ف.م. هاشمی

· Shared with Public

Public

راه ابریشم دیجیتال

و

پروژه ی "شهرهوشمند"

پروژه ی " راه هوشمند دیجیتال " ( digital silk road) ، بخشی از پروژه ی بزرگتر " یک کمربند، یک راه" (BRI) است که عظیم ترین پروژه ی زیرساختی درجهان امروز محسوب می شود. چین درچهارچوب این پروژه ، کمکهای قابل ملاحظه ی مادی وسیاسی دراختیاربسیاری ازکشورهای جهان قرارمی دهد. پروژه ی راه ابریشم دیجیتال ، باهدف حمایت ازصادرکنندگان چینی به اجراء درآمده است وبنگاههای بزرگ فناوری چین مانند "هوواوی" ، پیشتاز این پروژه می باشند وازآن منتفع می گردند. بهبود شبکه های مخابراتی ، تقویت قابلیتهای هوش مصنوعی(AI) ، رایانش ابری(cloud computing) ، تجارت الکترونیک (e – commerce) ، سیستم پرداخت موبایلی ، تکنولوژیهای نظارتی ، شهرهوشمند (smart city) ودیگرعرصه های فناوری پیشرفته ، ازاجزاء پروژه ی راه ابریشم دیجیتال می باشند. این پروژه درسطح کلان، زیرساختهای حیاتی دیجیتال مانند کابلهای نوری زمینی ودریائی ، شبکه های ارتباطی نسل پنجم ، مراکزذخیره سازی داده ، وسیستم جهانی ناوبری ماهواره ای رادربرمی گیرد و درسطح خرد نیز، برقراری ارتباط میان کسب وکارهای محلی بامشتریان، به کمک سخت افزارهائی چون تلفن هوشمند، کامپیوترخانگی و مسیریاب ، وازطریق پلاتفرمها واپیلیکیشن های تجارت الکترونیک ، فراخوان تاکسی ، فناوریهای مالی وآموزشی راشامل می شود.

چین تاکنون با دست کم 16 کشورجهان قرارداد پروژه ی جاده ی ابریشم دیجیتال امضاء کرده و بابیش از 138 کشوردنیا نیز درچهارچوب طرح یک کمربد ، یک راه ، همکاری می کند. اماتعداد این کشورها احتمالاً بیشترازرقم فوق است زیرا بسیاری ازآنها ، همکاری خود باپروژه های مزبوررا درقالب یادداشت تفاهم به پیش می برند. برآورد می شود که حداقل یکسوم کشورهائی که به پروژه ی یک کمربند یک راه پیوسته اند، باپروژه ی راه ابریشم دیجیتال نیزهمکاری می کنند. بسیاری ازکشورهای درحال توسعه وبرخی ازکشورهای توسعه یافته مانند کره جنوبی ، درزمره ی این کشورها قرارمی گیرند. اگرچه یادداشتهای تفاهمی که دراین زمینه امضاء می شوند ، الزام آور نیستند اما ، چشم انداز امیدوارکننده ی این پروژه رادرمقیاس جهانی نشان می دهند. کشورهای آفریقائی ، خاورمیانه ، اروپای شرقی ، آمریکای لاتین وجنوب شرقی آسیا ، که به شدت نیازمند دسترسی به فناوریهای پیشرفته وارزان جهت توسعه ی شبکه ی مخابراتی بی سیم و پوشش پهنای باند اینترنتی خود می باشند، ازجمله مشتریان راه ابریشم دیجیتال هستند. یکی ازاجزای مهم این پروژه ، شهرهوشمند می باشد.

هدف ازایجاد شهرهمشمند، ادغام فناوری اطلاعات وارتباطات(ICT) ودستگاههای فیزیکی متصل به شبکه ی اینترنت اشیاء (IOT) ، برای بهینه سازی فرآیندهای شهری ، خدمات دهی بهتر وارتباط باشهروندان است. فناوری هوشمند، به مسئولان یک شهراجازه می دهد که بصورت مستقیم باجامعه وزیرساختهای شهری تعامل برقرارکرده وبه نیازهای شهروندان پاسخ فوری دهند. بخش مهم این چهارچوب ، اساساً یک شبکه ی هوشمند ازاشیاء متصل بهم وماشین هائی است که اطلاعات رابااستفاده ازفناوری بی سیم و رایانش ابری ، انتقال می دهند وآنها رادرلحظه، تجزیه تحلیل ومدیریت می کنند. یکپارچه سازی اشیاء وداده ها با زیرساختهای فیزیکی وخدمات شهری ، می تواند ازهزینه ها بکاهد وپایداری شهری راارتقاء بخشد. بنابراین شهرهوشمند، برمبنای استفاده ازتکنولوژیهای اطلاعات وارتباطات، مانند هوش مصنوعی ، اینترنت اشیاء ، کلان داده ها ، وپردازش ابری بنا می شود تازندگی ساکنین راآسانتر ورضایتبخش تر نماید. سیستمهای نظارتی نصب شده دراین شهر، مدیریت بهتر ترافیک ، پارکینگ ، مبارزه باجرائم ، وارتقاء امنیت عمومی را امکانپذیر می سازد.

