رد پای ناتو درتحولات قفقاز
رد پای "ناتو"درتحولات قفقاز
جهان بندرت شاهد همزمانی حوادث ژئوپولتیک بایکدیگراست.اما منطقه ی قفقازطی سالهای اخیر،بارها شاهد این همزمانی بوده است.مثلاً آمریکامدتی است که برآلمان واروپا فشاروارد می کند تاازپروژه ی خط لوله ی "نورد استریم-2 "(Nord stream-2) که قراراست گازروسیه رابه اروپا منتقل کند، خارج شوند.توطئه ی مشکوک مسمومیت "ناوالنی"(Navalny) وبلاگ نویس وناراضی سرشناس روس،بهانه ی لازم رابرای پیشبرد این طرح، دراختیارآمریکاقرارداد.درهمین اثناء ،جنگ میان آذربایجان وارمنستان برسرمنطقه ی "ناگورنو-قره باغ" شعله ورشد.این جنگ نیزدرچهارچوب اهداف درازمدت ناتو برای گسترش این پیمان به قفقاز وآسیای میانه، درمجاورت مرزهای جنوبی روسیه، آغازشد. شعله ورشدن جنگ قره باغ، باهدف جلب آذربایجان به ناتوآغازگردید که همیشه هدف بلند مدت سیاست خارجی ترکیه بوده است.جنگ قره باغ، باپشتیبانی نظامی ترکیه ازآذربایجان، به پیروزی نسبی این کشورانجامید. برای راهیابی ناتو به قفقازوآسیای میانه، لازم است علاوه برقره باغ، منازعات "آبخازیا"(Abkhazia) و " ترانس نیستریا" (Trans nistria) درگرجستان و مولداوی نیز سرانجام پیداکند وتسلط این دوکشور برمناطق جدائی طلب، برقرارگردد. جنگ کوتاهی که درسال2008 میان گرجستان و"اوستیای جنوبی"(South Ossetia) واقع شد وبه دخالت روسیه دراین منطقه انجامید، با آتش افروزی ناتو صورت گرفت.شباهت این رویدادها بابحران قره باغ، درآنجاست که در همه ی این بحرانها، تلاش می شود تامسئله ی جدائی طلبی بازورحل شود تازمینه برای ورود ناتو به صحنه آماده گردد.
اما دراین میان،یک هدف استراتژیک دیگرنیزمدّ نظراست وآن ایجاد یک مسیر جایگزین برای انتقال انرژی به اروپاازمسیرجنوب، بادورزدن روسیه وایران، می باشد.آمریکا وغرب،ازدیربازبرای منابع نفت وگازخزر، دندان طمع تیزکرده اند.حتی ارتش آلمان هیتلری نیزقصدداشت براین منابع تسلط پیداکند. طرح خط لوله ی گازخزر، برای انتقال منابع گازی ترکمنستان وقزاقستان، ازطریق آذربایجان به ترکیه وازآنجابه اروپای مرکزی،بااستفاده ازخطوط لوله ی موجود، طراحی شده است.این خط لوله می تواند سالانه 30 میلیاردمترمکعب گازمنطقه ی خزررابه اروپامنتقل نماید وازاین نظر، جایگزینی مناسب برای پروژه ی خط لوله ی " نورداستریم-2" باظرفیت سالانه ی 55 میلیارد مترمکعب محسوب می شود.مسمومیت مشکوک "الکسی ناوالنی" بهانه ی لازم را برای رویگردانی رهبران اروپائی ازاین پروژه، فراهم ساخت : آتشی که آمریکابرآن می دمد.بدین ترتیب، واشنگتن ومتحدین آنسوی آتلانتیکی اش،ازتکمیل پروژه ی خط لوله ی خزر، به منظوردورزدن روسیه وایران، استقبال می کنند.برای تضمین امنیت این خط لوله، لازم است ناتو روابط خودرابا کشورهائی که درمسیر آن قراردارند، بویژه آذربایجان، ترکمنستان وقزاقستان، مستحکم نماید.لذا چندی است که ازاین کشورها به عنوان اعضای آینده ی ناتو نام برده می شود.
ترکیه نیزقصددارد بادخالت دراین روند، ضمن افزایش نفوذ خویش درقفقاز وماورای آن، برنقش خویش بعنوان سرپل ارتباطی اروپا وآسیا،صحّه بگذارد.بعلاوه، باعملی شدن خط لوله ی انتقال گازخزربه اروپا،درآمد هنگفتی بابت ترانزیت انرژی، نصیب ترکیه می شود.ترکیه، همزمان قصددارد بامشارکت درطرح انتقال گازروسیه به اروپا، ازطریق کریدور"ترک استریم"(Turk stream)، به درآمد ترانزیت بیشتری دست پیداکند.برای رهبر ماکیاولیست ترکیه( رجب طیب اردوغان)، متروک ماندن پروژه ی "نورد استریم-2"، به معنی سرازیرشدن درآمدهای کلان به کشوراست.اذا، اواخیراً تلاش برای افزایش ظرفیت "کریدورانرژی جنوب" راآغازکرده است.
اما به نظرنمی رسد ترکیه خواهان یک جنگ تمام عیار درقفقازباشد بویژه اگر پای روسیه به این جنگ بازشود.به همین دلیل،میانجیگری روسیه، که به امضای قرارداد صلح میان آذربایجان وارمنستان انجامید وتسلط آذربایجان رابرمناطق پیرامونی ناگورنو-قره باغ تثبیت نمود،بامخالفت ترکیه روبرونشد. بنابراین، زمینه سازی برای گسترش ناتو به قفقازوآسیای میانه ازیکسو، وهموارکردن راه برای احداث خط لوله ی انتقال گازازخزربه اروپا، به منظور متوقف کردن پروژه ی نورداستریم-2 ازسوی دیگر،از جمله اهداف اصلی ناتو دردامن زدن به آتش جنگ درقفقازمی باشد.باید انتظارداشت که دیریازود، آتش مناقشات کهنه درگرجستان،اوستیای جنوبی، آبخازیا وترانس نیستر، نیزباردیگرباتحریکات آمریکا وناتو ، شعله ورگردد.اگرکشورهای منطقه باهشیاری این تحولات رادنبال نکنند وموضع مناسب رادرقبال آن اتخاذ ننمایند،دیریازود، بابت این غفلت بهای سنگینی خواهند پرداخت.
www.fmohammadhashemi.blogfa.com
FMOHAMMADHASHEMI.BLOGFA.COM
www.fmohammadhashemi.blogfa.com