جنگ پهبادها درخاورمیانه
جنگ پهبادها درخاورمیانه
(نگاهی کوتاه به برنامه ی پهبادی ایران)
پس ازدهه ها توسعه ی آرام وبی سروصدای صنعت پهبادی ایران ، اکنون تهران ازپهباد بعنوان مکمل برنامه ی موشکی خود استفاده می کند وتلاش دارد تا کل خاورمیانه را در تیررس پهبادهای خود قرار دهد. سال گذشته ، انفجارات مهیب واسرارآمیزی ، یک پایگاه هوائی درغرب ایران را لرزاند وعکسهای ماهواره ای که متعاقب آن منتشرشد ، نشان داد که آشیانه ی بزرگ پهبادهای ایران ، احتمالاً مورد حمله ی پهبادی قرارگرفته ونابود شده است. این انفجار ، بسیارشبیه به انفجاری بود که اندکی قبل ، کارگاه تولید قطعات سانتریفیوژ(TESA) رادرنزدیکی تهران ویک سال قبل ازآن نیز کارگاه مونتاژ سانتریفیوژ در نطنز اصفهان رالرزانده بود. درهمه ی این موارد ، حکومت ایران انگشت اتهام را بسوی اسرائیل گرفت.
به غیرازاسرائیل ، دیگرکشورهای خاورمیانه نیزبانگرانی برنامه ی پهبادی ایران رادنبال می کنند زیرابنظرآنها ، مسلح کردن پهبادهای ایران ، باهدف تقویت توان نظامی رژیم ایران وگروههای نیابتی اش ، انجام می گیرد. درواقع خطرپهبادی ایران برای کشورهای منطقه ، اکنون باخطر موشکی این کشور برابری می کند. استفاده ی تهاجمی ازپهباد توسط ایران وگروههای نیابتی اش ، نگرانی فرماندهی مرکزی آمریکا رانیز برانگیخته و این فرماندهی راواداشته تاترتیباتی رابرای مقابله بااین خطر، ازجمله تدارک همسان سازهای بی سرنشین (unmanned equalizers) پیش بینی نماید.پهبادهای Hunter-2-S که توسط شرکت اماراتی EDGE تولید می شود ، ازجمله ی این ابزارهاست. معهذا بنظر نمی رسد این اقدامات بتوانند صنعت پهبادی ایران را متوقف کنند.
اگرچه فعالیت پهبادی ایران اخیراً به بحث داغ رسانه ها تبدیل شده اما ، بازی پهبادی ایران دیربازی است که جریان دارد وسابقه ی آن به سالهای جنگ باعراق بازمی گردد. دراواسط این جنگ ، سپاه پاسداران ایران به آزمون وخطا برای ساخت پهبادهای شناسائی دست زد. اما تحریم صدور اقلام دوکاربردی ومحدودیت صدور تکنولوژی وقطعات وتجهیزات لازم برای برنامه ی پهبادی ایران ، کاررا برای سپاه پاسداران دشوارکرد. درآن زمان ، ایران طرحهائی رابااستفاده ازقطعات پهبادهای سرنگون شده ی آمریکائی تنظیم کرده بود وبرروی مهندسی معکوس آنها کارمی کرد. بزودی این کشور ، پهبادهای شناسائی رابانصب موشک اندازهای ساده به زیر بال آنها ، مسلح کرد وازاین پهبادها علیه اهداف زمینی ودریائی استفاده نمود. اما استفاده ازاین نوع پهباد درجنگ ، چندان رضایتبخش نبود زیرا به پرنده ای سرگردان می مانست که باری ازمهمات باخود حمل می کرد. توسعه ی صنعت پهبادی ایران ، درخفا ادامه پیداکرد. پهبادهای ایران درنخستین سالهای پس ازجنگ ، برد محدودی داشتند وفقط تازاویه ی دید اپراتور پرواز می کردند. باتاسیس " صنایع هوانوردی قدس " درحومه ی تهران و " صنایع هواپیماسازی ایران" (HESA) در شاهین شهر توسط وزارت دفاع ، پیشرفت درصنعت پهباد ایران آغاز شد. به موازات این تحول ، نیروی