زرّادخانه ی اتمی اسرائیل
· Shared with Public
"بمب نامرئی"
زرّادخانه ی اتمی اسرائیل،بزرگترین تهدید برای خاورمیانه
تحقیقات درباره ی برنامه ی هسته ای اسرائیل، همیشه چالش برانگیزبوده زیرا این کشور، هیچگاه ابعاد نظامی این برنامه رانپذیرفته است. معهذا ، بنظرمی رسد اسرائیل اکنون حداقل 90 کلاهک اتمی دراختیارداشته باشد. امااین کشور، هیچگاه آماروارقام منتشره درباره ی زرّادخانه ی هسته ای خودراتایید یاتکذیب نکرده است. لذا، برآوردهای موجود درباره ی قابلیتهای هسته ای اسرائیل ، براساس سه منبع اطلاعات درزکرده به خارج ، ذخائرپلوتونیوم ، وسیستمهای پرتابی قادربه حمل کلاهک اتمی این کشور( هواپیما ، موشک ، توپخانه ، مین ) صورت می گیرد. اما رسانه های غرب که اکنون روسیه رابه گسترش جنگ دراوکراین واحتمال استفاده ی این کشورازسلاح اتمی متهم می کنند ، برروی زرّادخانه ی اتمی اسرائیل چشم فرومی بندند. اخیراً " کنفرانس ایجاد منطقه ی عاری ازسلاح هسته ای وتسلیحات کشتارجمعی درخاورمیانه " برگزارشد که هدف آن ، تعیین معیارهائی برای پاسخگو کردن همه ی کشورهای خاورمیانه درزمینه ی تسلیحات کشتارجمعی بود. البته ممکن است بحث درباره ی تسلیحات هسته ای درخاورمیانه، درنظراول ، بحثی مبرم وعاجل بنظرنرسد اما ازآنجائیکه به نظرکارشناسان ، مسئله ی تسلیحات هسته ای دردوران پس ازجنگ اوکراین، به یکی ازمسائل مبرم جامعه ی بین المللی تبدیل می شود ، لذا زرّادخانه ی هسته ای اسرائیل نیز باید دراین چهارچوب مورد توجه قرارگیرد. باتوجه به سابقه ی خصومتها درخاورمیانه ، بعید نیست که درآینده ی نزدیک ، این منطقه به صحنه ی رقابت هسته ای میان کشورها تبدیل گردد.
سالهاست اعراب ودیگرکشورهای جهان تلاش می کنند تا موضوغ تسلیحات هسته ای اسرائیل را درمجامع بین المللی مطرح کرده ودولت این کشوررا پاسخگو سازند. اما هربار، باهیاهوی دشمنی با غرب واسرائیل روبرو شده وسکوت اختیار کرده اند. آخرین تلاش این گروه ازکشورها، به تصویب قطعنامه درمجمع عمومی سازمان ملل متحد مربوط می شود. این قطعنامه که توسط مصر تقدیم مجمع عمومی شد وموردحمایت کشورهای عرب وغیرعرب قرارگرفت ، ازاسرائیل می خواهد که برنامه ی هسته ای خودراتحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی(IAEA) قراردهد. این قطعنامه ، بارای بی سابقه ی 152 کشورجهان به تصویب رسید و فقط پنج کشور ، ازجمله آمریکا واسرائیل ، به آ ن رای منفی دادند. دولتهای راستگرا که دهه هاست براسرائیل حکومت می کنند، ازحامیان اصلی برنامه ی هسته ای این کشورمی باشند وکل منطقه رادرمعرض خطربکارگیری سلاح هسته ای ، درصورت به خطرافتادن موجودیت این کشور ، قرارداده اند.ازهمان آغازتاکنون ، اسرائیل پیوسته ازعبارت " تهدید موجودیت " (existential threat) برای توجیه برنامه ی هسته ای خود استفاده کرده است. بنظرراستگرایان اسرائیل ، ایران ، کشورهای عربی وحتی جنبش مقاومت فلسطین ، تهدید جدّی برای موجودیت اسرائیل به شمارمی روند. " بنیامین نتانیاهو " حتی جامعه ی مدنی فلسطین راکه فقط ازسلاح تحریم ومقاومت منفی استفاده می کند،برای موجودیت اسرائیل تهدید تلقّی می کند. این رویکرد ، نه تنها برای خاورمیانه خطرناک است، بلکه نگرانی کل جهان رانیزبرانگیخته است. به کشوری که اینچنین ازموجودیت خود نگران است ، نباید اجازه داد تابه سلاحی مجهزشود که قادراست چند بارخاورمیانه راباخاک یکسان سازد.
