ف.م.هاشمی

آنسوی سفر"شی جین پینگ"به مسکو

چندی پیش ، یعنی یکسال پس ازآغاز جنگ اوکراین ، " شی جین پینگ " رهبرچین ، برای نخستین بار به روسیه سفرکرد ودراین سفرسه روزه، مذاکرات مهمی با " ولادیمیر پوتین " رهبرروسیه انجام داد. این سفر درحالی صورت گرفت که روسیه واوکراین، برای ادامه ی جنگ، به شدت نیازمند جلب کمکهای بین المللی بودند. اماعلیرغم موفقیت چشمگیری که گروه شبه نظامی" واگنر" در" باخموت" بدست آورد، بنظرمی رسد جنگ دراوکراین، فرسایشی شده است. درحالیکه آمریکا تمام تلاش خودرابرای طولانی شدن جنگ دراوکراین بکارمی گیرد، چین ازمدتی قبل ، فعالیت برای حل وفصل سیاسی بحران اوکراین راآغازکرده است. این روند ، پس ازموفقیت چین درآشتی دادن عربستان وایران، سرعت گرفته واکنون به نظرمی رسد که چین قصد دارد همین سناریو رادرمورد روسیه واوکراین نیزپیاده کند. چین ازامتیازی مهم دراین رابطه برخورداراست وآن اینکه باروسیه واتحادیه اروپا روابط گسترده ی تجاری ودیپلماتیک دارد. اگرچه طرح صلح چین به نظرکارشناسان، مبهم وغیرعملی است اما دوطرف ، برخورد مناسبی باآن داشتند. ولادیمیر زلنسکی ، راه حل سیاسی چین را قابل توجه اعلام کرد ضمن اینکه بزرگترین نقص آنرا ، مسکوت گذاشتن خروج نیروهای روسی ازخاک اوکراین برشمرد. دراین شرائط، پوتین ازملاقات با شی جین پینگ، دوهدف اصلی رادنبال می کرد. اول ، مقابله باتلاش غرب برای به انزواکشاندن روسیه درعرصه ی بین المللی ، ودوم ، رفع نیازهای داخلی روسیه . چندی پیش دادگاه بین المللی جنائی ، حکم بازداشت ولادیمیرپوتین راصادرکرد. این حکم بدان معنی بود که هریک از123 کشور عضو " پیمان رم " باید درصورت سفر پوتین به این کشورها، اورادستگیروتحویل دادگاه دهند. جالب اینکه آمریکا، که بانی اصلی صدورحکم مزبوراست ، خود مجبوربه اجرای آن نیست زیرا پیمان رم راامضاء نکرده وحتی تهدید کرده که درصورت بازداشت یک شهروند آمریکائی توسط این دادگاه ، مقرّ آنرا درلاهه بمباران خواهد کرد.(1)

اما دوستی بی حدّ و مرز روسیه وچین ، چنانچه دربیانیه ی پایانی دیدارقبلی دورهبر برآن تاکید شده بود، بزودی محدودیتهای خود رانشان داد. پکن هنوز رسماً از " عملیات ویژه " ی روسیه دراوکراین حمایت نکرده است. معهذا ، این کشورتوانسته است ازفشاروارده برروسیه دراثرتحریمها ، بکاهد. چین اکنون به بزرگترین خریدار نفت وگازروسیه تبدیل شده و جای آلمان راگرفته است. صادرات این کشور به روسیه نیز رشدی انفجاری پیداکرده است. درمیان اقلام صادراتی چین به روسیه ، نیمه هادیها مقام اول راداراست. این تراشه ها ، که ازکانالهای رسمی وغیررسمی ، به روسیه صادرمی شوند، برای روسیه اهمیت فراوان دارد زیراازآنها درساخت سلاحهای پیشرفته استفاده می شود. بنابراین روسیه به چین ، به دید یک شریک تجاری استراتژیک می نگرد وازکمکهای این کشوربرای تعدیل تحریمهای غرب وحفظ ماشین جنگی خویش استفاده می نماید. چین نیزازخرید نفت روسیه به قیمتهای ترجیحی، راضی بنظرمی رسد. این کشورتاکنون مقادیرانبوهی نفت وگاز ازعربستان وقطر خریداری می کرد که می بایست ازمسیر طولانی وناامن تنگه هرمز ، تنگه باب المندب ، تنگه مالاکا ، وبالاخره دریای جنوبی چین عبورکند تابه مقصد برسد. وجود بزرگترین میدان هیدروکربن جهان درجوارمرزچین ( سیبری)، فرصتی طلائی برای این کشورفراهم می آورد تاازاین مسیرطولانی وپرخطر حذر کند. لذا، احداث خط لوله ی جدید"سیبری-2" برای انتقال گازسیبری بهچین ازطریق مغولستان، دردستورکاردوکشورقرارگرفته است. قراراست سالانه 50 میلیارد مترمکعب گاز ازطریق این خط لوله به چین منتقل شود. این مقدار، بیشترازگازی است که قراربود توسط خط لوله ی " نورداستریم-2" به اروپاصادرشود.(2)

دیداررهبران چین وروسیه ، بدلائل مختلف ، برای چین نیزمهم بود. این کشور که درمعرض تحریمهای تجاری جدید آمریکا قراردارد، درپی یافتن شریک تجاری جدید است که کاری بس دشوارمی باشد زیراازیکسو، شرکتهای چینی ، همکاری بااروپا رابه همکاری باروسیه ترجیح می دهند وازسوی دیگر، یافتن فرصتهای جدید تجاری درروسیه ، بدلیل تسلط بخش نفت ونیمه هادی برروابط تجاری دوکشور، چندان آسان نیست. معهذا رهبران دوکشور، عزم خودرا برای تنوع بخشیدن به روابط تجاری خویش جزم کردند. اگرچه سیاست خصمانه وامپریالیستی غرب ، موجب نزدیکی بیشتر روسیه وچین به یکدیگر می گردد، اما این نزدیکی، پیامدهای بین المللی گسترده ای نیزدارد که درآینده هویدا خواهد شد.

آنچه مسلم است اینکه ، جهان دربرابرچشم ما درحال تغییراست ونظمی جدید وچند قطبی برمبنای مشارکت وصلح ، درحال شکل گیری است.بی دلیل نیست که دیدار اخیررهبران چین وروسیه، که درهمین جهت صورت گرفت ،اینچنین خشم رسانه های غرب رابرانگیخت. آنها این دیداررا " ملاقات خودکامه ترین رهبران جهان " نامیدند که هدف آنها تشکیل محورجهانی ضد غرب است. اما درورای این تبلیغات ، قدرت اقتصادی اوراسیا به چشم می خورد که بتدریج به موتورمحرکه ی توسعه ی جهانی تبدیل می شود. رهبران دوکشور توافق کردند که تمام توان خود را برای درهم شکستن " سه نیروی شیطانی حاضر درمنطقه " بکارگیرند : انقلابات رنگین ، باندهای جنایتکارسازمانیافته ، وجنبش اسلامی ترکمنستان که ابزاردست امپریالیسم درمنطقه می باشد.(3)

زیرنویس

1)whats behind Xijinnping visit to Moscow? , www.leftvoice.org

2)Xi s successful visit to Russia of support to Vladimir Putin , www.theguardian.com

3)Xi s succes