چین ازپیشتازان پروژه ی شهرهوشمند درجهان است. اکنون پروژه های شهرامن (safe city) وچشمان تیزبین (sharp eyes) درمناطق شهری وروستائی این کشور 4/1 میلیارد نفری اجراء می شوند. صنایع نظارتی وامنیتی چین درسالیان اخیر، جای پای خود رادربازارهای جهانی محکم کرده اند وشرکتهای چینی، تجهیزات شهرهوشمند را به اقصی نقاط دنیا صادر می کنند. شرکت هوواوی درحال حاضر مجری بیشترین پروژه ی شهرهوشمند درجهان می باشد و160 شهردر 100 کشورجهان را تحت پوشش خدمات خود قرارداده است. این شهرها ، دراروپا ، خاورمیانه ، آسیای مرکزی ، جنوب شرقی آسیا ، آفریقا وآمریکای لاتین قراردارند. اماشرکتهای چینی فعال درپروژه ی شهرهوشمند، هنوزنتوانسته اند به بازارکانادا ، استرالیا ، ژاپن ، کره جنوبی ، انگلیس ، ایرلند و کشورهای اسکاندیناوی راه پیداکنند. درحال حاضر، شرکتهای چینی Hikvision ، Dahua و Uniview ، حدود یکسوم بازارتجهیزات نظارتی جهان رادر اختیاردارند. این کمپانیها توانسته اند باحمایت دولت چین ، به بازارهای جهانی راه پیداکنند وسهم مهمی ازاین بازارها رابه خود اختصاص دهند . مسلماً تلاش چین برای استاندارد کردن نسل پنجم شبکه های موبایل، شهرهای هوشمند ودیگرساختارهای اطلاعات ، نقش مهمی دراین موفقیت داشته است. چین برای استاندارد کردن اقتصاد دیجیتال ، اولویت قائل شده است. موسسه ی استاندارد چین درسال 2018 اعلام کرد که استاندارد سازی تحقیقات وتوسعه رادرصنعت اطلاعات وارتباطات ، بویژه درهوش مصنوعی ، کلان داده ها ، و رایانش ابری ، دردست اقدام دارد که باعملی شدن آن ، چین درصف مقدم استاندارد جهانی قرارخواهد گرفت. شرکتهای بزرگ دولتی چین مانند China Telecom ،China mobile ، و State Grid corporation ، درکنارغولهای صنعتی خصوصی این کشور چون علی بابا، Tencet ، و هوواوی ، ازمدتها قبل کاراستاندارد سازی محصولات خود راآغازکرده اند. ازسوی دیگر، چین اخیراً سامانه ی ناوبری ماهواره ای خود رابنام " بایدو"(Bei Dou) افتتاح کرد که سیستم موقعیت یاب جهانی آن ، ازبرخی جهات ، دقیق ترازسیستم مشابه آمریکائی(GPS) است. کشورهای پاکستان ، لائوس ، برونئی وتایلند ، این سامانه رافعال کرده اند وخیل کشورهای غرب آسیا ، خاورمیانه وآفریقا نیز درانتظار دریافت این سامانه می باشند.