برخی معتقدند که زرادخانه ی هسته ای اسرائیل ، برآمده ازترسی تاریخی است که ازمنازعه ی بااعراب سرچشمه می گیرد. ازهمان فازنخست پاکسازی قومی فلسطینی ها ومحروم کردن ایشان ازسرزمین مادری شان ، ومدتها قبل از اینکه مقاومت عربی وفلسطینی شکل بگیرد، برنامه ی هسته ای اسرائیل کلید خورد. درواقع ، اندیشه ی سلاح هسته ای را نخستین بار " بن گوریون " بنیانگذاراسرائیل، بعنوان سلاح آخرین مرجع(weapon of last resort) برای بقای کشورمطرح کرد. اومعتقد بود که اسرائیل درکناربرتری تسلیحات متعارف نسبت به همسایگان خود ، باید به سلاح هسته ای نیزمجهزشود. ازهمان سال1949 ، ارتش اسرائیل به اکتشاف اورانیوم در " صحرای نقب " پرداخت ودرسال 1952 نیزکمیسیون سرّی انرژی اتمی راتشکیل داد. درسال1955 ، دولت آمریکا یک راکتورتحقیقاتی دراختیاراسرائیل قرارداد. امااسرائیل که می خواست به یک قدرت اتمی تمام عیارتبدیل شود، به این راکتوربسنده نکرد وبه فرانسه روی آورد. فرانسه اسرائیل رادراحداث یک راکتور هسته ای سرّی در "دیمونا " درصحرای نقب ، یاری داد.اما پدربرنامه ی هسته ای اسرائیل راباید " شیمون پرز " نامید که درکمال تعجب ، برنده ی جایزه ی صلح نوبل درسال1994 گردید. راکتورهسته ای دیمونا ، اکنون "مرکز تحقیقات هسته ای شیمون پرز" نام گرفته است.
فعالیت هسته ای اسرائیل که ازهمان ابتداء بدون نظارت بین المللی آغاز شد ، همچنان تاامروز ادامه پیداکرده است. این کشور، درسال 1963 حدود 1963 حدود 100 تن سنگ اورانیوم ازآرژانتین خریداری کرد. این کشور، اندکی قبل نیز 20 تن آب سنگین ازنروژ خریداری کرده بود. اسرائیل موفق شد تایک دهه، تاسیسات هسته ای خوددر صحرای نقب راحتی ازدید آمریکائیها مخفی نگهدارد وآنراکارخانه ی نساجّی معرفی نماید. درتاسیسات دیمونا ، ظاهراً نیروگاهی باظرفیت 24 مگاوات برق ، فعالیت می کرد درحالیکه درعمق شش طبقه ای زیرزمین ، تاسیسات بازفرآوری شیمیائی پلوتونیوم قرارداشت که ازسال 1966 شروع بکارکرده بود. احتمالاً اسرائیل ، اندکی قبل ازجنگ شش روزه درسال 1967 ، نخستین کلاهک اتمی خودراساخت وبه نوشته ی " یونایتد پرس" ، درجریان این جنگ ، ونیزجنگ اکتبر1973 ، تاآستانه ی حمله ی اتمی به اعراب پیش رفت. اکنون کارشناسان معتقدند که اسرائیل به مواد قابل گداخت کافی برای ساخت 60 تا 300 کلاهک هسته ای دسترسی دارد. سکوت عمدی پیرامون برنامه ی هسته ای اسرائیل که حاوی پیامی مرگبار برای دشمنان این کشوربود ، سرانجام توسط یک تکنیسین شجاع هسته ای این کشور بنام " مردخای وانونو " ((Mordechai Vanunu شکسته شد. وی تاریکترین جنبه های " بمب نامرئی" اسرائیل رافاش کرد وآنچه امروزجهان ازاین برنامه می داند، مدیون افشاگریهای اوست.