انتخابات ترکیه وچالشهای دولت جدید

برای " رجب طیب اردوغان " ومردم ترکیه، انتخابات کنونی این کشور ، ازاهمیتی تاریخی برخورداراست. درصدمین سالگرد استقرار جمهوری سکولار ترکیه توسط " مصطفی کمال آتاتورک "، نتیجه ی انتخابات جاری می تواند جایگاه استراتژیک این کشور 85 میلیونی رادرمنطقه وجهان تغییر دهد. 64 میلیون نفر واجد شرائط شرکت درانتخابات ترکیه هستند که میلیونها نفرازآنها دردوراول انتخابات شرکت کردند تارئیس جمهور واعضای پارلمان رابرای یک دوره ی پنجساله برگزینند. باکشیده شدن انتخابات به دور دوم ، نظرسنجی ها حاکی ازشکست اردوغان دراین دور می باشد. درشرائطی که احزاب اپوزیسیون ، حداقل حول محور حذف اردوغان ، متحد ویکپارچه عمل می کنند، دوحزب " آینده " (GP) و " حزب دموکراتیک مترقی "(DEVA) ازائتلاف حاکم خارج شدند.

بسیاری ازکارشناسان ، نسبت به منصفانه بودن انتخابات ترکیه، ابرازتردید می کنند. اگرچه ترکیه درنیم قرن اخیر ، کارنامه ی نسبتاً قابل قبولی ازبرگزاری انتخابات آزاد ومنصفانه ارائه کرده اما، تمرکزقدرت دردست اردوغان ، تردیدهائی رادراین مورد ایجاد کرده است. آنچه به این تردیدها دامن می زند، تغییرترکیب شورایعالی انتخابات توسط اردوغان است که چندی پیش تلاش کرد نتیجه ی انتخابات شهرداریها را، حداقل درشهراستانبول ، به نفع اردوغان تغییر دهد. تسلط مطلق اردوغان بردستگاه بوروکراسی ، قوه قضائیه ورسانه ها ، احزاب اپوزیسیون رادرموقعیتی نابرابردررقابت باحزب حاکم قرارداده است.

ترکیه اکنون بابحران کاهش ارزش پول وافزایش هنگفت دیون روبروست واین امر، موضع اردوغان رادرانتخابات جاری تضعیف کرده است. باتوجه به شرائط نامساعد اقتصادیريال ائتلاف حاکم احتمالاً اکثریت پارلمانی خود راازدست خواهد داد. دراین صورت ، اردوغان حتی باپیروزی درانتخابات، بایک اپوزیسیون قدرتمند درپارلمان روبرو خواهد شد. اگرنظرخواهی های انجام شده درست باشند، اردوغان دوردوم انتخابات راواگذارخواهد کرد. درآنصورت ، باتوجه به بیماری وکهولت سن ، دیگرقادربه رهبری اپوزیسیون نخواهد بود.

مهمترین وظیفه ی دولت جدید، خارج کردن کشوراز بحران اقتصادی فعلی وقراردادن آن درمسیرتوسعه ی پایداراست. ثبات اقتصاد کلان ، استقلال بانک مرکزی واتخاذ سیاست پولی انقباظی ، از مهمترین گامهائی است که دوکاندیدا وعده ی انجام آنراداده اند واین به معنی قراردادن کشوردرمسیر پروژه ی نئولیبرال است. اما غرب ، ازآن بیم دارد که انتخابات ، به تحکیم مواضع محافظه کاران مذهبی، حول محور رجب طیب اردوغان بیانجامد که تشدید رویاروئیهای منطقه ای راموجب خواهد شد. نتیجه ی این انتخابات، برای امنیت اروپا وخاورمیانه ، بسیارحیاتی است.پیروز انتخابات ، مسائل مهمی چون نقش ترکیه درناتو ، روابط این کشوربا آمریکا ، اروپا وروسیه ، پناهجویان ،بحران اوکراین ومدیریت تنش ها درمدیترانه شرقی راپیش رودارد.

