بگذارکوبازنده بماند
بگذارکوبازنده بماند!
سوسیالیسم ، شکست نخورده – محاصره شده است
سرمایه داری دولتی ، بازارسوسیالیستی ، سیاست اقتصادی جدید – ویاهرنام دیگری که منتقدان انقلاب کوبا ، به سیستم حاکم براین کشورمی دهند ، واضح است که اصلاحات اضطراری کوبا ، تغییرات عمده ای درسیستم سوسیالیستی آن ایجاد خواهد کرد. پس ازیک جلسۀ عمومی فوق العادۀ کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست کوبا ، مجلس ملی این کشور، یک برنامۀ اصلاحی فوق العاده خطرناک رادر 176 بند و23 حوزۀ سیاستگذاری ، تصویب کرد. این بسته که به اتفاق آراء نمایندگان به تصویب رسید ، حاوی اقدامات پیشنهادی نخست وزیراین کشوربود که رئوس آن دریک سخنرانی دوساعته خطاب به قانونگذاران ارائه شد. این بسته ، تقریباً همۀ ارکان اقتصاد سوسیالیستی کوبا رابه لرزه درمی آورد. مالکیت خصوصی ، قیمت گذاری بازار ، قانون کارجدید ، بانکداری خصوصی ، وسرمایه گذاری خارجی ، ازمحورهای اصلی بستۀ پیشنهادی دولت کوبا می باشند.
دامنۀ تغییرات آنقدر گسترده است که تمام اقتصاد ملی راتحت تاثیرقرارمی دهد. سرمایه گذاران خارجی دیگرملزم به سرمایه گذاری مشترک بادولت نیستند واین الزام دیرینه ، حذف می شود. بانکهای خصوصی برای اولین باراجازۀ ورود به بخش مالی کوبا راخواهند داشت ودهه ها انحصاردولتی دراین بخش پایان می یابد. کنترل عمومی قیمتها که دولت خود به شکست آن اذعان کرده ومعتقد است که محصولات راوارد بازارسیاه می کند ، برداشته می شود و یارانه های هدفمند برای اقشارآسیب پذیر جای آنرامی گیرد. درمورد مالکیت خصوصی ، قراراست دارائیهای دولتی به اشخاص حقوقی داخلی وخارجی فروخته شوند. شرکتهای خصوصی بدون هیچ محدودیتی مجازخواهند بود سرمایه گذاری کنند وکسب وکارراه بیاندازند. ساختارهای جدید شرکتی ازجمله شرکتهای سهامی مجازخواهند بود. کارفرمایان خصوصی اکنون می توانند آزادانه بیش از 100 کارگراستخدام کنند وصادرات وواردات ، بدون دخالت دولت مجازمی گردد. سهام شرکتهای دولتی به سرمایه داران کوبائی وخارجی فروخته می شود. حداقل دستمزد ، نسبت به نرخ تورم تعیین واعلام می شود اما سطح دستمزد درنهایت ، ازطریق مذاکره میان اتحادیه های کارگری ومدیریت شرکتها تعیین می شود.
اکنون خاموشی برق بیش از30 ساعت ، به امری عادی تبدیل شده است. غذا ، سوخت ، دارو ، و آب آشامیدنی دچارکمبودند. سازمان ملل کتحد هشدارداده که "کودکان کوبائی درحال مرگند." زیرا پزشکان به دارو ولوازم اولیۀ پزشکی دسترسی ندارند. علت این بحران ، تحریم اقتصادی 66 سالۀ آمریکا ومحاصرۀ نفتی اخیر کوبا توسط دولت ترامپ است. پس ازسقوط اتحاد شوروی ، اکثرناظران انتظار داشتند که کوبا نیزسقوط کند.اما نظام کوبا ، بیش ازسه دهه پس ازفروپاشی شوروی ، دوام آورده است. پس ازربودن نیکلاس مادرو رئیس جمهورونزوئلا ، ترامپ تحویل سوخت به کوبا راقطع کرد ودرفرمانی اجرائی ، هرکشوری راکه به کوبا نفت بفروشد ، تهدید به مجازات کرد. ازژانویۀ گذشته تاکنون ، فقط یک نفتکش روسیه به کوبارسیده است. خدمات " ویزاکارت " و " مسترکارت " درکوبا متوقف شده وگردشگری بین المللی دراین جزیرۀ زیبا ، به حال رکود درآمده است. اززمان تهاجم امپریالیستی به ونزوئلا وربودن نیکلاس مادرو ، رسانه های غربی ترجیع بند " کوبا درشرف سقوط است " راتکرار می کنند. باردیگر کارشناسان اتاقهای فکر وهیئت های تحریریۀ رسانه های غربی ، ازسناریوی قدیمی نابودی قریب الوقوع