هوا فضای سپاه پاسداران نیزتحقیقات مستقل رادر " مجتمع صنایع هوانوردی شاهد " در پایگاه هوائی " بدر " اصفهان دنبال می کرد. درسالهای بعد ، برسرعت پیشرفت برنامه ی پهبادی ایران افزوده شد واین برنامه ، باکمک دانشگاه صنعتی شریف گسترش یافت. اما این دانشگاه ، بدلیل مشارکت دربرنامه ی موشکی وپهبادی ، مورد تحریم قرارگرفت. بازسازی چند پهباد پیشرفته ی ساقط شده درخاک ایران نیز به این پیشرفت کمک کرد. دراین زمان ، ازقطعات چینی ، ژاپنی واروپائی که ازبازارسیاه تهیه می شد ، درساخت پهباد استفاده می گردید. امروزه شرکتهای نوپای دانش بنیان که درزمینه ی تکنولوژیهای پیشرفته فعالیت دارند ، باسپاه پاسداران همکاری می کنند وتوانسته اند پهبادهای دورپروازی بسازند که باانرژی خورشیدی حرکت کرده وبرای برقراری ارتباط با گروههای نیابتی مناسبند.
به گفته ی سخنگوی وزارت دفاع ایران، کشورهای بسیاری خواهان خرید پهبادهای ایران هستند ورونمائی از پهباد " مهاجر-10 " نیزکه بخشی از پروژه ی بزرگتر تقویت توان پهبادی ایران است ، درچهارچوب فروش بیشتر پهباد به کشورهای خارجی صورت گرفته است. ایران درسالهای اخیر به صنعت پهبادی خود تنوع بیشتری بخشیده است. تهران همچنین ازسالها پیش ، دانش وامکانات ساخت پهباد رادراختیار گروههای نیابتی خود ، بویژه حزب الله لبنان قرارداده است. درسال 2004 ، گزارشهائی مبنی بر استفاده ی حزب الله ازپهباد " مرصاد-1 " درنواحی شمالی اسرائیل منتشر شد. مرصاد همان " ابابیل" بود که دراوائل دهه ی 1990 توسط صنایع هواپیماسازی ایران ساخته شد ودارای بدنه ی آلمینیومی و کامپوزیتی بود. درآن زمان جهان می دانست که گروههای غیردولتی وتروریستی درتلاشند تابه پهباد دست پیداکنند اما ، حضور مرصاد برفرازخاک اسرائیل ، زنگ خطررابرای خاورمیانه به صدا درآورد زیر این کشورها رادرتیررس پهبادهای ایرانی قرارمی داد. بعدها ایران ، نسخه ای کوچک از " ابابیل-2 " رابه نام " قاصف " دراختیارحوثی های یمن قرارداد. سپاه پاسداران نیز درمجتمع هوائی شاهد ، به ساخت پهبادهای انتحاری ونیز " شاهد-141 " ودیگرانواع پهبادهائی مشغول بود که ازروی پهباد آمریکائیRQ-170 کپی برداری شده بودند. پهباد دقیق پرواز " شاهد-136 " نیزتوسط همین مجتمع ساخته شد که قابل پرتاب ازروی کامیونی است که 5 فروند ازاین پهباد راحمل می کند. درسالیان اخیر ، ازاین پهباد درعملیات علیه عربستان ، اسرائیل ، اوکراین ، وپایگاههای آمریکا درعراق ، به کرات استفاده شده است. حوثی ها نیز ازپهباد دورپرواز شاهد- 136 تحت نام " وعید " (Waid) و "صمد " (Sammad) استفاده می کنند. صدورپهباد به روسیه که نقطه ی عطفی درصنعت پهبادی ایران بود ، نشان می دهد که ایران به توانائی تولید انبوه پهباد دست پیداکرده است. به گزارش خبرگزاری " تسنیم" ، کشورهای زیادی طالب پهبادهای ایران هستند که درمیان آنها چند کشور اروپائی نیز قراردارند. دراین گزارش ، فروش پهباد به روسیه مورد تایید قرارمی گیرد درحالیکه تاکنون دولت ایران منکر آن گردیده است.