دوردوم انتخابات ، حکومت 20 ساله ی رجب طیب اردوغان راکه مالامال ازندانم کاری وفساد است وبارسنگین تبعات زلزله ی ویرانگراخیررانیزبردوش می کشد، به چالش می کشد. اردوغان بااپوزیسیونی روبروست که به دور" کمال قلیچدار اوغلو " سیاستمدار 74 ساله ی ترک که ازاو بعنوان "گاندی ترکیه " یاد می شود، حلقه زده ووعده ی تغییرات بزرگ می دهد. اگرچه نظرخواهیهای انجام شده درباره ی دوردوم انتخابات، به نفع کمال قلیچ می باشد اما ، اردوغان نیز سیاستمداری کارکشته است که بوروکراسی ونهادهای دولتی راپشت سرخود دارد ولذا به آسانی تسلیم نخواهد شد. مشاورارشد کمال قلیچ می گوید : " حکومت ، ازخودکامگی به نوعی حکومت مشورتی تبدیل خواهد شد که بطورتیمی عمل می کند وبسیار دموکراتیک ترازرژیم اردوغان است. رهبری این ارکسترهماهنگ برعهده ی قلیچ اوغلوست." اپوزیسیون فعلی معتقد است که می توان یخ مذاکره بااتحادیه اروپا رابه نفع پیوستن ترکیه به این اتحادیه ، آب کرد وتنها راه اینکار، انجام اصلاحات لیبرال درزمینه ی قوانین، بویژه قانون مطبوعات، وسیاست زدائی ازقوه قضائیه می باشد. قلیچ اوغلو همچنین قول داده که به تصمیمات دادگاه حقوق بشراروپا درمورد آزادی دومخالف دربند اردوغان، یعنی " صلاح الدین دمیرتاش " ازرهبران حزب دموکراتیک خلق ، و "عثمان کاوالا " مدافع حقوق بشر ، گردن بگذارد : " اینکار ، پیامی روشن به اروپا ومتحدین ما خواهد داد مبنی براینکه ترکیه درمسیربازگشت به دموکراسی گام برمی دارد." اما پیشبرد مذاکره بااتحادیه اروپا، به آسانی میسّر نیست ومستلزم مهارت دیپلماتهای کارکشته ای است که اگرچه درصفوف اپوزیسیون کم نیستند اما ، این اپوزیسیون، ازائتلاف احزاب رنگارنگی تشکیل می شود که هیچ اشتراک نظری جز سرنگونی اردوغان ندارند وهمین اختلاف آراء ،ازبرندگی دیپلماتیک آنها می کاهد. این احزاب ، ازبرنامه های متفاوتی تبعیت می کنند که سیاست خارجی محورآنها می باشد. درحالیکه برای قلیچ اوغلو ونزدیکانش، مشکلات داخلی که به کلافی سردرگم تبدیل شده ، ازاولویت برخوردارمی باشد.

به نظر نمی رسد که اروپانیز آماده ی تعامل باترکیه ی جدید باشد. برخی کشورهای اروپائی ،بویژه فرانسه واطریش ، به شدت باازسرگیری مذاکره باترکیه مخالفند. اگر اپوزیسیون بتواند دولت آینده ی ترکیه راتشکیل دهد، بدون تردید درصدد احیای هویت اروپائی ترکیه برخواهد آمد اما، پاسخ اروپا به این درخواست ، مشخص نیست.بنظرمی رسد که اتحادیه اروپا یاباعضویت ترکیه موافقت می کند ویااینکه این کشوررا وارد ترتیبات امنیتی دیگری می کند. درواقع ، دو طرف به یکدیگر اعتماد ندارند. معهذا ، علیرغم موانعی که برسرراه پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا قراردارد، دوطرف احتمالاً درعرصه های دیگر به همکاری می پردازند که اتحادیه گمرکی ، همکاری کنسولی ، آب وهوائی ، امنیتی ، دفاعی ومهاجرتی ، ازآن جمله می باشد. یکی ازرهبران اپوزیسیون ترکیه می گوید که " ترکیه باید سیاست مهاجرتی خودرابااروپا هماهنگ کند. اکثرکشورهای اروپائی، ترکیه را کشوری ایده آل برای مهاجرت به اروپا می دانند وازاین کشور انتظاردارند که نقش مانع را درمسیرحرکت پناهجویان به اروپا، بازی کند. بدیهی است که این برای ماقابل قبول نیست. البته این بدان معنی نیزنیست که ترکیه باید مرزهای خودرابرروی پناهجویان بگشاید ویا آنها را به سوی اروپا سوق دهد.بلکه این بدان معنی است که باید یک سیاست مشترک دراین مورد اتخاذ شود."

پس ازمخالفت اولیه ی ترکیه با عضویت فنلاند درناتو، این کشورسرانجام دراین مورد، چراغ سبز داد. اکنون اپوزیسیون قول داده که دراین مورد قاطعانه ترعمل کرده وباپیوستن سوئد به این اتحادیه، موافقت نماید. امری که احتمالاً دراجلاس ناتو در11 جولای سال جاری ، محقق خواهد شد. مقام ارشد اپوزیسیون می گوید : " نباید مشکلات دوجانبه را به سازمانهای چند جانبه مانند ناتو، تسرّی داد زیرااینکار، به قطب بندی درداخل ناتو منجرخواهد شد." البته سخنگوی اردوغان نیزگفته است که درب مذاکره برای پیوستن سوئد به ناتو ، کاملاً بسته نشده واکنون توپ درزمین سوئد است. روابط نظامی ترکیه- آمریکا درسال 2019 ، درپی خرید سیستم موشکی اس – 400 ازروسیه ، به سردی گرائید. ناتواعلام کرد که استقراراین سیستم درترکیه، امنیت پرواز هواپیماهای ناتو رابرفراز این کشور به خطرمی افکند. لذا آمریکا فروش جنگنده ی اف – 35 به ترکیه رابه حال تعلیق درآورد وتحریمهائی را نیز علیه صنعت دفاعی این کشور وضع نمود. سفیرآمریکا در آنکارا ، چندی پیش با قلیچ اوغلو دیداروگفتگو کرد که خشم اردوغان رابرانگیخت واو آنرا مداخله درروند انتخابات دانست وقول داد که مانع ازتکرارآن گردد: " ما باید دراین انتخابات ، درسی به آمریکا بدهیم که هرگز فراموش نکند." دراین دیدار، قلیچ اوغلو تمایل خودرابه دریافت جنگنده ی اف – 35 ابرازکرد.