کوبا خبرمی دهند. هرچند سال یکبار ، این سناریو تکرارمی شود اما این بار ، قوی تر ورساتربیان می شود زیرا کوبا تحت شدید ترین تحریمها قرارگرفته وازبحران زنجیرۀ تامین وشوک انرژی رنج می برد. دونالد ترامپ خواستار تسلیم کامل ومطلق کوباست وتاکتیک ایجاد فرسودگی دریک جمعیت پرخاشگر رادرپیش گرفته که قبلاً نیز بارهاعلیه جنبشهای انقلابی مانند ساندینیستا ، جنبشهای آزادیبخش آفریقا ، ایران ودیگرانی بکارگرفته شده که طرحهای یکجانبۀ آمریکا رابرنمی تابند. ویرانگرترین سلاحی که اکنون علیه کوبا بکارگرفته می شود ، تهاجم نظامی نیست بلکه محرومیت ازانرژی وغذاست. بیمارستانهای کوبا ازفعالیت خود کاسته اند. آمبولانس ها بدلیل کمبود سوخت ، بی حرکت مانده اند وسیستم حمل ونقل مواد غذائی مختل شده است. درمیان گرمای طاقت فرسای استوائی ، سیستمهای تهویه ازکارافتاده اند. مدارس ودانشگاهها بدلیل خاموشی های طولانی تعطیل شده اند. سیستم توزیع آب به دلیل وابستگی ایستگاههای پمپاژ به برق ، ازکارافتاده است. هاوانا وشرق کوبا ، روزانه بطورمتوسط بابیش از20 ساعت قطعی برق روبروست. هرروز سیاست خارجی آمریکا دربرابرهرکشوری که جرات کند دربرابرسلطۀ جهانی واشتهای سیری ناپذیر برای سود بایستد ، تهاجمی ترمی شود. انرژی وغذا ، خطرناکترین بمبی است که امپریالیسم می تواند برسر ملتهای بولیواری فروریزد.
معهذا رئیس جمهور " میگل دیازکانل " درمجلس ملی کوبا گفت : " مااین اصلاحات را بخاطرفشار یانکی ها انجام نمی دهیم. بسیاری ازاین پیشنهادات ، سالهاست – حداقل ازکنگرۀ 2011 حزب کمونیست – که مورد بحث قراردارند وبه نظرمن اتخاذ این تصمیمات ، اکنون با 15 سال تاخیرانجام می شود." دیازکانل، نظراتی شبیه به " دنگ شیائوپینگ " درچین دارد وبارهابرضرورت نیل به رشد اقتصادی وبهبود سریع استانداردهای زندگی مردم کوبا تاکید کرده است. اوگفته است : " بدون ثروت ، چیزی برای توزیع وجود ندارد وعدالت اجتماعی ، قبل ازهر چیز مستلزم ایجاد فراوانی مادی است." 40 سال قبل نیز دنگ شیائوپینگ گفته بود که " فقر ، هیچ سنخیتی باسوسیالیسم ندارد. چالش امروز ، ایجاد ثروت وسپس توزیع آن با عدالت وانصاف اجتماعی است ونه برابری طلبی ! " دیازکانل اذعان می کند که پرداخت دستمزدهای ثابت همراه باجیره ویارانه ، ذاتاً عمل بدی است وتحریف سوسیالیسم محسوب می شود وبدون توجه به فشارهای خارجی که کوبابا آن روبروست ، باید تغییرکند. نخست وزیرکوبا درمجلس ملی این کشورگفت: " اصلاحات ، انحراف ازپروژۀ سوسیالیستی ما نیست بلکه برعکس ، موجب توسعه وبهبود آن می گردد. جزمی نباشید! ارتباط مکانیکی میان سوسیالیسم وبرابری طلبی راکناربگذارید! " مانوئل کاستاموروا رهبرمخالفان کوبا ، این بسته را "اصلاحات چین با تاخیر" می نامد وآنرا بااصلاحات " دوئی موئی " (Doi-Moi) ویتنام دردهۀ 1980 مقایسه می کند. درهمۀ این موارد ، یک حزب کمونیست حضوردارد که کنترل دولت رادردست داشته ومکانیسمهای بازار، مالکیت خصوصی ، وسرمایه گذاری خارجی رادرپیش می گیرد اما ، کنترل سیاسی را همچنان دردست حزب حفظ می کند. شاید برنامۀ کنونی کوبا ، مشابهت هائی باطرح نوین اقتصادی لنین (NEP) داشته باشد اما یک تفاوت بزرگ میان این دو وجوددارد وآن اینکه لنین طرح خودرا درشرائطی به اجراء گذاشت که ضدانقلاب داخلی وتهاجمات خارجی راشکست داده بود اما کوبا ، دقیقاً درحالیکه تحت یک حملۀ وحشیانۀ خارجی قراردارد ، این امتیازات راواگذارمی کند.
