ف.م.هاشمی

آمادگی برای پاندمی های آینده

( سویه های جدید در راهند )

بیماریهای مسری ، بزرگترین خطربرای امنیت بهداشتی جهان اند وسرعت عکس العمل دربرابرشیوع آین بیماریها ، مهمترین عامل دربازدارندگی بیماری و عدم تبدیل آن به پاندمی می باشد. دردودهه ی اخیر، جهان پیامدهای رنجبار اقتصادی ، سیاسی واجتماعی اپیدمی ها وپاندمی های سارس (SARS) ، مرس (MERS) ، آنفولانزای N1H1 ، ابولا (Ebola) ، زیکا (Zika) ، کرونا ، وآبله ی میمونی (Monkeypox) راتجربه کرده است. بدون شک دنیا باید رویکرد خود رادرقبال این بیماریها تغییر دهد وآنرا از عکس العملی به پیشگیرانه تغییردهد وابزارهای شناسائی وپیشگیری پاندمی را ازقبل آماده کرده ودردسترس داشته باشد.

پاندمی کرونا ، ازگزارش نخستین مورد ابتلاء ، تااعلام پاندمی ، فقط 3 ماه طول کشید واین نشان می دهد که باید به محض مشاهده ی پاتوژن یک بیماری مسری ، پاسخ سریع ومناسب درمانی نسبت به آن (بااستفاده ازفناوریهای پیشگیری ، درمان وشناسائی ) اتخاذ گردد که متاسفانه درمورد کرونا چنین نشد وجهان وسازمان بهداشت جهانی ، دراین مورد ، باتاخیرعمل کرد. تجربه ی کرونا نشان داد که تدابیربازدارنده ، باید آماده ودردسترس باشند تا پس ازمشاهده ی اولیه ی پاتوژن ، بلافاصله اعمال گردند. اخیراً انستیتوی ملی سلامت آمریکا (NIH) ، لیستی از سویه های ویروسی خطرناکی که بیش از سویه های دیگر ، قابلیت تبدیل به پاندمی دارند ، تهیه کرده وروشهای شناسائی ودرمان آنها را نیزباتوجه به فناوریهای موجود، برشمرده است. یکی ازاین سویه ها، کوید-19 است که مصیبتی رابرجهان تحمیل کرد که دنیا مایل است آنرابه فراموشی بسپرد. اگرچه سازمان بهداشت جهانی(WHO) دراوائل سال 2023 ، پایان پاندمی کرونا رارسماً اعلام کرد اما کارشناسان معتقدند که کوید ، سالهای طولانی با ما خواهد ماند حتی اگر مرحله ی بحرانی خود راپشت سرگذاشته باشد. کوید مانند میهمان ناخوانده ای است که نمی داند میهمانی کی به پایان می رسد ولذا ، همچنان حضوردارد وباجهشهای مکرر وظهور سویه های جدید خود، میهمانان جهانی راتهدید می کند. اومیکرون (Omicron) سویه ای ازکوید که درآفریقای جنوبی ظاهرشد وبه سراسرجهان گسترش پیداکرد ، هنوز دراقصی نقاط دنیا حضوردارد وامواج کوچکی ایجاد می کند که اگرچه به شدّت و حدّت امواج فصلی نیست اما می تواند خطرسازگردد ومبتلایان راراهی بیمارستان کند(1)

درحال حاضر، موارد ابتلاء به عفونت کوید ، 4/5 درصد کل بیماریهای تنفسی رادرجهان شامل می شود. درحالیکه یک ماه قبل ، این رقم 7/3 درصد بود. این ارقام نسبتاً نازل ، ازیکسو نشانگر مصونیت نسبی جهان دربرابر کوید است که یاازطریق واکسیناسیون ویا بعلت ابتلاء گذشته ، حاصل شده است وازسوی دیگر، گمراه کننده می باشد زیرا بررسیهای موجود حاکی ازآنست که سویه های جدید کرونا ، بویژه زیرسویه ی EG-5 ازسویه ی اومیکرون که " اریس " (Eris) نامیده می شود ، بیش ازدیگرسویه های کوید ، توان گریز ازسیستم ایمنی بدن انسان رادارد واکنون 15 درصد از موارد ابتلاء به کوید رادرجهان شامل می شود. زمستان گذشته ، یک اپیدمی سه گانه متشکل از آنفولانزا ، RSV (عفونت تنفسی کودکان زیر 2 سال) ، و کوید ، برخی نقاط جهان رادرنوردید. انتظارمی رود زمستان آینده نیز موج مشابهی آغازشود زیرااسترالیا ، زمستان سختی را سپری کرد وباموجی ازآنفولانزا روبرو شد. ازآنجائیکه هنوز واکسنی تولید نشده که دربرابرسویه های مختلف کوید و آنفولانزا ، مصونیت ایجاد کند، انتظارمی رود سازمان بهداشت جهانی ، واکسیناسیون مجدد راتوصیه کند. درحال حاضر ، حداقل پانصد هزارنفر فقط درانگلیس ، مبتلا به کوید می باشند و پیامدهای آنرا درزندگی خویش تجربه می کنند.(2)

