سبزشوئی
" سبزشوئی "
( کربن ستیزی فانتزی کمپانیهای چند ملیّتی )
هرچه فشاربردولتها برای مقابله با تغییرات آب وهوائی افزایش می یابد ، بنگاههای اقتصادی ودولتها نیزبیشتروبیشتر بسوی تبلیغات گمراه کننده درباره ی پایداری فعالیتهای خود وانطباق آنها بر معیارهای زیست محیطی ، روی می آورند. این پدیده را"سبزشوئی" (Green Washing) می نامند. سبزشوئی ، عمل بازاریابی یک شرکت یاسازمان است تا دوستدارمحیط زیسن به نظرآید. سبزشوئی که "درخشش سبز " نیزنامیده می شود ، تلاش سرمایه گذاران برای پاسخگوئی دروغین به تقاضای فزاینده ی بازار برای محصولات سازگاربامحیط زیست می باشد. پنهان کردن آلایندگی فعالیتهای تولیدی پشت پیامهای تبلیغاتی سبز ، هدف سبزشوئی است. اصطلاح سبزشوئی ، اولین باردرسال 1986 توسط " جی. وستروالد " ، برای توصیف روشی استفاده شد که توسط یک استراحتگاه ساحلی درساموا ، اتخاذ شده بود. مدیران این استراحتگاه ، درجنبشی که " حوله ی خود را نگه دارید ! " نام گرفت ، استفاده ازحوله های چند بارمصرف را، روشی برای حفظ محیط زیست معرفی می کردند درحالیکه خود ، همزمان مشغول دست اندازی به سواحل دریابودند. بنابراین ، سبزشوئی مانند پولشوئی است وبه عملکرد کسب وکارها ، برندها ، واشخاصی اطلاق می شود که ادعا می کنند هوادار محیط زیست اند اما درواقع ، به محیط زیست آسیب می رسانند.
بازاریابی سبز یا بازاریابی پایدار (sustainable Marketing) ، امروزه به یک مزیت رقابتی برای بنگاهها وسازمانها تبدیل شده است واهمیت آن به حدّی است که ازآن بعنوان " کلید طلائی بازاریابی هزاره ی سوم " یاد می شود. استفاده ازعباراتی چون دوستدار محیط زیست ، زیست سازگار ، صد درصد طبیعی ، دوستدارزمین ، قابل بازیافت ، بدون فسفات ، سازگاربالایه ی اوزون و غیره ، که درتبلیغات امروز بسیاررایج است ، اگربرواقعیت منطبق نباشد ، سبزشوئی تلقّی می گردد.سبزشوئی نشانگر بی توجهی ، غفلت وشاید دوروئی انسانهای به ظاهر دوستدارمحیط زیست است که به نام حمایت ازطبیعت ، به آن صدمه می زنند. مثلاً تبلیغ در باره ی تی شرت های نخی ارگانیک رادرنظربگیرید. وقتی این برندها ، هیچ اطلاعاتی درباره ی میزان فاضلاب تولیدی ، میزان استفاده ازآب ، رنگهای مضر ، حقوق وشرائط کاری خود ، نمی دهند وفقط استفاده از پنبه ی ارگانیک را نشانه ی سبزبودن محصول خود عنوان می نمایند، درواقع اقدام به سبزشوئی می کنند. بنابراین ، سبزشوئی به فرآیند انتشار اطلاعات غلط وگمراه کننده درباره ی آثارزیست محیطی ناشی ازفعالیت بنگاههای اقتصادی اطلاق می شود که به منظورفریب مصرف کننده وافکارعمومی صورت می گیردو مثلاً ممکن است شما محصولی را بخاطرآنکه عبارت "دوستدار محیط زیست " برآن نقش بسته ، بخرید بدون آنکه به ترکیبات ویابسته بندی پلاستیکی آن توجه کنید ویاممکن است محصولی راکه درتولید آن ازانرژی خورشیدی استفاده می شود ، خریداری نمائید بدون آنکه ازسهم انرژیهای تجدید پذیر درکل انرژی مصرفی کمپانی تولید کننده، ویاترکیبات نفتی بکاررفته درتولید یا بسته بندی این محصول ، مطلع باشید.