بطورکلی برآورد می شود که شکاف سرمایه گذاری زیرساختی درجهان تاسال 2040 ، به حدود 15 تریلیون دلاربرسد و پروژه ی جاده ابریشم دیجیتال ، قصد دارد بخش مهمی ازاین شکاف راپرکند. سرمایه گذاری بنگاههای چینی درممالک روبه توسعه، به سود این کشورهاست زیرا آنها باتاسیس مراکزآموزشی واجرای برنامه های تحقیقات وتوسعه ، به تقویت همکاری میان دانشمندان ومهندسین خود کمک می کنند وانتقال دانش فنی درعرصه هائی چون شهرهوشمند ، هوش مصنوعی ورابوتیک ، انرژی پاک وبرخی عرصه های دیگر رامیسًرمی سازد. معهذا ، اغلب کشورهای غربی ، به پروژه ی راه ابریشم دیجیتال ، بدبین هستند. آنها ازآن بیم دارند که حضورجسورانه وپرقدرت چین درعرصه ی جهانی ، موجب شود که این کشور ، بااستفاده از اهرم جاده ابریشم دیجیتال ، الگوی خودکامگی تکنولوژی محور(technology enabled Authoritarianism) رابه دنیاصادرکرده وآنرابه کرسی بنشاند. به نظرایشان ، این مدل توسعه ، ناقض آزادیهای فردی وحق حاکمیت کشورها می باشد. غربیها براین باورند که بنگاههای فناوری چین ، امکانات نظارتی رادراختیار دولتهائی قرارمی دهند که ازآنها علیه گروههای اپوزیسیون استفاده می شود. اطلاعات بدست آمده ازاین تجهیزات نظارتی ممکن است درسرورهای مادری که درخاک چین قراردارند، ذخیره شود. ازسوی دیگر ، اینکه بنگاههای چینی بتوانند نسل پنجم شبکه ی تلفن همراه ودیگرزیرساختهای دیجیتال رادراقصی نقاط جهان برپا نمایند، به معنی به کرسی نشستن هنجارها و استانداردهای چینی دربخش بزرگی ازدنیاست که غرب رابه وحشت می اندازد. درعین حال نباید انکارکرد که ازاین تجهیزات ، می توان برای جاسوسی وسرکوب مخالفان نیزاستفاده نمود. تجربه ی ایران نشان می دهد که دریافت کنندگان این خدمات ، قادرخواهند بود اینترنت را ازطریق فیلترینگ ، نظارت برمحتوای ، وبومی کردن داده ، کنترل نمایندوآنرابرای سرکوب مخالفان سیاسی بکاربگیرند.

جاده ابریشم دیجیتال ، تازه درابتدای راه است. پکن این پروژه رابه اولویت سیاست خارجی خود تبدیل کرده است. این پروژه، که فراترازیک پروژه ی زیرساختی است ، برای چین به معنی غلبه برسلطه ی بلامنازع آمریکا برنظم دیجیتال جهانی می باشد. چین ازطریق فتح بازارهای جدید توسط غولهای فناوری خود ونیز تقویت ارتباطات جهانی دیجیتال، این استراتژی راعملی می سازد. دولت چین قصددارد سلطه ی بلامنازع غولهای آمریکائی چون آلفابت ( گوگل) ، اینتل ، آمازون ، سیسکو ، وفیس بوک رابرنظم جهانی دیجیتال به چالش بکشد. فیس بوک ، آمازون ، ومایکروسافت ، تاهمین اواخرنیمی ازپهنای باند زیردریائی جهان رادراختیارداشتند وازاین طریق ، انتقال 98 درصد داده های اینترنتی وترافیک تلفنی را مدیریت می کردند. این انحصار ، حتی موجب ناخشنودی اتحادیه اروپا واسترالیا گردیده بود. تحقق راه ابریشم دیجیتال، به چین امکان می دهد که استانداردهای زیرساختی مربوط به نسل بعدی هوش مصنوعی ، رابوتیک ، اینترنت اشیاء ، بلاکچین ، پردازش بدون سرور ، وغیره راخود تعیین نماید وآنها را درعرصه ی جهانی به کرسی بنشاند. این امر، انحصارغرب را برنظم دیجیتال جهانی ، درهم خواهد شکست.به همین دلیل ، هرروز تعداد بیشتری ازکشورهای توسعه یافته ازجمله آمریکا ، استرالیا ، ژاپن وبرخی کشورهای اروپائی ، زیرساخت نسل پنجم شبکه ی موبایلی خودرا، بدون مراجعه به شرکتهای چینی، برپا می کنند. آنها بااستانداردهای چین دراین عرصه ، مخالفت می ورزند. بدین ترتیب درآینده، چین بازارهای دیجیتال بیشتری رادرجهان روبه توسعه فتح خواهد کرد ضمن اینکه موفقیت چندانی درجهان توسعه یافته نخواهدداشت.

پاندمی کرونا، براشتیاق کشورهای درحال توسعه برای دریافت تجهیزات ارزان چینی افزود. به همین دلیل، دولت چین پروژه ی فرعی " راه ابریشم بهداشت" (Health silk road) رابه مثابه ی زیرمجموعه ی راه ابریشم دیجیتال مطرح کرد که هدف آن ، تقویت زیرساخت سلامت درممالک روبه توسعه می باشد.

علیرغم نگرانیهائی که غرب ازجنبه های مختلف پروژه ی راه ابریشم دیجیتال ابرازمی کند، چین همچنان این پروژه را باقدرت به پیش می برد وتاکنون بیش از 79 میلیارد دلار خرج آن کرده است.

منابع ومآخذ

1)assessing chinas digital silkroad , www.cfr.org

2)the digital silkroad and chinas influence on standard setting , www.cigionline.org

3)the digital silkroad , www.iiss.org

4)chinas digital silkroad and the global digital order , www.thediplomat.com

5)chinas influence in international technology standard setting , www.asiasociety.org

کمک مالی به کارت بانکی شماره8732-9635-9973-6037