تقابل درناحیه ی خاکستری

نظریه پردازی درباره ی آینده ی جنگ وجنگهای آینده

این نخستین بارنیست که میلیتاریسم برروی وجدان بشرسرمایه گذاری می کند وبه ابزاراصلی دردست سیاستمداران تبدیل می شود. حل مشکلات سیاسی اجتماعی باحربه ی سلاح، رویکردی تاریخی والبته بسیارخطرناک است که متاسفانه پیوسته تقویت شده است. حدود دوقرن پیش ، " کارل فون کلاوس ویتز" استراتژیست نظامی آلمان ، گفته بود که " جنگ ، ادامه ی سیاست باابزاری دیگراست." (1) این تعریف ازجنگ ، که تاهمین اواخرصحیح به نظرمی رسید،دردوران ما دیگر کارآیی ندارد. تعریف مزبور، بریک فرضیه استواراست وآن ، عقلانیت عملکردهاست که حلقه ی رابط میان جنگ وسیاست است. ازسوی دیگر، درتعریف کلاوس ویتز ، نقش آفرینان اصلی جنگ، دولتهائی هستند که بی توجه به خسارات وتلفاتی که برحریف ومردم خود وارد می کنند، وارد میدان نبرد می شوند. اما شرائط امروز، ازدونظربا شرائط دیروز متفاوت است. اولاً ، هدف جنگ دردوران ما ، تامین منافع امپریالیسم ازطریق فرآیند جهانی شدن است که اساساً برای بخشی ازبشریت ،فرآیندی غیرقابل پیروزی است زیرا تخریب بشریت را مدّ نظردارد. این هدف راباهیچ معیاری نمی توان " عقلائی" نامید زیرا باتحمیل اراده ی یک یا گروهی ازکشورهای قدرتمند بردیگران، همراه است. ازسوی دیگر، تعریف کلاسیک ازجنگ، برمبنای " جنگ محدود" قراردارد که با جنگهای گسترده وبی پایان امروزی که بازیگران متعددی نیزدارند، متفاوت است. تفاوت دیگرجنگهای دیروز وامروز، به تسلیحاتی مربوط می شود که درجنگ استفاده می گردد. سلاحهای قرن بیس ویکم ، برای نخستین باردرتاریخ ، توانسته اند نه تنها دشمن ، که کل بشریت رانابود کنند. معهذا نباید این تسلیحات راپایان داستان تلقی کرد زیرا باپیشرفت تکنولوژی، هرروز سلاحهای مخرّب تری دردسترس بشرقرارمی گیرد.(2)

معهذا، صنعت دفاعی آمریکا ، مدتی است که بسوی چالش سنتی " رقابت قدرتهای بزرگ" بازگشته است. دکترین دفاعی این کشور، پس از دودهه مبارزه باتروریسم، به دکترین دوران جنگ سرد بازگشته است : بازدارندگی رقیب . چند عامل دراین تغییر نقش داشته اند :1) تمایل به فاصله گرفتن ازمناقشات غیرمتعارف، بی پایان ومنفورنزد افکارعمومی. 2) تلاش چین ( وحتی روسیه) به پیشی گرفتن ازآمریکا دربرخی عرصه های متعارف نظامی 3) فرسودگی سیستمهای تسلیحاتی آمریکا که همگی یادگارفناوری هایدهه های 1970 و1980 می باشند و4) ظهورنسل جدید سیستمهای تسلیحاتی شامل موشکهای هایپرسونیک ، پهباد ودیگرسیستمهای بی سرنشین است که باپیشرفتهای عرصه ی هوش مصنوعی(AI ، یادگیری ماشینی (machine learning) ودیگرتکنولوژیهای اطلاعات وارتباطات ، تقویت گردیده است.(3) علاوه براین ، دکترین دفاعی جدید آمریکا، نیم نگاهی نیز به " جنگ ترکیبی" (Hybrid war) وتقابل درناحیه ی خاکستری (gray zone confrontation) دارد که روسها وچینی ها درآن ید طولائی دارند. درواقع دوطرف ، دریک کورس یادگیری وفناوری قرارگرفته اند وآمریکائیها که احساس می کنند دراین کورس، ازرقیب عقب مانده اند، سخت به تکاپو افتاده اند. نظریه پردازان نظامی آمریکا معتقدند که جنگهای آینده، ازنوع جنگهای بزرگ گذشته اند کهباتکنولوژیهای جدید صورت می گیرند.

رقبای آمریکا مدتی است که این مفاهیم وتکنیکهای جدید را درجنگهای کم دامنه ، بویژه درسوریه واوکراین، تجربه می کنند وآموزه های آنرا درخدمت اصلاح دکترین دفاعی خود بکارمی گیرند. اما آمریکائیها ، بی توجه به این روند ، فقط ازعقب ماندگی خود درتسلیحات هایپرسونیک وسیستمهای خودکار نظامی نگرانند. آنها همچنین برای خود، سناریوهای هولناکی از جنگهای سایبری آینده ترسیم کرده اند که تاکنون درجهان بی سابقه بوده است. براین اساس ، دولتهای آمریکا خواستاراختصاص بودجه ی کلان برای جبران این عقب ماندگی گردیده اند که البته سهم شیر آن نصیب مجتمع نظامی – صنعتی می گردد. این مجتمع که پس از 11 سپتامبر2001 نیز که آمریکا سیاست تهاجمی خودرا به بهانه ی مبارزه باتروریسم برجهان تحمیل کرد، ازاین سیاست منتفع گردید، اکنون نیز کیسه ی گشادی برای دکترین جدید دفاعی آمریکا دوخته است. آمریکا ، جنگ باتروریسم راعلت اصلی چرخش از " مدارای لیبرالی" بسوی " دفاع قاطع ازآزادی ودموکراسی" عنوان نمود ودودهه ی تمام ، جنگ باتروررا برجهان تحمیل نمود. دراین مدت، جنگ افغانستان ، نخستین جنگ ازیک سلسله " جنگهای بازدارنده" بود که درسالهای بعد بوقوع پیوست.عراق ولیبی وسوریه ، قربانیان بعدی این استراتژی بودند. امااکنون، دردکترین جدید نظامی آمریکا، بیش ازمحیط عملیاتی و ژئوپولتیک، برفناوری تاکید می شود واین نگرش ، که آمریکا رادرمعرض خطر عقب ماندگی یادگیری قرارداده، درمناقشات بزرگ آینده، بلای جان آمریکائیها خواهد شد. آمریکا به لحاظ ذهنی ، نظری وسازمانی ، به هیچوجه آماده ی نبردهای بزرگ آینده نیست.(4)

زیرنویس

1)strategy , war , and relevance of Carl von Clausewitz , www.militarystrategymag.com

2)military learning and future of war , www.understandingwar.org

3)the future of war , www.economist.com

4)the future of wars and technological development challenges , www.valdaiclub.com

کمک مالی به کارت بانکی شماره8732-9635-9973-6037