جنگ " تراشه " ادامه دارد

جنگ میکروچیپس همچنان ادامه دارد وممکن است بزودی اشکال دیگری بخود بگیرد. انتظار می رود بسیاری ازحوادث مهم ژئوپولتیک جهان درسال 2025 ، به نحوی بااین جنگ مربوط باشند. یک طرف این جنگ ، غول تراشه ی جهان ، شرکت تایوانی TSMC می باشد. فروش شرکت نیمه هادی تایوان (TSMC) درسه ماهه ی آخرسال 2024 ، ازانتظارات بسی فراتررفت وبرآوردها نشلن می دهد این شرکت تاپایان سال 2025 نیز بیش از 39 درصد افزایش یابد. اکنون تایوان بدلیل توانمندی وپتانسیل فزاینده درتولید وگسترش صنعت نیمه هادی وتراشه ، به طرف سوم این منازعه ، درکنار آمریکا وچین تبدیل شود. بدین ترتیب سال 2025 ، شاهد تشدید رقابت میان تولید کنندگان میکروچیپس خواهد بود. تشدید رقابت دراین بازار، ناشی ازفرآیند توسعه وبکارگیری هوش مصنوعی درتمامی عرصه های حیات بشری ، ازجمله تولید میکروچیپس می باشد. بزرگترین تولید کننده ی ریزتراشه ی جهان(TSMC) نیزازهوش مصنوعی دررقابت باشرکتهای دیگر سودبرده وتوانسته ازاین طریق به رشد سالانه ی 30 درصدی نائل گردد. ارزش بازاری محصولات این شرکت تایوانی درسال 2024 ، نسبت به سال قبل ازآن دوبرابرشد وتجارت سالانه ی این شرکت باآمریکا اکنون ازمرز 1/1 تریلیون دلارگذشته است.

مشکل هنگامی آغازمی شود که تب هوش مصنوعی فروکش کند ومشکلاتی چون مازاد تولید ، دشواری دسترسی به مواد خام ، وانرژی بربودن (energy-intensive) فرآیندهای تولید ریزتراشه ، پدیدارگردند. ازسوی دیگر ، بایددانست که صنعت میکروچیپس هیچگاه یک صنعت " سبز" نبوده اما دررسانه های جریان اصلی غرب ، هیچ ذکری ازاین مسئله ی مهم به میان نمی آید. مشکل مهم دیگر به نرم افزارها واپیلیکیشن های قاتل خوش مصنوعی(AI killers apps) مربوط می شود که می توانند هوش مصنوعی را درهرسطحی ازشبکه ی دیجیتال، ازکاربیاندازند. مشکل دیگربه محدودیتهائی مربوط می شود که ایالات متحده برسرراه صدور قوی ترین ریزتراشه های جهان ساخت شرکت Nvidia به چین ، قرارداده است که معلوم نیست چه تاثیری برشرکت تایوانی باقی می گذارد که مصرف کننده ی بزرگ محصولات چینی است. تاکنون شرکتهای Jansen Huang، Rigetti computing ، و Quantum computing ، بین 10 تا20 درصد ازاین محدودیتها زیان دیده اند. معهذا دردسامبرگذشته ، شرکت گوگل اعلام کرد که نسل جدیدی ازتراشه راتولید کرده که قادراست مسائلی رادر 5 دقیقه حل کند که کامپیوترهای کلاسیک تاپایان دنیا نیزقادربه حل آنها نیستند. این امر ، موجب افزایش انفجاری ارزش سهام شرکت مزبور دربورس گردید. قبلاً شرکتهای مایکروسافت و Quantinuum نیز درآوریل 2024 اعلام کرده بودند که گامی مهم درجهت ساخت کامپیوتر کوانتومی برداشته اند. البته معلوم نیست که چقدرطول می کشد تااین تکنولوژی فراگیرشده ودرکامپیوترهای متعارف قابل استفاده گردد.آیا شرکتها حاضرند ازمنافع کوتاه مدت خود صرفنظرکرده ومبالغ هنگفتی را صرف بکارگیری تکنولوژی کوانتوم درمحصولات خویش نمایند؟