پس ازآغازجنگ دراوکراین، ترکیه خود رابعنوان میانجی معرفی کرد. این کشور، درحالیکه اوکراین رابه لحاظ تسلیحاتی ( بویژه پهباد " بایراکتار " ) تدارک می کرد، ازتحریم روسیه سرباززد. ترکیه همچنین ازطریق چانه زنی ، توانست موافقت روسیه راباصدورغلّه ی اوکراین ازمسیردریای سیاه، جلب نماید. اردوغان قبلاً قول داده بود که به عنوان نخستین کشورعضو ناتو ، پذیرای ولادیمیرپوتین در آنکارا گردد. قبلاً نیز پوتین ، ازطریق ویدئو کنفرانس ، درمراسم افتتاح اولین نیروگاه اتمی ترکیه که توسط روسیه ساخته شده، شرکت کرده بود. مشاوران قلیچ اوغلو معتقدند که دردوران او، ترکیه به نقش میانجیگرانه ی خود دربحران اوکراین ادامه خواهد داد اما برنقش این کشوردر ناتو تاکید بیشتری خواهد کرد : " ماخودرا به بهبود روابط باروسیه متعهد می دانیم اما همزمان، به این کشوریادآوری خواهیم کرد که عضو ناتو هستیم." گرمی اخیر روابط روسیه – ترکیه ، مدیون روابط شخصی پوتین – اردوغان است که به مذاق رهبران اپوزیسیون این کشور خوش نمی آید : " هیچ رهبرترکیه ، نباید دیگرچنین رابطه ای باپوتین برقرارکند. باید ازاو فاصله گرفت. البته این به معنی حمایت ازتحریمها علیه روسیه نخواهد بود. اما رابطه ی دوکشورباید شفاف ترازگذشته گردد."

به نظر اپوزیسیون، نقش ترکیه درسوریه، به نحوه ی برخورد باسوری های مقیم این کشور بستگی دارد. ترکیه میزبان 4 میلیون پناهجوی سوری است که مورد پذیرش همه ی مردم ترکیه قرارندارند. قلیچ اوغلو قول داده که درصورت پیروزی درانتخابات ، زمینه رابرای بازگشت داوطلبانه ی پناهجویان به کشورشان آماده می کند : " هدف ما بازسازی اقتصاد سوریه وآماده کردن شرائط برای بازگشت داوطلبانه ی پناهجویان است اما اینکار، مستلزم همکاری جامعه ی بین المللی و گشودن باب گفتگو با دمشق است." چندی پیش اردوغان خواستار دیداروگفتگو با بشاراسد شد اما اسد ، این دیداررا منوط به خروج نیروهای ترکیه ازخاک کشورش کرد. قلیچ اوغلو می گوید : " دولت جدید ترکیه ، تمایل بیشتری به همکاری بااسد نشان خواهدداد اما حل مشکلات میان دوکشور، به آسانی میسّر نخواهد بود زیرا طرف سوری ، پیش شرط هائی رابرای آن قرارداده است. بعلاوه ،پناهجویان سوری، بیش از10 سال است که درترکیه اقامت دارند لذا، بازگرداندن آنها ، بسیاردشواراست وباید راهی برای آن یافت."

دولت اردوغان اخیراً گفتمان پرخاشگرانه ای درقبال یونان درپیش گرفت ودریک مورد حتی ، تهدید کرد که آتن درتیررس موشکهای آنکارا قراردارد. اما عکس العمل قاطع یونان دربرابراین تهدید از یکسو وکمک بی دریغ مردم یونان به زلزله زدگان ترکیه ازسوی دیگر، ازشدت این گفتمان کاست ودردیدار وزرای خارجه ی دوکشور، توافق شد که ترکیه ازعضویت یونان درشورای امنیت سازمان ملل متحد حمایت کند ودرمقابل ، یونان ازنامزدی ترکیه برای دبیرکلی " سازمان بین المللی دریانوردی"(IMO) حمایت نماید. سپس وزرای دفاع و مهاجرت یونان به ترکیه سفر کردند تا شرائط امنیتی مدیترانه ی شرقی و اژه رابررسی نمایند. آنها مدیترانه را که بین دوکشور گسترده شده ، " دریای دوستی " نامیدند. اکنون بنظر می رسد انتخابات ترکیه ، افق جدیدی برروی روابط دوکشورگشوده است زیرا همگان براین باورند که ترکیه نمی تواند بدون عادی سازی روابط خود با یونان، به روابط خویش بااتحادیه ی اروپا ، سروسامان بخشد.

www.fmohammadhashemi.blogfa.com

کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037

Like

Comment

Share