دولت ترامپ صریحاً اعلام کرده که هدفش تغییررژیم کوباست. دونالد ترامپ نیزگفته است که انتظاردارد دولت کوبا تاپایان سال جاری ازبین برود. مارکوروبیو وزیرخارجۀ اونیز آشکارااعلام کرده که حذف دولت سوسیالیستی کوبا، پیش شرط لغو قانون تحریم " هلمز- برتون " است که ازسال 1996 تصویب وعلیه کوبابه اجراء درآمده است. باید پرسید این امپریالیستها چه جایگزینی را برای کوبای سوسیالیستی درنظردارند؟ دولت کوبا اکنون اصلاحات جاریی راازموضع ثبات اجراء نمی کند بلکه آنرادرحالی به اجراء می گذارد که اسلحۀ آمریکاراروی شقیقه اش احساس می کند. چندی پیش دادستانی فدرال آمریکا ، اعلام جرمی علیه " رائول کاسترو " وپنج مقام دیگرکوبائی ، تسلیم دادگاه جنوب فلوریدا کرد. اتهام عمدۀ این افراد مشارکت در سرنگونی سه هواپیمای متعلق به گروهی بنام " برادران نجات" در24 فوریۀ 1996 اعلام شده که منجربه مرگ 4 نفر گردیده است. این هواپیماها برفراز کوبابه پروازدرآمدند تاباپخش اعلامیه ، مردم این کشوررابه شورش علیه دولت قانونی تشویق کنند. بنیانگذار این گروه "خوزه باسولتو"(Jose Basulto) عضو سازمان جاسوسی آمریکا بود. چندی بعد خبرگزاری اکسیوس گزارش داد که کوبا 300 پهباد نظامی ازایران وروسیه دریافت کرده تاازآنها علیه پایگاههای آمریکا در گوانتانامو ومنطقه ، ونیزشناورهای نظامی آمریکا در کارائیب استفاده نماید. دولت ترامپ قصد دارد بااین پرونده سازیها ، فضای سیاسی رابرای تهاجم احتمالی به کوبا آماده کند. این اتهامات ، بهانه ای کاملاً آشکاربرای مداخلۀ نظامی آمریکا در کوباهستند.آنها به طرز چشمگیری شبیه به اتهامات مضحک قاچاق مواد مخدّر علیه نیکلاس مادرو ، قبل ازآدم ربائی اوهستند.
گفته می شود که قدرتهای بزرگ هرگز هائیتی رابخاطر شورش موفق بردگان نبخشیدند. همین رامی توان درمورد کوبا نیزگفت. آمریکا ومتحدینش ، هرگزیک کشورکوچک بانژادها وفرهنگهای متنوع رابخاطر پذیرش سوسیالیسم وتعهد بی نظیرش به انترناسیونالیسم ، نخواهد بخشید. کوبا ، آلترناتیوی به مردم مستعمرات سابق نشان داد که انحطاط ومصرف گرائی سرمایه داری رابه چالش می کشد. خوشبختانه سرمایه گذاری شرکتهای چینی دربخش قابل توجهی ازاقتصاد کوبا ، در معدن ، انرژی ، زیرساختهای گردشگری ، وکشاورزی صورت گرفته وچین منافع استراتژیک بلند مدتی درتقویت روابط خود با کوبا ومنطقۀ کارائیب دارد واین کشوررا رادردورزدن تحریمها کمک می کند. درواقع یکی ازپیامدهای معکوس تحریم کوباتوسط امریکا ، سپردن بازاراین کشور این کشوربه کشورهای دیگری چون روسیه وچین بود. مسکو همکاریهای دفاعی گسترده باکوبادارد، بخشی ازنفت موردنیازاین کشورراتامین می کند، ودرپروژه های زیربنائی چون راه آهن سرمایه گذاری می کند. این کشور ، بخش عمدۀ بدهی های کوبا به اتحاد جماهیرشوروی رابخشیده است. چین نیز به به بزرگترین شریک تجاری کوباتبدیل شده است. این کشوربه ارتش کوبا مشاوره می دهد وخودرو ، تجهیزات مخابراتی وانرژی خورشیدی ، وبرخی کالاهای دیگرمورد نیاز کوباراتامین می کند. روابط کوبا وچین به قدری گسترش پیداکرده که مردم کوبا به طنز می گویند : " تاچند سال دیگر همۀ ما به چینی صحبت می کنیم ! " ازسوی دیگر ، بقول یک روزنامه نگارآمریکائی ، تماس بیشتر غرب با کوبا ، ویروس آزادی را دراین کشور گسترش خواهد داد- امری که تحریمها مانع آن می شود.