متاسفانه اغلب استراتژیهای موجود برای مقابله با پاندمی ، برواکسن متمرکز شده اند درحالیکه کمبود واکسن وتجهیزات درمانی درپاندمی کرونا ، مشکل سازگردید واین چالش همچنان باقی است. اکنون ازپلاتفرم دومنظوره ی " آنتی بادی های مونوکلونال" (Monocolonal Antibodies - mAbs) می توان برای پرکردن این خلاء استفاده کرد. براین اساس ، ایجاد زرادخانه ای ازآنتی بادی های مونوکلونال می تواند مانع گسترش بیماریهای عفونی درآینده وتبدیل آنها به پاندمی گردد. اما آنتی بادی مونوکلونال چیست ؟ سیستم ایمنی بدن انسان به مکانیسم دفاعی دربرابرملکولهای ناآشنا مجهز است وبه همین منظور، آنتی بادی تولید می کند. این ملکولهای ناآشنا ، آنتی ژن نامیده می شوند که میکروبها وویروسها نیز جزء آنها می باشند.آنتی بادیها به آنتی ژنها متصل می شوند وآنها رابه سیستم ایمنی بدن معرفی می کنند تاعامل بیماریزای مهاجم راازبین ببرند. دانشمندان برآنند که می توان آنتی بادیها رادرآزمایشگاه تولید کرد وآنها رابه خون فرد مبتلاء تزریق نمود تامانع از عفونت زائی بیشترآنتی ژن وپدید آمدن پاندمی گردند. آنتی بادیهای مونوکلونال ، ازروی آنتی بادیهائی که بدن تولید می کند ، کپی برداری می شوند. دانشمندان موفق شده اند باقراردادن گلبولهای سفید درمعرض یک آنتی ژن ، آنتی بادی مونوکلونال خاص همان آنتی ژن راتولید نمایند وسپس یک گلبول سفید ویاکلون واحد راانتخاب کرده وازآن به عنوان مبنای تولید انبوه آنتی بادی مونوکلونال استفاده نمایند. هرآنتی بادی مونوکلونال ، مخصوص آنتی ژن همسان آن است. برای درمان عفونتهای ویروسی مانند کوید-19 ، لازم است چندین بار درمان با آنتی بادی مونوکلونال صورت گیرد. اما آین نگرانی نیزوجوددارد که سیستم ایمنی بدن ، بیش ازحد به این درمان واکنش نشان دهد ومنجربه بروز " طوفان سیتوکین " گردد. البته شرکت روسی Biocad برای جلوگیری ازبروز طوفان سیتوکین ، آنتی بادی " لوویلیماب " رابانام تجاری " ایلسیرا "(Ilsira) تولید کرده است.(3)

سازمان بهداشت جهانی نیزباجمعبندی پاندمی کرونا واپیدمی های قبل ازآن ، یک برنامه ی 10 ماده ای رابرای آمادگی ملی ، منطقه ای وجهانی دربرابرپاندمی های آینده تدارک دیده است. تاکید این برنامه ، نخست بر پاتوژنهای تنفسی ازجمله آنفولانزا ، کروناویروس و RSV است ودرمرحله ی بعد ، آربوویروسها (Arboviruses: ویروسهائی که توسط بند پایان منتقل می شوند ) است. به موجب این رهنمود ، جهان باید برروی آنتی بادی مونوکلونال ، به عنوان یک روش درمانی مکمل واکسیناسیون ، سرمایه گذاری کند. جهان درپاندمی کرونا دید که اگر برای مقابله بابیماریهای مسری آماده نباشد ، چه هزینه ی گزافی باید بپردازد. این تجربه ، دیگرنباید هرگز تکرارشود. پاندمی های آینده ، ناگزیر ازراه می رسند وسازمان بهداشت جهانی نیزنسبت به آمادگی برای مقابله باآنها هشدارداده است. کوید-19 نشان داد که جهان باید به لحاظ عملیاتی برای مقابله بابیماریهای عفونی آماده باشد. دنیا دیگرنباید مانند کرونا ، غافلگیر شود.

زیرنویس

1)Pandemic preparedness strategies must go beyond vaccines , www.science.org

2)the new variant that’s a reminder the pandemic never fully ended , www.guardian.com

3)Monocolonal antibodies , www.mendel-lab.com

4)How launches new initiative to improv pandemic preparedness , www.who.org

کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037 َ