اخیراً نشریه Eco – Business ، فهرستی از18 بنگاه بزرگ فعال درسبزشوئی رابرای سال 2022 منتشرکرد درحالیکه درلیست سال 2020 این نشریه از 8 ، ودرلیست سال2021 آن ، از11 بنگاه یاد شده بود. معهذا درسال 2022 ، سیاستگذاران ، سبزشوئی را جدّی ترگرفتند وبرای ادعاهای زیست محیطی بی پایه ، مجازات قانونی درنظرگرفتند. مثلاً بانک HSBC مجبورشد به حکم دادگاه ، تبلیغات خودرادرزمینه ی درختکاری متوقف کند زیرا این تبلیغات فقط سرپوشی برای سرمایه گذاریهای هنگفت این بانک درزمینه ی سوختهای فسیلی بود. کمپانی H and M ، که درزمینه ی مد ولباس فعالیت می کند ، بخاطر دروغ پراکنی درباره ی دوستداری طبیعت محصولات خود ، دوبارجریمه شد. " دویچه بانک " پس ازآنکه مدعی شد نیمی ازدارائیهای خود رادرطرحهای اجتماعی ومحیط زیستی سرمایه گذاری کرده، تحت تعقیب پلیس آلمان قرارگرفت. شرکت خدمات خانگی ECOS بخاطر تبلیغات درباره ی استفاده ازمواد شوینده ی دوستدارطبیعت ، به دادگاه احضارشد. شرکت " نستله "(Nestle) مدعی شد که سرمایه گذاریهای هنگفتی برروی سوختهای گیاهی(bio fuel) انجام داده درحالیکه مشخص شد که این شرکت، ده هزارهکتارازاراضی جنگلی رابخاطر تولید روغن پالم ، نابود کرده است. فیفا ودولت قطر ، مدعی شدند که جام جهانی فوتبال را بصورت یک رویداد عاری ازکربن برگزارکرده اند اما ، تحقیقات نشان داد که جام جهانی قطر، حداقل 50 گیگاتن دی اکسید کربن تولید کرده است و...
بحران آب وهوائی واینکه این بحران ، ازبکارگیری سوختهای فسیلی ناشی می شود ، انکارناپذیراست. دهه هاست که کمپانیهای نفتی ازاین حقیقت آگاهند ومی دانند که عملکردشان ، بزرگترین آسیب رابه محیط زیست جهان وارد کرده ومی کند. اما انها بجای نشان دادن این خطر ، تلاش می کنند تاآنراکم اهمیت جلوه داده وازانظارعمومی مخفی نمایند تاآسیبی به منافعشان وارد نشود. کوید ، دیکتاتوری ونفاق سرمایه داری رابه جهانیان نشان داد ومردم دنیا دیدند که برای کمپانیهای بزرگ چند ملیتی ، جان انسان ، دربرابرسود ، ارزشی ندارد. جهان دراجلاس " گلاسکو " شاهد بود که چگونه این گانگسترهای استعمارگر، باپیشنهادهای مطرح شده برای کاهش مصرف زغال ، نفت وگاز ، مخالفت کردند وآنها راحذف یاتعدیل نمودند. قدرتهای استعماری وکشورهای سرمایه داری شمال ، که مسئول اصلی انحطاط محیط زیست وتغییرات آب وهوائی هستند ، اکنون برای پاک کردن این کارنامه ی چرکین ، به سبزشوئی روی آورده اند. سبزشوئی وتبلیغات درسرمایه داری امروز ، دست دردست یکدیگرحرکت می کنند وعجیب اینکه برخی سازمانهای غیرانتفاعی دوستدار طبیعت ودولتها نیز بااین ارکستر بد نوا ، هم آواز گردیده اند. مثلاً دولت ژاپن ، طرح امتزاج آمونیاک وزغال سنگ را بعنوان یک طرح دوستدارطبیعت جازده است درحالیکه این طرح ، مورد انتقاد هواداران محیط زیست قرارگرفته زیرا اگرچه امونیاک ، خود گاز دی اکسید کربن تولید نمی کند اما، پس ازسوختن، گازگلخانه ای اکسید نیتروژن متصاعد می کند. تحقیقات نشان می دهد که 60 درصد تبلیغات پنج خواهران نفتی درمورد رعایت معیارهای زیست محیطی ، باواقعیت تطبیق نمی کند. اکسون موبیل ، شل ، شورون ، بریتیش پترولیوم ، و توتال ، خودراقهرمانان حفظ محیط زیست جلوه می دهند درحالیکه فقط 17 درصد ازسود خود راصرف انرژیهای تجدید پذیرمی کنند. DBS بزرگترین بانک جنوب شرقی آسیا ، که خود راپیشتاز حفاظت ازمحیط زیست معرفی می کند ، منابع هنگفتی رابه احداث نیروگاههای زغالی اختصاص می دهد.