البته سناریوی دیگری نیزمحتمل بنظرمی رسد وآن لغو بخشی ازتحریمها وکاهش محاصرۀ کوبا درازای صدور مجوز برای شرکتهای آمریکائی جهت خرید شرکتها ، منابع ، معادن ، هتل ها واستراحتگاهها می باشد. بسیاری ازشرکتهای آمریکائی وتبعیدیان ثروتمند کوبائی درفلوریدا ، به فروپاشی کوبابه سبک شوروی امید بسته اند ومنتظرسرنگونی کامل سوسیالیسم ، خصوصی سازی گسترده ، وفروش اموال عمومی هستند. بااینحال ، دولت کوبا وحزب کمونیست حاکم دراین کشور ، به صراحت اعلام کرده اند که چنین قصدی ندارند. اما هنوزهیچ چیزمعلوم نیست. با محاصره ای که هرروز گرسنگی ، خاموشی وناامیدی بیشتری رابر 11 میلیون نفرمردم کوبا تحمیل می کند ، حامیان انقلاب وانترناسیونالیستها حق دارند ازخود بپرسند که مردم کوبا تاچه زمانی می توانند دربرابر قدرتمندترین امپراتوری تاریخ دوام بیاورند؟ البته مقامات کوبائی ، آمادگی مدنی راکه ریشه دردکترین انقلابی " جنگ توده ای " دارد ، احیاء کرده اند. احتمال رویاروئی نظامی ، هرچند بعید است اما دیگر نمی توان آنرانادیده گرفت.
بااینحال ، دیازکانل هشدارداده است که " مهمترازتصویب این طرح ، اجرای صحیح وبه موقع آن است." هنوز مشخص نیست که 176 اقدام پیش بینی شده دراین طرح ، باچه مکانیسم ویابراساس چه جدول زمانی به اجراء درخواهد آمد. اینکه رهبری کوبا می تواند تضادهای عمیق نهفته درمتن این طرح را مدیریت نماید یا اینکه عقب نشینی های تاکتیکی آنرابه تحولی دائمی تبدیل می کند ، سئوال تعیین کننده درماههای آینده است. اما تقویت روابط کالائی وسازوکاربازار ، همراه با تضعیف مالکیت اجتماعی برابزارتولید ، برنامه ریزی علمی وکنترل کارگری ( که ارکان اصلی یک جامعۀ سوسیالیستی می باشند) خطرات جدّی به همراه دارد. چنین تحولاتی ، پیامدهای عمیقاً منفی برای خلقها دارد . معهذا ، ارزیابی انتقادی ازتغییرات جاری درکوبا ، به هیچوجه نباید به حمایت انترناسیونالیستی ازکمونیستهای این کشور ، لطمه بزند.
منابع ومآخذ
1)socialism under siege: Cuba embarks on emergency reforms to survive , www.peoplesworld.org
2)Cuba: a story of socialist failure , www.iea.org.uk
3)Trump is plunging Cuba into a humanitarian crisis , www.jacobin.com
4)siege socialism: Trumps war on Cuba and the return of Monroe doctrine < www.eurasiareview.com
5)Cuba stands strong under siege , www.revolutionary communism .org
6)Cuba approves economic changes carring serious risks amid … , www.idcommunism.com
کمک مالی به کارت بانکی شماره 8732-9635-9973-6037