اکنون تقریباً تمام خاورمیانه زیرنگین پهبادهای ایرانی است. این پهبادها قادرند باحمل سوخت بیشتر وبااستفاده از ناوبری ماهواره ای وانرژی خورشیدی ، به اقصی نقاط خاورمیانه دسترسی پیداکنند. تجهیز پهبادهای ایرانی به ناوبری ژیروسکوپی (gyro – navigation) توسط دانشگاه شریف ، به این پهبادها امکان می دهد که 5 ساعت پرواز بی وقفه داشته باشند. بعدها باتعبیه ی رله ی رادیوئی برروی این پهبادها ، شعاع پرواز آنها به 200 کیلومتر افزایش پیداکرد. حداقل دوپهباد ایرانی بنام های "شاهد-149" و " فطروس " ، مجهز به آنتن ماهواره ای هستند که به آنها امکان پرواز تاشعاع 500 کیلومتری و بیشتر می دهد. نسل جدید پهبادهای ایرانی ، امکان 24 ساعت پرواز بی وقفه تامسافت 1000 کیلومتری دارند. ایران اخیراً ازپهبادی بنام " مهاجر-10 " رونمائی کرد که می تواند تهدیدی جدّی برای اسرائیل ونیروهای آمریکائی مستقر درمنطقه باشد. این پهباد که یک پرنده ی رزمی – شناسائی است ازخانواده ی پهبادهای مهاجر می باشد که قادراست بدون توقف تا 2000 کیلومتر ودرارتفاع 7000 متری پروازکند. برنامه ی پهبادی ایران تاکنون چند مرحله ی نظامی راطی کرده است. درحال حاضر، اکثرپهبادهای ایران قادرند بمبهای هدایت شونده ی مینیاتوری (miniature guided bombs) حمل کنند وبزودی به موشکهائی مسلح خواهند شد که تا 8 کیلومتر برد دارند. " ژنرال مکنزی " فرمانده ی مرکزی ارتش آمریکا، درسال گذشته به چند مناسبت مختلف ، سخنانی عجیب وصریح درباره ی خطرپهبادی ایران برای نیروهای آمریکائی ومتحدین این کشور ، بیان کرد. وی درسخنرانی مقابل کمیته ی نیروهای مسلح مجلس سنای آمریکا گفت که پهبادهای کوچک ومتوسط ایران " تهدیدی جدّی وپیچیده برای نیروهای آمریکائی ومتحدین این کشور محسوب می شوند. برای نخستین بارپس ازجنگ کره ، ما بدون برخورداری ازبرتری کامل هوائی ، وارد عملیات می شویم. تازمانی که ما نتوانیم شبکه ای برای بازدارندگی این پهبادها ایجاد کنیم ، برتری هوائی همچنان از آن مهاجمان خواهد بود." ایالات متحده وکشورهای منطقه ، ازسال 2002 برنامه ی پهبادی ایران رابدقت زیرنظر دارند وهمچنان این هشیاری راحفظ کرده اند. حکومت ایران ، تکنولوژی پهبادی خودرادائماً توسعه داده وآنرا نه تنها دراختیار گروههای نیابتی خویش درمنطقه قرارمی دهد ، بلکه آنرا به هرخریداری دراقصی نقاط جهان می فروشد. اخیراً اتیوپی و ونزوئلا ، پهبادهای ایرانی رادریافت کردند.
تازمانی که حکومت ایران به اقدامات خصمانه وبی ثبات کننده ی خود درخاورمیانه ادامه می دهد ، صنعت پهبادی ، به مثابه ی سلاحی برّا دردست این رژیم باقی خواهد ماند.
منابع ومآخذ
1)Irans game of Drones , www.washingtoninstitute.org
2)how many countries are interested in buying Iranian drones ? , www.jpost.com
3)overview : Irans drone fleet , www.iranprimer.usip.org
4)Irans drone industry : past , present , and future , www.fairbd.net
5)armed drones in middle east , www.drones.rusi.org
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037