کسانی که اسراراتمی اسرائیل رافاش می کنند، درمعرض مجازاتهای سنگین قرارمی گیرند. مردخای اینونو نیزبه اتهام افشای این اسرار درروزنامه ی ساندی تایمز ، 18 سال رادرزندان به سربرد. کارتحقیقات درباره ی برنامه ی هسته ای اسرائیل هنگامی دشوارترمی شود که دولت آمریکا ، انتشارعکسهای ماهواره ای ازتاسیسات اتمی اسرائیل را با وضوحی بیشترازعکسهای ماهواره های تجاری، منع کرده است. معهذا ، بازهم اسرائیل ، علیرغم افشای این اسرار، همچنان ازپیوستن به " پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی (NPT) که به امضای 191 کشورجهان رسیده ، سربازمی زند. رهبران اسرائیل همچنان به " دکترین بگین " (Begin Doctrine) وفادارمانده اند که محورآنرا دسترسی به سلاح هسته ای وممانعت از دسترسی دشمنان اسرائیل به این سلاح ، تشکیل می دهد. این دکترین که میراث " مناخم بگین" نخست وزیرفقید اسرائیل وطراح حمله به لبنان درسال 1982 است ،ازآن روزتاکنون پیگیرانه توسط دولتهای این کشور دنبال شده است. برخی ازدولتمردان اسرائیل تاکنون به توان هسته ای کشورخود اعتراف کرده اند. " افرایم کتزیر"(Ephraim Katzir) رئیس جمهوراسرائیل درسال 1974 گفت : " ما همیشه قصدداشته ایم توان هسته ای خودراکامل کنیم واکنون به این هدف رسیده ایم ". موشه دایان وزیردفاع اسبق اسرائیل نیزدرسال 1981 گفت : " مابمب اتمی نداریم اما قادریم آنرا درمدتی کوتاه تولید کنیم." همین موضعگیری تاکنون توسط مقامات اسرائیلی بارها تکرارشده است.
اسرائیل تاکنون حداقل سه بارتاآستانه ی بکارگیری سلاح هسته ای پیش رفته است. باراول درجریان جنگ شش روزه(1967) ، باردوم درجنگ " یوم کیپور"(1973) وبارسوم با آزمایش انفجارهسته ای درجنوب اقیانوس هند باکمک لجستیکی آفریقای جنوبی(1979) که توسط ماهواره های آمریکائی به ثبت رسید. اکنون بنظرمی رسد عمرمفید راکتور دیمونا روبه پایان باشد ومخزن آلومینیومی تحت فشارآن فرسوده شده است. معهذا اسرائیل قصددارد این راکتورراتاسال 2040 فعال نگهدارد. عکسهای ماهواره ای نشان می دهند که بزرگترین عملیات ساختمانی دهه های اخیر، اکنون دردیمونا جریان دارد وچندین حفره ی زیرزمینی درمجاورت راکتور حفرشده که احتمالاً به پروژه ی جایگزینی آن مربوط می شود.