بالاخره بعد ازدهه ها انکارتغییرات آب وهوائی ، اکنون صنعت سوخت فسیلی ، استراتژی دیگری اتخاذ کرده وخود را راه حل مشکل معرفی می کند. به موجب این استراتژی ، گویا صنعت مزبور ، درواقع صنعت " مدیریت کربن " می باشد. جهان بااین نفاق ، درجریان اجلاس آب وهوائی گلاسکو آشنا شد. استراتژی جذب وذخیره سازی کربن (carbon capture and storage – CCS) که توسط متولیان این صنعت مطرح گردید، برآن است که دی اکسید کربن را به محض تولید( خواه ازدودکش کارخانجات وخواه ازگیاهان ) جذب می نماید. اما اجرای این استراتژی درنیروگاههای برق آمریکا ، موفق نبوده است. تاکنون چندین طرح جذب وذخیره سازی کربن ، هریک با دریافت صدهامیلیون دلارسوبسید دولتی ، درنیروگاههای آمریکا به اجراء درآمده اند که سرانجام یالغو شده اند ویا بامشکلات عدیده ی مالی وغیرمالی روبرو می باشند. این روش درحال حاضر، فقط دریک پروژه ی صنعتی آمریکا بطورجدّی دنبال می شود ودی اکسید کربن لازم برای تزریق به چاههای نفت این کشورراتامین می نماید. تحقیقات نشان می دهد که این تکنولوژی، بسیارگران تمام می شود ولذا ،آینده ای ندارد.
معهذا ، شرکتهای چند ملیتی نفتی ، اکنون تلاش می کنند بادریافت سوبسیدهای هنگفت دولتی ، روش " جذب مستقیم هوا " ( ( direct air capture راادامه دهند. این روش ، بسیارگران وانرژی بر است اما می تواند یک گیگا تن ( میلیارد تن) دی اکسید کربن رادرسال جذب وذخیره نماید که حدود 3 درصد ازکل انتشار سالیانه ی دی اکسید کربن درجهان می باشد. آکادمی ملی علوم آمریکا پیش بینی کرده است که برای موفق بودن این تلاشها ، باید تاسال 2050 ، سالانه حداقل 10 گیگاتن وپس ازآن نیز تاپایان قرن ، سالنه 20 گیگاتن دی اکسید کربن جذب وازاتمسفرخارج گردد. به موجب تحقیقات این آکادمی ، برای جذب یک گیگاتن دی اکسید کربن ، به 3889 تراوات ساعت برق نیازاست که تقریباً معادل کل مصرف برق آمریکا درسال 2020 می باشد. یکی ازبزرگترین پروژه های جذب مستقیم کربن درجهان ، اکنون درآمریکافعال است ودی اکسید جذب شده ی ان ، صرف احیای چاههای نفت این کشورمی گردد. یک روش دیگر جذب مستقیم کربن که " جذب جامد " نامیده می شود وانرژی وهزینه ی کمتری می طلبد، هنوزمراحل آزمایشی خود را طی می کند. بطورکلی دانشمندان، روش جذب مستقیم کربن رابدلیل هزینه های آن ف مقرون به صرفه نمی دانند وترجیح می دهند این بودجه ، برای تولید انرژیهای تجدید پذیر، هزینه گردد. " بیل گیتز " (Bill Gates) میلیاردرآمریکائی ، ازکمپانی carbon engineering که درزمینه ی انرژیهای تجدید پذیرفعالیت می کند ، حمایت کرده ومی گوید برای اینکه این طرح به نتایج ملموس برسد، به 1/5 تریلیون دلاربودجه درسال نیازاست