه ی آن انجام موارد زیراست : الف) دموکراتیزه کردن سازمان تجارت جهانی ازطریق تقویت حضورکشورهای جنوب دررهبری این سازمان وشفافیت بیشتردرحل وفصل مناقشات تجاری تحقق پذیرد.ب) ازاتکاء بیش ازحد به پلاتفرمهای شمال برای سیاستگذاری وحل وفصل مناقشات اجتناب شود زیرااین پلاتفرمها، به نفع کمپانیهای چند ملیتی است که نبض اقتصاد وتجارت شمال رادردست دارند. این کمپانیها باهمکاری دولتهای غربی، هم اکنون دردوکشور یمن و جمهوری دموکراتیک کنگو ، فاجعه آفریده اند.
جمهوری دموکراتیک کنگو ، بامنابع غنی کبالت ، کولتان ، مس ، الماس ، طلا ، و اورانیوم ، که ارزش آنها 24 تریلیون دلاربرآورد می شود، اکنون درفقروقحطی دست وپا می زند وفقط 10 درصد اززمینهای حاصلخیزکشاورزی اش زیرکشت رفته است. بیش از72 درصد ازجمعیت 28 میلیونی یمن ، باجنگ ناخواسته ای که کانادا ، فرانسه ، ایران ، انگلیس وآمریکا برایشان تحمیل کرده اند، باگرسنگی وسوء تغذیه روبرومی باشند وزیرخط ملی فقرزندگی می کنند. ضمن اینکه 95 درصد آنها نیزازنعمت برق محروم می باشند.
منابع ومآخذ
1)world food day , www.genevaenvironmentnetwork.org
2) world without hunger , www.thetricontinental.org
3)hunger will kill us before coronavirus , www.tricontinental.org
4)hunger and food insecurity , www.fao.org
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037
Like
Comment
Share