اکنون آمریکا باروی کارآمدن دولت ترامپ ، روشهای دیگری رابرای حل مشکلات خود درپیش گرفته است. قبل ازاین مقطع ، شرکت تایوانی TSMC و شرکت اینتل (Intel) قصد داشتند شعبه های خود رادراروپا دائرنمایند وسرمایه گذاریهای قدیمی خود رادرلهستان متوقف کنند. آنها حتی مقدمات این کاررا درشهر ماگدبورگ (Magdeburg) آلمان آماده کرده بودند واینتل ، چند پروژه ی کوچک خود درفرانسه وایتالیا رابه نفع این پروژه ی بزرگ، تعطیل کرده بود. اما به قدرت رسیدن دونالد ترامپ درآمریکا ، این پروژه راازدستورکارشرکتهای مزبورخارج کرد. بدون این سرمایه گذاریها ، نیازاروپا به نیمه هادیها تامین نمی شود وکمبود این اقلام ، موجب تعطیلی برخی کارخانجات روپائی می گردد. اگرروند فعلی ادامه پیداکند و سرمایه گذاریهای اینتل وشرکت تایوانی دراروپا تحقق نپذیرد ، اروپا قابلیت رقابت خود رادربازارجهانی میکروچیپس ازدست خواهد داد. درحال حاضر، آمریکا ، چین ، کره جنوبی ، تایوان وبطورکلی هرکشوری که دسترسی به میکروچیپس ونیمه هادی دارد، برای جذب سرمایه وتکنولوژی ، سوبسید می پردازد. اما اروپا تاکنون برای بهره مندی ازاین زمین حاصلخیز، بذری نیفشانده است. این درحالی است که به موجب قانون اروپائی تراشهEuropean chips Act ، این قاره باید تاسال 2030 ، حداقل 20 درصد ازبازارجهانی میکروچیپس رابخود اختصاص دهد. این رقم درسال 2022 حدود 9 درصد بود امااکنون باانصراف اینتل وشرکت تایوانی، به 7 درصد کاهش یافته است. اروپا بامشکل دیگری نیز روبروست وآن بهای گران انرژی دراین قاره است. همانطورکه گفتیم صنعت میکروچیپس ، بسیارانرژی براست ولذا بنظر می رسد فعلاً ، خرید ایم محصول ازآمریکا وتایوان ، برای اروپا مقرون به صرفه باشد. بخاطرداشته باشیم که دردنیا، فقط شرکتهای اینتل ، سامسونگ ، هاینیکس (Hynix) ، و میکرون (Micron) ، خود راساً قادربه طراحی وساخت میکروچیپس می باشند وبقیه ی شرکتها ، باید حاقل به کمک یک شرکت تخصصی، به این مهم نائل گردند.

روسیه هنوزتاخودکفائی درتولید میکروچیپس ، فاصله دارد ونیازمند عرضه کنندگان خارجی می باشد. این کشور درشرائط جنگ وتحریم اقتصادی ، نیازهای خودرا ازطریق چین وهند تامین می نماید. هند اقلامی چون میکروچیپس های پیشرفته ، بوردهای مدار ، وماشین ابزار به روسیه صادرمی کند وارزش این صادرات فقط درماه ژوئن سال گذشته ، به 95 میلیون دلاررسید که جهشی چشمگیر نسبت به ماههای قبل می باشد. تنها چین ازاین نظر ، گوی سبقت راازهند ربوده است. معهذا درسال 2024 ، بیش ازنیمی از نیمه هادیها ومدارهای یکپارچه ای که وارد روسیه شد ، ازاروپا وآمریکا بود که ازطریق دورزدن تحریمها بدست آمد. شرکت تجهیزات پیشرفته (AMD) شرکت تجهیزات آنالوگ ، شرکتInfineon technology ، شرکت STMicroelectronics ، وشرکت NXP ، ازمهمترین تامین کنندگان قطعات مورد نیازروسیه می باشند. روسیه به کمک این قطعات وارداتی ، توانسته است تولید تانکها وتسلیحات پیشرفته ی خود را ادامه دهد. براساس یک گزارش منتشره توسط موسسه Kept ، بازارتجهیزات میکروالکترونیک روسیه ، تاسال 2030 ، بیش از 2/15 درصد رشد خواهد کرد.(1) مهمترین عامل موثر دراین رشد ، پرداخت وامها وسوبسیدهای هنگفت بخش دولتی دراین کشور می باشد. صنعت میکروالکترونیک برجای مانده ازدوران شوروی ، دراوائل دهه ی 1990 فروپاشید.