که بخش عمده ی آن باید توسط دولتهاتامین گردد. مشکل دیگراین طرح آن است که کربن ذخیره شده ، باید درجائی مورد استفاده قرارگیرد ویادفن شود. براساس یک تحقیق انجام شده توسط دانشگاه " پرینستون" ، تاسال 2050 باید دهها هزارکیلومترخط لوله برای انتقال کربن ، احداث شود. ازاین گذشته ، جذب ، ذخیره سازی وتزریق دی اکسید کربن ، خطرات بهداشتی وزیست محیطی فراوانی دارد که احتمال شکستگی خط لوله ، آلودگی منابع زیرزمینی آب ، وانتشارسموم ، ازآن جمله می باشند. تلاش برای ارتقای تکنولوژی جذب مستقیم کربن به سطحی که تاثیرات آب وهوائی ملموس برجای بگذارد، مستلزم سرمایه گذاری هنگفت دولتی وخصوصی ، نوآوریهای فنّی ، توجه دانشمندان ، حمایت افکارعمومی ، ومهمترازهمه اراده ی سیاسی است که درصورت تحقق ، موجب تضعیف تلاشهای جاری برای گذارجهان بسوی انرژیهای تجدید پذیر وپاک می گردد.
بجای روشهای پرهزینه ی مکانیکی، که مستلزم دهه ها سرمایه گذاری وتوسعه است، می توان ازروشهای کم هزینه تر وموثرتر " جداسازی بیولوژیک" (biological sequestraction) استفاده نمود. گیاهان ، سالیانه میلیاردها تن دی اکسید کربن هوا را جذب می کنند لذا ، بابهبود مدیریت جنگلهای موجود وگسترش فضای سبزشهری ، بدون استفاده اززمین بیشتر ، می توان تا 70 درصد برظرفیت جذب کربن جهان افزود. جذب هرتن کربن ازطریق جداسازی بیولوژیک ، حدود یک دهم روشهای مکانیکی خرج برمی دارد واز مزایای جانبی دیگری چون جلوگیری ازفرسایش خاک وآلودگی هوا نیزبرخوردارمی باشد. وافزایش امنیت آبی ، تنوع زیستی ، صرفه جوئی درمصرف انرژی ودرنهایت ، بهبود تغذیه وسلامت بشر ،ازنتایج دیگرآن می باشد. درهرحال ، رویکرد حذف کربن ( مکانیکی یابیولوژیک) ، بسیارپرهزینه است ودرقاموس سرمایه داری نمی گنجد. بعلاوه ، این رویکرد باید باحذف تدریجی سوختهای فسیلی همراه گردد که به معنی نادیده گرفتن سودکلان سرمایه داران می باشد.
بدین ترتیب ، سرمایه دار ودولت سرمایه داری ، هیچگاه به میل خود دراین جهت گام برنمی دارد وترجیح می دهد بجای آن ،به سبزشوئی روی بیاورد که کم هزینه تراست. جهان دیگرنباید فریب سبزشوئی صنعت سوختهای فسیلی رابخورد.
منابع ومآخذ
1)oil industry promotes carbon capture fantasy , www.climateandcapitalism.com
2)definition of greenwashing , www.sustainablejungle.com
3)Greenwashing and plutocratic misadventures , www.mronline.org
4)time to stop greenwashing , www.climateandcapitalism.com
5)what is greenwashing? , www.globalwitness.org
6)2022 greenwashing hall of shame , www.peoplesworld.org
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037
Like
Comment
Share