اطلاعات مربوط به حاملهای کلاهک اتمی اسرائیل نیز، بسیارمحدود و متناقض اند امابراساس داده های موجود ، موشک " جریکو-3 " (Jericho-3) بابرد 4 هزارکیلومتر که قادربه حمل کلاهک اتمی است، می تواند تمام خاک ایران وپاکستان وبخشهائی از روسیه راهدف قراردهد. هواپیماهای " اف-151" نیزباقابلیت پرواز 4450 کیلومترقادربه حمل کلاهک اتمی تاآنسوی مرزهای ایرانند. کلاهکهای هسته ای این جنگنده ها، درسیلوهای زیرزمینی مجاورپایگاههای نظامی اسرائیل نگهداری می شوند که مهمترین آنها پایگاههای هوائی " تل نوف " (Tel-Nof) و " هاتزور " (Hatzor) درمرکزاسرائیل و " هاتزریم " (Hatzerim) ، " رامون " (Ramon) و "اوودا " (Ovda) درجنوب این کشورمی باشند. اسرائیل اکنون 5 زیردریائی کلاس دولفین ساخت آلمان در اختیاردارند که می توانند 18 روززیرآب باقی بمانند. درسالهای اخیر این زیردریائیها ، دراقدامی بازدارنده علیه ایران ، بارها ازکانال سوئز عبورکرده اند. اسرائیل سالهاست که قصددارد این زیردریائیهارا به سلاح اتمی مجهز نماید. تاسیسات اتمی اسرائیل نیز، علاوه بر دیمونا ، شامل موارد زیرمی باشند : ایلابون (Eilabun) که دومین انباربزرگ تسلیحاتی اسرائیل است که گلوله ها ومین های تاکتیکی رادرخود جای داده است. کفرزخاریا (Kfar Zekharya) که پایگاه موشکهای قادربه حمل کلاهک هسته ای است وتاسیسات ذخیره سازی کلاهک هسته ای نیز درجوارآن قراردارد. نهال سورک (Nahal Soreq) که یک مرکزتحقیقات تسلیحاتی است ودارای آزمایشگاههای متعدد نظامی می باشد. یودفت (Yodefat) که یک تاسیسات مونتاژ سلاحهای اتمی اسرائیل است. تیروش(Tirosh) یکی ازدوتاسیسات ذخیره سازی سلاحهای اتمی اسرائیل است. درحالیکه این محل به ذخیره سازی سلاحهای هسته ای استراتژیک اختصاص دارد، ایلابون محل نگهداری سلاحهای هسته ای تاکتیکی است. رافائل (Rafael) یکی دیگراز تاسیسات مونتاژ سلاحهای اتمی اسرائیل است.
حمایت آمریکا ازاسرائیل ، فقط به حفظ برتری نظامی متعارف این کشوربرهمسایگانش محدود نمی شود بلکه آمریکا ، مایل است این کشور، حتی به قیمت نادیده گرفتن قوانین بین المللی، همچنان بعنوان تنها ابرقدرت منطقه باقی بماند. معهذا براساس اطلاعات منتشره ، ازچندی پیش ، درچهارچوب اقدامی بازدارنده علیه برنامه ی هسته ای جمهوری اسلامی ، فروش دانش فنی ساخت سلاح هسته ای رابه عربستان سعودی آغازکرده است. این همکاری ، ضمن اینکه به رقابت هسته ای درمنطقه دامن می زند ، خطرتروریسم هسته ای رانیز برای منطقه وجهان ، دوچندان می سازد زیرا عربستان باگروههای افراطی اسلامگرا مانند القاعده ، داعش ، جیش الاسلام وگروههای تندروی وهابی درسراسردنیا، رابطه ی نزدیک دارد. تلاش جامعه ی جهانی برای اعلام خاورمیانه به عنوان منطقه ی عاری ازسلاح هسته ای ، ابتکاری مبارک است که سرانجام اسرائیل را واداربه پیوستن به پیمان منع گسترش سلاحهای هسته ای(NPT) خواهد کرد. تنهاازاین طریق می توان اسرائیل را درباره ی برنامه ی هسته ای خود ، پاسخگوی جهان کرد.
منابع ومآخذ
1)deliberate ambiguity , www.peoplesworld.org
2)Israel nuclear weapons , www.thebulletin.org
3)Israel nuclear facilities , www.atomicarchive.com
4)Israel nuclear weapons capability , www.recna.nagasaki-u.ac.jp
5)Israel aiding Saudi Arabia in developing nuclear weapons , www.mronline.org
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037