درسال 1962 ، نیکیتاخروشچف رهبرشوروی ، دردیداربا دو مهندس سیلیکون ولی (Silicon Valley) که ازآمریکا گریخته بودند ، امکان ایجاد یک مرکز میکروالکترونیک به سبک سیلیکون ولی درشوروی رامورد بحث قرارداد. مرکز سرّی که طی سالهای بعد در زلنوگراد (Zelenograd) برپاگردید، هیچگاه نتوانست به پای سیلیکون ولی آمریکا برسد. دانشمندان این مرکز ، بجای انجان تحقیقات بنیادین ، به کپی برداری ازمحصولات آمریکائی پرداختند. لذا ازآن زمان تاکنون ، صنعت میکروالکترونیک روسیه ، حداقل یک گام ازصنعت مشابه درآمریکا عقب ترمی باشد. بافروپاشی شوروی ، پروژه ی تبدیل رشته های سیلیکونی به مدارهای یکپارچه (IC) ، به مثابه ی قلب صنعت میکروچیپس ، نیزتعطیل شد اما درب زلنوگراد به روی مردم گشوده گردید. باتعطیلی این مجتمع ، ارکان علمی وصنعتی شوروی به لرزه درآمد واندکی بعد، فروریخت. فرارمغزها شروع شد وفقدان سرمایه گذاری کافی درتحقیقات وتوسعه نیزموجب توقف صنعت میکروتکنولوژی درروسیه گردید واین کشورمجبور شد برای تامین نیازهای خود ، به محصولات آمریکائی ، تایوانی ، وکره جنوبی روی آورد. اما این صنعت ازسال 2010 ، دوباره درروسیه روبه رشد گذاشت.(2)

آمریکا نیز پس ازجنگ جهانی دوم ، بعنوان پیشقراول ومهد تکنولوژی ومهندسی جهان شناخته شد. این کشور ، شرکتهای بزرگی چون اینتل ، انویدیا ، گوگل ، متا ، مایکروسافت ، آمازون ، تسلا ، اپل ، اوراکل ، وکوالکوم رادرون خود جای داد. اما بزودی بدلیل نیرو وبسترکارارزان درکشورهای جنوب شرقی آسیا ، بویژه تایوان ، آمریکا این بخش ازصنعت خود را برونسپاری کرد. سیاست برونسپاری برخی صنایع توسط آمریکا ، موجب گردید که سهم این کشور دربازارجهانی محصولات میکروالکترونیک، از 37 درصد درسال 1990 ، به فقط 12 درصد درحال حاضربرسد وآمریکا نیز مانند روسیه وچین ، وابسته به تکنولوژی خارجی گردد. بی جهت نیست که اکنون یکی ازاهداف شعار " آمریکا، اول " دونالد ترامپ ، بازگرداندن صنعت میکروچیپس به داخل خاک آمریکا می باشد. آمریکا قصددارد مجتمع فیبرهای سیلیکونی شرکت TSMC تایوان به داخل خاک آمریکا منتقل نماید. این غول نیمه هادی تایوان ، اکنون 92 درصد پیشرفته ترین نیمه هادیهای جهان راتولید می کند که بدون آنها ، تلفن ، کامپیوتر ، تلویزیون، لوازم خانگی ، دستگاههای تصویربرداری پزشکی ، تانکها وموشکهای پیشرفته ، ازحرکت بازخواهند ایستاد. معهذا این صنعت نوپا درهرکشورجهان ، ازجمله روسیه ، قادربه رقابت با غولهای بین المللی میکروالکترونیک نیست. دردودهه ی اخیر ، تقریباً همه ی نیاز روسیه به میکروچیپس ، ازخارج تامین شده است. درعین حال این کشور ، سه پروژه ی عظیم رابرای تولید انبوه میکروچیپس ، باجدیت دنبال می کند. این پروژه ها عبارتند از: Mikron- Angstrom – mallandr . مقرّ هرسه پروژه در زلنوگراد درنزدیکی مسکوست. اما این پروژه ها ، فقط تولید انواع خاصی ازمیکروچیپس رادنبال می کنند. مشخص نیست که خودکفائی روسیه درزمینه ی تولید میکروچیپس ، چه زمانی حاصل می شود.(3)

ازسوی دیگر، باتوجه به شرائط فعلی وبروز تنشهای تجاری سنگین میان چین وآمریکا ، وهمچنین تحرکات نظامی فعال چین دراطراف تایوان ، والبته گسترش هوش مصنوعی ونیاز روزافزون شرکتهای فناوری به تراشه ، می توان گفت که جنگ تراشه ، تامدتها ادامه خواهد داشت وچه بسا ممکن است جنگ تراشه به جنگ ماشه تبدیل شود.

زیرنویس

1)the microchip war continues , www.s...

2)تنش تجاری ونظامی میان چین وآمریکا ، ازچه زمانی آغازشد؟ و www.dayaserver.com

3)why the USSR and China fell behind the US in the chip cold war ? , www.freethink.com

کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037